Jump to content

Abdurrahman Shugaba Darman

Iwde to Wikipedia
Abdurrahman Shugaba Darman
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeAbdurrahman Taƴto
Ɗuubi daygo1920 Taƴto
Date of death2010 Taƴto
ƊemngalHawsare Taƴto
WoldeInngilisjo, Hawsare, Nigerian Pidgin Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto

Alhaji Abdurrahman Shugaba Darman ListenR (1920-2010) ko siyaasaajo Naajeeriya mo lesdi Borno, nden o ɗon mari yonta maayɗo Sir Ahmadu Bello. Shugaba Darman laati tergal sosngal lanyol yimɓe mawɓe lesdi Naajeeriya, nden o suɓaama nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Borno nder hitaande 1979 haa o laati kadi hooreejo suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya.[1]

Riiwtude ɗum

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 24 lewru bowte hitaande 1980, ofiseeji immigration nanngi Alhaji Darman e doole yamiroore riiwtude mo, nde jaagorde nder leydi Alhaji Bello Maitama siifondiri. Yamiroore riiwtugol ngol ina wiyee "Yamiroore riiwtude Shugaba Abdurrahman Darman 1980", hollitii e nder geɗe goɗɗe wonde "...Shugaba Abdurrahman Darman hannde e nder leydi Najeriya ina foti limteede e nder leydi Nijeer" e kadi wonde "Shugaba Abdurrahman ina foti riiweede e nder leydi Najeriya e nder leydi Nijeer wuro to Caad

E nder jaabawol wullitaango renndo ngo, ko laaɓti ko politik, laamu nguu sosi ñaawirdu ñaawoore neɗɗo gooto, tawi ko ñaawoowo P.C Okanbo ardii ɗum. Laamu NPN e hooreejo leydi Shehu Shagari haa teeŋti noon ina ngondi e caɗeele no feewi e jaayɗe bonɗe ɗe haala kaa jibini, kadi e alkule ɗe jaayɗe ɗee mbiyata ko feewti e luural ñaawirdu nduu.

Caɗeele Shugaba Darman ina wiyee puɗɗiima sabu ko o jogori ƴeewteede e nder lannda laamu nguu e oon sahaa, hono lannda ngenndiijo leydi Najeriya (NPN). Shugaba Darman ko politikyanke jom doole en, dañɗo jamaanu mawngu e nder seppooji politik, jamaanu nguu ina daɗnoo e konnguɗi makko ɗi o ñiŋi laamu NPN laamu nguu. O woniino kadi Ardiiɗo lannda yimɓe mawɓe Naajeeriya (GNPP) nder suudu joonde diidaaɗi lesdi Borno. GNPP ina ɓeydoo semmbe mum e nder diiwanuuji Fuɗnaange-rewo, haa teeŋti noon e Borno e Gongola, NPN, lannda laamu nguu, etinooma haɗde ndee ɓeydagol, e riiwtude Shugaba, jom daande, jiɗɗo yimɓe..[2][3]

Laamu ngu wiyi baaba Shugaba ko Caadnaajo ko ɗum waɗi o ummorii ko Caad. E nder ñaawoore luulndiinde yamiroore riiwtude leydi ndii, awokaa Shugaba, hono G.O.K. Ajayi SAN, heɓi yamiroore haɗde ñaawirdu ñaawoore jooɗaade e ƴellitde hakke Shugaba e ndimaagu mum e nder leydi Najeriya, hakke teskinɗo mo doosgal leydi Najeriya 1979. E nder ñaawoore ndee, laamu nguu addi debbo Caad wanbam mo ɓiyiiko shehuga mo wiynoo ko Shugaba; ɗum noon ina woya no feewi. Shugaba yeddi anndude debbo oo, o wiyi yumma makko ina wuuri, ina anndaa no feewi to Maiduguri hay so tawii jooni gite makko ina pamɗi.

Ñaawirde toownde Maiduguri ƴetti kuulal ngam Shugaba e nder haala "Shugaba Darman vs Ministeer nder leydi e woɗɓe", itti yamiroore riiwtude Shugaba, rokki Shugaba njoɓdi fotde 350 000 Naira. Laamu ngu wullitii ñaawoore ndee to ñaawirdu appeal to Kaduna, ngu fooli. Ndeen ñaawoore ndee nawaama to Ñaawirde Toownde, ndeen ñaawirde kadi ƴetti kuulal ngal Shugaba ƴetti, e nder ñaawoore wootere, nde ñaawooɓe nayo ɓee ardii, ñaawoowo Coker. Ñaawoore ndee heɓtinaama e kuudetaa militeer caggal ɗuum, hay njoɓdi yoɓaaka ; Shugaba wi'i o yaafima laamu ngu Shagari ardi ngam wurtinki mo lesdi ndi'i.

Alhaji Shugaba Darman sankii ñalnde alarba 20 abriil 2010 ina yahra e duuɓi 80, o acci rewɓe tato e sukaaɓe 29. Alhaji Shugaba ko tergal sosngal lannda Sosiyaalist (SDP) mo Shehu Musa Yar'Adua ardii, o woni kadi tergal sosngal lannda Demokaraasi Yimɓe (PDP) ɗo o woni mawɗo lannda haa o maayi.[4]

Ina gasa tawa ko ɓuri mawnude e ko o dañi ko hare makko to bannge sariya e laamu fedde ndee ngam luulndaade riiwtude mo ; ñaawoore ndee huutoraama no sariyaaji jowitiiɗi e ñaawirɗi jojjanɗe aadee keewɗi e nder leydi Najeriya gila ndeen. Ñaawoore ndee e hoore mum ko ñaawoore teskinnde, nde waɗii kadi ko ina wona 100 000 ñaawoore warngooji jojjanɗe aadee e nder laamu nguu.

  1. Isa Umar Gusau. "Nigeria: Shugaba Darman Dies At 80". www.allafrica.com. Retrieved 2012-01-01.
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named bare_url2
  3. Adefuye, Ade; Adefuye, A. I. (1984). "The Kanuri Factor in Nigeria – Chad Relations". Journal of the Historical Society of Nigeria. 12 (3/4): 121–137. ISSN 0018-2540.
  4. Francis Famoroti. "The legal tussle over Shugaba's deportation". National Mirror. Archived from the original on 2012-06-11. Retrieved 2012-01-01.CS1 maint: unfit url (link)