Adebayo Adefarati
Adebayo Adefarati ((HeɗtoR); 14 lewru feebariyee 1931[1] – 29 lewru mars 2007) ko siyaasaajo Naajeeriya, laatinooɗo guwerneer diiwaan Ondo gila 1999 haa 2003.[2]
Nguurndam e golle
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Adebayo Adefarati toɗɗaama komisariyaajo laabi ɗiɗi e les ardiiɗo Afenifere hooreejo Michael Adekunle Ajasin. Ko kanko wonnoo Komiseriyaa Dowlaaji Dentuɗi ngam Golle e Yah-ngartaa (hakkunde 1979–1983).[3] Adefarati kadi wonnoo ko tergal mawngal e nder fedde wiyeteende NADECO, fedde ardiinde hare ngam haɓaade militeer en e laamu Sani Abacha.
Feere siyaasaaku nder laamu maako nder laamu guwerneer, ɗon mari haaje limngal yimɓe ɗuuɗɓe nder soobiraaɓe maako ɓen, bana Olusegun Mimiko, hooreejo Rufus Giwa, Akerele Adu, Olu Agunloye, hooreejo Yele Omogunwa, hooreejo Niyi Omodara, Olatunji Ariyo e hooreejo Basikamide.
Ndeeɗoo ngonka golliima e makko nde o waɗi ɗaɓɓaande ngam wonde guwerneer ɗiɗaɓo, o ɓeydi heen kadi mbaawka Olusegun Agagu heɓde e wooteeji e lewru abriil 2003.[4] Dallirɗe ɗe Adefarati wiynoo ina jeyaa heen mettere e njuɓɓudi laamu makko e ŋakkeende laaɓal e nder suɓagol ngol Alliance pour la Démocratie ƴetti e suɓagol kanndidaaji mum guwerneer e oon woote.[5]
Jokkondiral hooreejo Adebayo Adefarati e hooreejo Ruben Fasoranti e hooreejo Olu Falae ko jooni woni ko feewnitaama e nder wooteeji ɗii, ɗum waɗi batte ɗiɗo ɓee ina pamɗi e makko e nder wooteeji mawɗi leydi Naajeeriya ɗi hitaande 2003. Heewɓe e ñiŋooɓe mo ɓee ko caggal ɗuum mettini e golle maɓɓe nde Olusegun Agagu e hoore mum itti ɗum e laamu e nder fedde nde, tawi ina jeyaa heen heewɓe e fukuyaŋkooɓe ɓennuɓe ɓee, lomtii ɗum ko Olusegun Mimiko, ɗum noon ina hollita mawɗo Adebayo Adefarati.
E nder wooteeji guwerneer diiwaan Ondo hitaande 1999, Adefarati suɓaama guwerneer gila 1999 haa 2003.[6] O wonii caggal ɗuum kanndidaa hooreejo leydi e nder lannda Alliance for Democracy e woote gardagol leydi e lewru abriil 2007,[7] kono o maayi ko to Owo, to diiwaan Ondo, tawi omo yahra e duuɓi 76, e rafi mo anndaaka, yontereeji seeɗa ko adii woote ɗee.[1] O hiisaaka e kanndidaa mawɗo, kono maayde makko ina addana mo woote ɗee leeltude. Jaagorgal ko feewti e wooteeji leydi ndi wiyi ɗum waɗataa, tee lannda kaa ina waawi innirde lomto.[7]
Nguurndam neɗɗo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Adebayo Adefarati ko jeyaaɗo e Akungba Akoko, o resii ko Adetutu Adefarati. Ko o Oloye leñol Yoruba, o joginoo tiitooɗe aadaaji Otunba Elekole mo Ikole e Bobajiro mo Osu-Ilesa.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- "Adefarati, AD kanndidaa hooreejo leydi maayii e duuɓi 76", Vanguard, 30 mars 2007. "Vanguard - Tiitoonde : Adefarati, AD kanndidaa hooreejo leydi maayii e duuɓi 76". Mooftaa ko e asli mum ñalnde 13 oktoobar 2007. Ƴeewtaa ko ñalnde 30 mars 2007.
- "Adefarati: Duuɓi 10 caggal". Tribune e internet. 27 mars 2017. Ƴeewtaa ko 14 mars 2022.
- Habriyankooɓe adanɓe (14 feebariyee 2020). "Ondo Siftori Maayɗo Gonnooɗo Guwerneer Adefarati Caggal Duuɓi 13". Haalooɓe adanɓe. Keɓtinaama ñalnde 30 lewru Mbooy 2020.
- JAAYNDE HANNDE "HANNDEOnline". Arsiwiraa ko e asli mum ñalnde 15 lewru Yarkomaa 2005. Ƴeewtaa ko ñalnde 27 lewru Oktoobar 2009. "Ondo: Drama ngam ndaarde".
- Azikiwe, Ifeoha (17 abriil 2013). NIGERIA: ƊEMNGAL TEEMDE: Toɓɓere ɗiɗmere 1999-2014. Galle Winndiyanke. ISBN 9781481729291.
- "Fedde ɗon ƴama Akeredolu ngam o maayda Adefarati - Lesdi Naajeeriya". Habaruuji lesdi Naajeeriya, Jaayndeeji lesdi Naajeeriya, Siyaasa. 1 abriil 2020. Ƴeewtaa ko 30 mee 2020.
- "Maayde Nigeria waawaa dartinde woote", BBC News, 29 mars 2007.
- No woniri: Yi'annde Jaayndiyanke dow Demokaraasi Sukaaɓe Naajeeriya. No Ko Woniri. 1 Yarkomaa 2006. ISBN 9789780666316.
- Ugorji, Basil (1 lewru Yarkomaa 2012). Gila e nuunɗal pinal haa e jokkondire hakkunde leƴƴi: Miijo e mbaawka jokkondire hakkunde leƴƴi e diineeji e nder Afrik. Basil Ugorji. ISBN 9781432788353.