Jump to content

Acho Nwakanma

Iwde to Wikipedia
Acho Nwakanma
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeEric Taƴto
Ɗuubi daygo26 Seeɗto 1958 Taƴto
ƊofordeAbia Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto
Janngi toJanngirɗe Laagos, Government College Umuahia Taƴto
Member of political partyPeoples Democratic Party Taƴto
DiinaNasaaraankore Taƴto

Eric Iheanacho "Acho" Nwakanma (// c; jibinaa ko ñalnde 26 lewru abriil hitaande 1958) ko neɗɗo politik, jom njulaagu e balloowo yimɓe, o woniino cukko guwerneer diiwaan Abia laabi ɗiɗi tuggi 2006 haa 2007 e tuggi 2010 haa 2011.[1]

Golle makko politik puɗɗii ko e hitaande 1999 nde o suɓaa e nder suudu sarɗiiji diiwaan Abia ngam wallitde diiwaan Obingwa Fuɗnaange. E hitaande 2003 o suɓaama kadi caggal ɗuum o toɗɗaa cukko hooreejo suudu sarɗiiji haa Kalu toɗɗii mo cukko hooreejo guwerneer e hitaande 2006. O tawtoraama wooteeji senaateeruuji 2007 ngam suɓaade senaateeruuji diiwaan Abia ba Sud senaateeruuji diiwaan Abagal Sud e dow laylaytol fedde leƴƴi Progressive Alliance Enyiya kono o foolii e Enyibe. Ñalnde 18 ut 2010, Orji innitiri mo kadi cukko guwerneer ngam lomtaade Chris Akomas.

Nwakanma rimɗini yiɗde wonde guwerneer diiwaan Abia e joofnirde laamu Orji e hitaande 2015. O dañii caɗeele e juuɗe jom suudu makko biyeteeɗo Okezie Ikpeazu.

Nguurndam e njulaagu puɗɗaangu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Eric Acho Nwakanma jibinaa ko ñalnde 26 abriil 1958 e nder galle Sunday Nwakanma e Jemimah Nwakanma jeyaaɗo e wuro wiyeteengo Umorji Ohanze to diiwaan Obingwa LGA to diiwaan Abia. Caggal jaŋde makko leslesre to duɗal St. Michael’s Boys School Aba ɗo o heɓi seedantaagal makko gadanal e hitaande 1971, o heɓi naatde e duɗal jaaɓi haaɗtirde ngenndiwal, Aba ngam jaŋde makko hakkundeere, caggal ɗuum o arti e duɗal hakkundeewal renndo Nbawsi ɗo o heɓi seedantaagal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Afrik hirnaange e hitaande 1971 duɗal makko hakkundeewal o joofni e hitaande 1978. O yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos ɗo o heɓi dipolom makko to bannge ganndal Biochemistry e hitaande 1982.

Caggal porogaraam makko e nder leydi Nijeer, o jokki e jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, o heɓi kadi seedantaagal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos e hitaande 1985. Nwakanma heɓi toɗɗagol ngam wonde balloowo dipolomaaji to duɗal jaaɓi haaɗtirde Biokimi, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos to91 golle e nder jannginde. Caggal ɗuum o golliima e Chemech Laboratories Nigeria Limited (jooni Chemiron International) e duunde Victoria, Lagos, o woni gardiiɗo yeeyooɓe, caggal ɗuum o woni gardiiɗo zone (Fuɗnaange) tuggi 1986 haa 1989. O woodi ngesa mawka haa nokkuure laamu lesdi Obingwa haa lesdi Abia.

Acho Nwakama ko tergal e goomu yuɓɓinoowo kawral gadanal hakkunde Naajeeriya e Siin.Politik e sadak

Nwakanma ɗon mari haaje hokkugo hooreejo kawtal hoore lesdi Obingwa LGA Abia State nder limngal limngal sooje'en. E hitaande 1998, o wonti gooto e terɗe sosɗe lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP) e hitaande 1999, o heɓi suɓaade e nder suudu sarɗiiji diiwaan Abia ngam wallitde diiwaan Obingwa Fuɗnaange. O suɓaama kadi e nder suudu sarɗiiji leydi Abia ngam manndaa ɗiɗaɓo e hitaande 2003.[2][3][4][5]

Nde tergal makko e suudu sarɗiiji Abia duumii, o joginoo golle keewɗe e nder Goomu suudu sarɗiiji tawi ina jeyaa heen:

Hooreejo Goomu peewnugol kaalis e faggudu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Hooreejo, Goomu keeri e kisal

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Tergal Goomu ƴellitaare ndema e ladde

Tergal Goomu Leyɗeele, Wiɗtooji e Peewnugol Wuro ; be

Tergal Goomu Konte Jaayɗe.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

O suɓaama cukko hooreejo suudu sarɗiiji lesdi Abia, kuugal ngal o jogi duuɓi ɗuuɗɗi ko adii o suɓaama cukko hooreejo lesdi Abia nder lewru mars 2006 diga Kalu. O dañii wooteeji diiwaan senateeruuji diiwaan Abia Sud e hitaande 2007 kono o fooliino wooteeji ɗi e Enyinnaya Abaribe.

