Jump to content

Akin Omoboriowo

Iwde to Wikipedia
Akin Omoboriowo
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeAkin Taƴto
Ɗuubi daygo12 Siilo 1932 Taƴto
Date of death10 Seeɗto 2012 Taƴto
ƊemngalYarbankoore Taƴto
WoldeInngilisjo, Yarbankoore, Nigerian Pidgin Taƴto
Sana'ajilawyer Taƴto
Member of political partyNational Party of Nigeria Taƴto

Akinwole Michael Omoboriowo (12 lewru Yarkomaa 1932 – 10 lewru Abriil 2012) ko awokaajo e siyaasaajo Naajeeriya, o laati cukko guwerneer diiwal Ondo, ɓaawo man o wayli lanndaaji, o fooli suɓol guwerneer hitaande 1983 haa diiwal Ondo wakkati laamu lesdi Naajeeriya ɗiɗaɓuru. Ko adii fof o bayyinaama ko kanko woni ƴaañoowo kono o luulndiima, caggal ɗuum ñaawirde kuuge winndere ndee wayli ɗum hade makko heɓde laamu.[1]

Omoboriowo suɓaama cukko guwerneer nder kawtal hoore lesdi Naajeeriya (UPN), o ɗon dogga bee Michael Adekunle Ajasin, mo laati guwerneer. O wiyi o fotnoo ko wonde kanndidaa UPN ngam suɓaade guwerneer, nde tawnoo o dañii woote ɓurɗe Ajasin e nder primaaji, kono ardiiɓe UPN ɓee njuɓɓinii njeñtudi ndi. E nder wakkati o woni cukko guwerneer, o fooli guwerneer Ajasin, o salii hunnaade mo e laamu ngam wonde guwerneer gardiiɗo golle nde Ajasin woɗɗi e dowla.

Omoboriowo wayliti nder lanyol lesdi Naajeeriya (NPN) nden o fooli hooreejo maako ɓooyma nder cuɓi 1983. Ɗum ari ko e salaade cakkitiiɗo oo woppude woote guwerneer no wiyraa ko adii ɗuum hakkunde Omoboriowo e Ajasin. Omoboriowo e won e ƴaañooɓe lannda ka ina jeyaa heen mawɗo S.A. Akerele ngam haɓaade miijo yimɓe, njalti to NPN laamu ngu o dogi ngam suɓaade jooɗorde guber. Nde Goomu wooteeji fedde ndee holliti Omoboriowo ko kañum woni ƴaañoowo ñalnde 16 ut 1983, bayyinaango ngoo waɗii fitinaaji bonɗi. Ina wiyee wonde fitinaaji ɗii ɓuri bonde e daartol leydi Yoruba caggal jeytaare, ɗiɗmiri caggal fitinaaji "Wet è". Fitinaaji ɗii, haa teeŋti noon e ƴaañooɓe e yurmeende NPN, mbarii nguurndam e jawdi yimɓe mawɓe. Mawɓe Omoboriowo e Akerele ndarnaama hay so tawii galle Akerele ɓuuɓnaama haa leydi, tawi ko fitinaaji tikkere (Akerele dogiino e oon sahaa e ɓesngu mum to diiwaan Kwara). E nder fitinaaji ɗin, hooreejo Olaiya Fagbamigbe mo bayyinoowo Fagbemigbe waraama non boo Hon. Kunle Agunbiade. Version kewuuji ɗi hoolkisaaka hollitii wonde Agunbiade taƴaama hoore, hoore mum ƴettaa e dow tappirde won e ardiiɓe UPN.

E nder sagata politik, Omoboriowo ina joginoo ballal suudu sarɗiiji leydi Ondo. Nde o woppi golle cukko guwerneer, mawɗo Ajasin hollitii laabi ɗiɗi innde Dr. N.F. Aina to suudu ngam jaɓde ko o lomto Omoboriowo- ɗaɓɓaande nde suudu nduu jaɓaani laabi keewɗi ngam hollirde ballal mum e Omoboriowo

Fiilngo makko luulndiima, ñaawirdu woote wayli ɗum hade makko toɗɗaade, Ajasin artiraa e laamu. Caggal kuudetaa ñalnde 31 desaambar 1983, addanɗo Seneraal Muhammadu Buhari laamu, o nanngaa, hono no fotde guwerneeruuji ɓooyɗi ɗii fof e jaagorɗe mum en nii, kono caggal ɗuum o woppitaa, tawi o ñaawaaka, tawi ko balɗe 30 tan. O wi'an ɓaawo man Buhari woodi gooŋga ngam o maɓɓi mo kanko bee woɓɓe feere wakkati man.

E nder NPN, Omoboriowo hawri e jokkondirde e woɗɓe, gooto e maɓɓe ko Dim Chukwuemeka Odimegwu-Ojukwu mo o wondunoo e mum haa o maayi e darorɗe hitaande 2011.

Mawɗo Omoboriowo wurti diga siyaasaaku partiiji ko neeɓi ɓaawo republique ɗiɗaɓo amma o jokki darnde maako nder siyaasaaku lesdi Naajeeriya. O jeyaa ko e batu doosɗe leydi 1996, o jeyaa kadi e Goomu nanondiral ngenndiwal 1997/98

Caggal mum o wonti Pro-chancelier e hooreejo diiso laamu duɗal jaaɓi haaɗtirde Ado Ekiti. Ko ɓuri jooni, o woniino hooreejo sosiyetee elektirik, Genesis Electricity tawaaɗo to Abuja ɗo o jooɗii e nder dumunna juutɗo hade makko maayde.

E nder 6uu6ol nguurndam makko Omoboriowo heɓi cuusal e nder diine, o wonti Kerecee’en mo hersaani, wiyoowo wonde Kerecee’en jibinaaɗo. O punndi fotde konngol kala e tuugnorgal Alla, o wuuri les radar e gollanaade Alla haa o maayi. Nder yewtere, o wi'i "Mi ɗon mari Almasiihu cemmbiɗɗum, mi ɗon rewa haa kawtal Almasiihu haa Abuja. Mi ɗon nder Ekklessiya wakkati timmoode."

E fuɗɗoode hitaande 2012, Akin Omoboriowo e debbo mum ngarti e leydi mum Ekiti. E lewru abriil 2012, o rafi, o nawaa to opitaal Lagos ngam safrude. Ko ɗoon o maayi ñalnde 10 abriil 2012 hay so tawii humpito maayde makko waɗaani jeewte haa kikiiɗe janngo mum. Won e lowre wiyi o maayi ko e ƴiiƴam nder reedu, ko ñawu nguu addani mo kanseer mo o haɓatnoo. Ɓesngu makko noon hoolkisaaki oon humpito. O woppi debbo, sukaaɓe njoyo e taaniraaɓe heewɓe

Nde o maayi, encomiums keewɗi njippiima e nokkuuji kala. Jaaynde Ovation Magazine, Dele Momodu, winndi e twitter mum "elefant oo yanii" tawi hooreejo leydi Naajeeriya, Goodluck Jonathan, hollitii wonde ko o "politikyanke mo hulaani daranaade ko o goongɗini e politik".

  1. George Oji (2003-11-10). "Omoboriowo Solicits Support for UNAD". BNW News. Archived from the original on 24 May 2012. Retrieved 1 May 2010.CS1 maint: unfit url (link)