Alofi Bay
Bay Alofi woni fuɗnaange baali ɗiɗi mawɗi ɗi ko ɓuri heewde e daande maayo hirnaange duunde Niue, goɗɗo oo ko Avatele Bay to fuɗnaange mum. Nde ummorii ko to Makapu Point to bannge worgo-fuɗnaange duunde ndee haa to Halagigie Point, to bannge hirnaange duunde ndee.[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13]
Koɗorde ɓurnde mawnude e duunde ndee, hono Alofi, ina woni sara daande maayo, hono no koɗorɗe tokoose Aliutu e Tufukia nii.
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Laanaaji Orop keewɗi njilliima e maayo ngoo e teeminannde 18 e 19: HMS Resolution mo James Cook waɗi e hitaande 1774, HMS Calliope ina nawnoo misiyoŋaaji James Povey Sunderland e Archibald Murray e hitaande 1852 e hitaande 1854, HMS Fawn e hitaande 1862 e woɗɓe. Gila e kitaale 1860, Alofi Bay wonti nokku ɓurɗo lollude e jippaade e nder Niue, hay so tawii noon jippagol ngol won ɗo accaaka sabu nguleeki bonki. Fedde Misiyoŋaaji Londres e Oropnaaɓe woɗɓe kuutoriima bay ngam jolnude ƴiye Niue e laanaaji ngam njulaagu, caggal ɗuum lomtinaa ko kopra e koppoornaaɗi ko ɓuri heewde e njulaagu. Caggal wolde adunaare adannde, Alofi Bay huutortenoo ko ngam jolnude banaanaaji ngam njulaagu.
Caggal nde Niue wonti leydi Angalteer e hitaande 1990, Basil Thomson yamiri yo ofiseeji karantina ƴeewto kala laana njoorndi e nder geec tati mawɗi ɗii, haa arti noon e Alofi Bay, ngam anndude so tawii ko ñawu bubonik, ngu wonnoo ko e Ostarali e Nuwel Selannde.
Ñalnde 19 lewru nduu hitaande 1990, guwerneer leydi Nuwel Selannde, hono Uchter Ranfurly, ari to Alofi Bay e dow laana ndiwoowa HMS Mildura ngam jokkondirde e leydi Nuwel Selannde.E hitaande 1903, ndeeɗoo bay wonti nokku naatgol doosɗe.[8] Komiseer hoɗɓe e Niue, Christopher Maxwell, ƴeewtindiima moƴƴitingol laana ndiwoowa leɗɗe to Alofi, lomtiniri ɗum laana ndiwoowa beton, e mahngo laawol feewde laana ndiwoowa. Nde laanaaji ngari Alofi, ɗum wonti caka nguurndam nokkuure nde Niuenaaɓe ummoriiɓe e duunde ndee kala ina kawra e maayo ngam renndinde e njulaagu.
Nde Niue hokki sooje'en lesdi Nuwel Selannde ngam haɓugo nder konu duniyaaru arandeeru, 150 worɓe nawtaama lesdi Nuwel Selannde diga Alofi Bay dow borad schooner Te Anau nder hitaande 1915.Konunkooɓe wuurɓe ɓee ngarti e oon nokku e hitaande 1916.
E hitaande 1974, HMNZS Tui arii to Alofi Bay ngam wallitde woote doosɗe leydi ; danndo yuɓɓinaama to laana ndiwoowa.
Teskorɗe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Toɓɓere 2015, h. 28, 80-81, 84.
- Toɓɓere 2015, h. 118, 282.
- Toɓɓere 2015, h. 70-71, 104.
- Toɓɓere 2015, h. 186.
- Toɓɓere 2015, h. 224.
- Toɓɓere 2015, h. 146.
- Toɓɓere 2015, h. 154 haa 155.
- Toɓɓere 2015, h. 172.
- Toɓɓere 2015, h. 179 e 186.
- Toɓɓere 2015, h. 189.
- Toɓɓere 2015, h. 196.
- Toɓɓere 2015, h. 204.
- Toɓɓere 2015, h. 325-326.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Pointer 2015, p. 70-71, 104.
- ↑ Pointer 2015, p. 325-326.
- ↑ Pointer 2015, p. 204.
- ↑ Pointer 2015, p. 196.
- ↑ Pointer 2015, p. 189.
- ↑ Pointer 2015, p. 179, 186.
- ↑ Pointer 2015, p. 172.
- ↑ Pointer 2015, p. 154-155.
- ↑ Pointer 2015, p. 146.
- ↑ Pointer 2015, p. 224.
- ↑ Pointer 2015, p. 186.
- ↑ Pointer 2015, p. 118, 282.
- ↑ Pointer 2015, p. 28, 80-81, 84.
