Alvan Ikoku
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Alvan |
| Ɗuubi daygo | 1 Juko 1900 |
| Ɗoforde | Arochukwu |
| Date of death | 18 Jolal 1971 |
| Wolde | Inngilisjo, Nigerian Pidgin |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje |
| Janngi to | Hope Waddell Training Institution, University of London |
Alvan Azinna Ikoku // c (1 ut 1900–18 noowammbar 1971) ko ganndo jannginoowo, dowla, golloowo e politik.
Ngendam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]O jibinaa ko ñalnde 1 ut 1900, to Amanagwu Arochukwu, e nder diiwaan Abia hannde oo, o janngi to duɗal leslesal laamu Arochukwu tuggi 1911 haa 1914. Tuggi 1915 haa 1920, o naati to duɗal jaaɓi haaɗtirde Hope Waddell e duɗal jaaɓi haaɗtirde James A, Calabar ɗo o woni almuudo e les njiimaandi James A Eyo Eyo Esua. E hitaande 1920, o heɓi golle makko gadane ngam jannginde e nder Egliis Presbyterian Najeriya e Egliis Ecoppi to Itigidi. Duuɓi ɗiɗi caggal ɗuum, o wonti jannginoowo mawɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde jannginooɓe St. Paul, to Awka, to diiwaan Anambra. Nde o jannginta to Awka, Ikoku heɓi dipoloma mum to duɗal jaaɓi haaɗtirde London to bannge Filosofi e hitaande 1928 rewrude e porogaraam mum yaaj.
E hitaande 1932, Ikoku sosi Duɗal hakkundeewal jaŋde hakkundeere to Afrik worgo : Duɗal hakkundeewal Aggrey Memorial, tawaangal to Arochukwu, inniraangal jannginoowo makko James E.K. Aggrey, ganndo mawɗo to leydi Ganaa. E hitaande 1946, ɓaawo waylaare doosɗe ɗuuɗɗe ɗe hokki Naajeeriya'en ɗuuɗɓe nder suudu sarɗiiji, o suɓaama haa suudu joonde diidaaɗi lesdi Naajeeriya, o toɗɗaama haa ministaajo jaangirde. E hitaande 1947, o naati e nder Diisnondiral Legislatif to Lagos, o woni gooto e wakili’en tato diiwaan Fuɗnaange.
Ikoku ɗon mari nafuuda laamu ɗuuɗɗum nder kawtal jannginooɓe lesdi Naajeeriya (NUT), o laati kuugal hukuumaaji pamari nder jaɓɓugo 44 eɓɓooje NUT ngam waylugo kuuɗe janngirde feere-feere. O fotti bee ƴamol nder ko ɓuri ɗuuɗugo nder kitaale 1950, nde laamu koloñaal sali wasiyaaji maako NUT ngam nastinuki jangirde woore nder lesdi Naajeeriya. Caggal jeytaare ngenndi, Ikoku e senngo mum cemmbinaama, nde ɗeen wasiyaaji ngonti tuugnorgal politik jaŋde e nder ngenndi kesiri ndii.[1][2][3][4]
E hitaande 1962, o noddi ‘Education Bill of Rights’ ngam jaŋde leslesre nde waɗata ko yowitii e duuɓi jeegom e nder leydi Najeriya. Ɗum jaɓaama caggal ɗuum e laamu konu fedde ndee gila 1976. Hannde jaŋde nde alaa ko yoɓi e denndaangal duɗe leslese ɗee rokkaama. Dr Ikoku haa jooni ina heddii e wonde maande mawnde e nder jaŋde e ƴellitaare leydi Najeriya, kadi ina jeyaa e ɓurɓe waawde jaŋde e nder leydi Najeriya.
Nde o woppi politik laamu, Ikoku golliima e juɓɓule jaŋde keewɗe e nder leydi ndii. O woniino tergal e Diiso Jaŋde Afrik Hirnaange (WAEC) e Diiso Duɗal Jaaɓihaaɗtirde Ibadan kam e Hooreejo, Yiilirde Ngenndiire Duɗal Heblo Aviation.
Teddungal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Teddungal ngam darnde maako nder jangirde nder lesdi Naajeeriya hawti bee Doctorate honorare nder sariya (1965) haa kawtal feere-feere haa jangirde mawnde nde Ibadan, sosde janngirde Alvan Ikoku, laawol mawngol, Alvan Ikoku Way, haa Maitama, Abuja (Laamorde lesdi Naajeeriya) e siftorde maako dow bi'a Naajeeriya. O sankii ko ñalnde 18 noowammbar 1971.
O woni kadi e kaalis 10 Naira gila 1979.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Nigeria 10 Naira 1979-1984 Bank note museum
- ↑ Nigeria 10 Naira 1984-2005 Bank note museum
- ↑ Nigeria 10 Naira 2006-2009 Bank note museum
- ↑ Nigeria 10 Naira 2009-2019 Bank note museum