Jump to content

Alvan Ikoku

Iwde to Wikipedia
Alvan Ikoku
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeAlvan Taƴto
Ɗuubi daygo1 Juko 1900 Taƴto
ƊofordeArochukwu Taƴto
Date of death18 Jolal 1971 Taƴto
WoldeInngilisjo, Nigerian Pidgin Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto
Janngi toHope Waddell Training Institution, University of London Taƴto

Alvan Azinna Ikoku // c (1 ut 1900–18 noowammbar 1971) ko ganndo jannginoowo, dowla, golloowo e politik.

O jibinaa ko ñalnde 1 ut 1900, to Amanagwu Arochukwu, e nder diiwaan Abia hannde oo, o janngi to duɗal leslesal laamu Arochukwu tuggi 1911 haa 1914. Tuggi 1915 haa 1920, o naati to duɗal jaaɓi haaɗtirde Hope Waddell e duɗal jaaɓi haaɗtirde James A, Calabar ɗo o woni almuudo e les njiimaandi James A Eyo Eyo Esua. E hitaande 1920, o heɓi golle makko gadane ngam jannginde e nder Egliis Presbyterian Najeriya e Egliis Ecoppi to Itigidi. Duuɓi ɗiɗi caggal ɗuum, o wonti jannginoowo mawɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde jannginooɓe St. Paul, to Awka, to diiwaan Anambra. Nde o jannginta to Awka, Ikoku heɓi dipoloma mum to duɗal jaaɓi haaɗtirde London to bannge Filosofi e hitaande 1928 rewrude e porogaraam mum yaaj.

E hitaande 1932, Ikoku sosi Duɗal hakkundeewal jaŋde hakkundeere to Afrik worgo : Duɗal hakkundeewal Aggrey Memorial, tawaangal to Arochukwu, inniraangal jannginoowo makko James E.K. Aggrey, ganndo mawɗo to leydi Ganaa. E hitaande 1946, ɓaawo waylaare doosɗe ɗuuɗɗe ɗe hokki Naajeeriya'en ɗuuɗɓe nder suudu sarɗiiji, o suɓaama haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya, o toɗɗaama haa ministaajo jaangirde. E hitaande 1947, o naati e nder Diisnondiral Legislatif to Lagos, o woni gooto e wakili’en tato diiwaan Fuɗnaange.

Ikoku ɗon mari nafuuda laamu ɗuuɗɗum nder kawtal jannginooɓe lesdi Naajeeriya (NUT), o laati kuugal hukuumaaji pamari nder jaɓɓugo 44 eɓɓooje NUT ngam waylugo kuuɗe janngirde feere-feere. O fotti bee ƴamol nder ko ɓuri ɗuuɗugo nder kitaale 1950, nde laamu koloñaal sali wasiyaaji maako NUT ngam nastinuki jangirde woore nder lesdi Naajeeriya. Caggal jeytaare ngenndi, Ikoku e senngo mum cemmbinaama, nde ɗeen wasiyaaji ngonti tuugnorgal politik jaŋde e nder ngenndi kesiri ndii.[1][2][3][4]

E hitaande 1962, o noddi ‘Education Bill of Rights’ ngam jaŋde leslesre nde waɗata ko yowitii e duuɓi jeegom e nder leydi Najeriya. Ɗum jaɓaama caggal ɗuum e laamu konu fedde ndee gila 1976. Hannde jaŋde nde alaa ko yoɓi e denndaangal duɗe leslese ɗee rokkaama. Dr Ikoku haa jooni ina heddii e wonde maande mawnde e nder jaŋde e ƴellitaare leydi Najeriya, kadi ina jeyaa e ɓurɓe waawde jaŋde e nder leydi Najeriya.

Nde o woppi politik laamu, Ikoku golliima e juɓɓule jaŋde keewɗe e nder leydi ndii. O woniino tergal e Diiso Jaŋde Afrik Hirnaange (WAEC) e Diiso Duɗal Jaaɓihaaɗtirde Ibadan kam e Hooreejo, Yiilirde Ngenndiire Duɗal Heblo Aviation.

Teddungal ngam darnde maako nder jangirde nder lesdi Naajeeriya hawti bee Doctorate honorare nder sariya (1965) haa kawtal feere-feere haa jangirde mawnde nde Ibadan, sosde janngirde Alvan Ikoku, laawol mawngol, Alvan Ikoku Way, haa Maitama, Abuja (Laamorde lesdi Naajeeriya) e siftorde maako dow bi'a Naajeeriya. O sankii ko ñalnde 18 noowammbar 1971.

O woni kadi e kaalis 10 Naira gila 1979.

  1. Nigeria 10 Naira 1979-1984 Bank note museum
  2. Nigeria 10 Naira 1984-2005 Bank note museum
  3. Nigeria 10 Naira 2006-2009 Bank note museum
  4. Nigeria 10 Naira 2009-2019 Bank note museum