Nwakanma suɓaama kadi ngam wonde cukko guwerneer diiwaan Abia e lewru ut 2010, ko Orji suɓii ɗum. O wonii cukko guwerneer ko heddii e manndaa gadano Orji e gardagol guwerneer, o yalti laamu ñalnde 29 mee 2011.

Fooyre Acho Nwakanma

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Sosaa ko e hitaande 1991, fedde wiyeteende Acho Nwakanma (TAN) ina rokka rewɓe waasɓe ballal kaalis ngam wallitde ɓe fuɗɗaade golle e waawde jogaade koye maɓɓe. O rokkii Abiyanaaɓe heewɓe motooji, welooji tati, e otooji keewɗi. O walliima e sosde e hoɗde e capanɗe jeegom e gooto janngooɓe NDE. Rewrude e sosiyetee oo, o mahii cuuɗi won e rewɓe jom en galleeji e nder nokkuuji ceertuɗi e nder diiwaan hee.

Ko o jiɗɗo dingiral no feewi, o ƴettii weltaare e wallitde kewuuji dingiral e nder duuɓi sappo e feccere jawtuɗi ɗii. O hokki limngal ngam kawtal futbol hakkunde rento hitaande fuu haa Obingwa LGA. Acho Nwakanma Foundation kadi e nder duuɓi ɗii ko diisnondirɗo e ƴellitaare dingiral e nder diiwaan hee kadi ardii e yiytude e ƴellitde doole dingiral keewɗe ɗe jooni ply njulaagu mum en e nder Espaañ, Isra’iila, Ukraine, Afrik worgo, e nder fannu karallaagal e kewuuji piste e nder leydi Najeriya. O woni kadi balloowo mawɗo mo wonaa laamuyankeewo e nder fedde fuku koyɗe Abia Comets e weltaare makko ko yiyde fedde nde ina ummoo e fuɗɗoode seeɗa nde tawnoo ko fedde amateur haa nde wonti fedde professionnel e nder fedde fuku koyɗe leydi Najeriya. O wallitorii kadi kawgel fuku koyɗe rewɓe gollooɓe laamu to diiwaan Abia.

Omo jogii e winndannde ko ina tolnoo e capanɗe tati bursiiji duɗal jaaɓi haaɗtirde ina doga e kala sahaa. O hokki wakkatiiji feere-feere kuuje janngirde haa janngirde lesdi e janngirde lesdi haa Obingwa LGA e ko ɓuri ɗum. E hitaande 2012 o yuɓɓinii eɓɓaande safaara e nder diiwaan hee kala.

O yuɓɓini mahngo laawol Acho Nwakanma Bypass ngol kilooji 13, laawol jaajngol mahaaɗo e dow ŋoral kaaƴe e naylon-tar ngol jokkondirta e Amuzu Ohanze-Ntighauzo-Ibeme e nder diiwaan laamu Obingwa, ngol woni laawol mawngol wonande yahooɓe hakkunde diiwaan Akwabia e diiwaan Ibom.

O wonii hannde[nde?] daranaade hakkeeji ɓurɗi moƴƴude e nguurndam yimɓe wonduɓe e rafi hakkillaaji rewrude e Fooyre makko. O yiɗi ko ƴettude sariya ngam reende ñawɓe hakkillaaji e waasɓe to Asaambele ngenndi.

Nguurndam neɗɗo

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

O resii ko Joy Ezinwanyi Nwakanma, omo jogii sukaaɓe nayo, worɓe tato e debbo gooto. Nwakanma ko Kerecee'en, o ɗon yaha haa Ekklessiya Goonɗinki Wuurdam hakkunde lesdi ndi'i, o wi'etee Chapel Winners.

  1. "ACHO NWAKANMA IS NEW ABIA DEPUTY GOVERNOR -newafricanpress News". newafricanpress.com. Archived from the original on 26 November 2015. Retrieved 2013-09-16.CS1 maint: unfit url (link)
  2. "HON. ERIC ACHO NWAKANMA V. ENYINNAYA ABARIBE & ORS CITATION: (2008) LPELR-CA/PH/EPT/220/2008-in The Court of Appeal Port Harcourt Judicial Division". lawpavillionpersonal.com. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 2013-09-16.
  3. "Why I fell out with Gov T.A Orji -Comrade Akomas". pointblanknews.com/Interviews. Archived from the original on 16 October 2011. Retrieved 2013-09-16.
  4. "Nigeria: Orji Nominates Nwakanma as Deputy 17 AUGUST 2010". AllAfrica. Retrieved 2013-09-17.
  5. "Nwakanma Sworn in as Abia New Deputy Governor". www.vanguardngr.com. 18 August 2010. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 2013-09-17.