Amena Karimyan
| Jinsu | debbum |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Afganistan |
| Inditirde | آمنه کریمیان |
| Ɗuubi daygo | 1 Jolal 1996 |
| Ɗoforde | Herat |
| Sana'aji | astronomer, civil engineer, instructor |
| Award received | BBC 100 Women |
Amena Karimyan (jibinaa ko ñalnde 1 noowammbar 1996 to Herāt ) ko ganndo koode Afganistaan, daraniiɗo hakkeeji rewɓe. Ko kanko kadi woni injenieer siwil, o sosi fedde Kayhana Astronomical Group, fedde nde ina hirjina sukaaɓe rewɓe e rewɓe e fannu ganndal koode. O jeyaa ko e 100 debbo ɓurɗo waawde huutoraade e nder winndere nde, e nder fedde BBC 100 Women e hitaande 2021.[1]
Ngendam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Karimyan jibinaa ko to wuro wiyeteengo Herat to leydi Afganistaan e hitaande 1996, o woni ko e yiɗde ganndal koode. O yiɗiino janngude ganndal koode kono alaa ɗo o janngata e nder leydi Afganistaan ko ɗum waɗi ko maa o suɓa course goɗɗo.
O heɓi bak makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Herat to duɗal jaaɓi haaɗtirde Herat . Ndeen o golliima e eɓɓaande Fedde Ngenndiije Dentuɗe (ONU) UN-Habitat . E hitaande 2018, Karimyan e Sohail Karimi sosi fedde ganndal koode Kayhana nde heɓi njeenaari "Teleskop ngam kala" fedde winndereyankoore ganndal koode e hitaande 2021. Ko nde fedde tan woni sifaa mum e nde joginoo 150 tergal so sheatli Afganistaan Taokre th felliti dogde. [2]
Kariyan ina anndi o rokkaama wiisa sabu jaŋde makko ganndal. Karimyan fellitii taccude keeri leydi Afganistan feewde leydi Pakistaan ngam yahde to ammbasadeer leydi Otiris ngam ƴettude visa o. Taliban fiyi mo, caggal ɗuum o woppitaa. O jokki e yahdu makko, nde o arti e ammbasadeer Otiris to Islamabad, o haɗaama wiisa. Fodoore makko bonnde e wiisaaji makko e majjugol Otiris ngam waasde jogaade mo ɓiyleydi, kollitaa.
Fedde jaayndiyankooɓe wullitii laamu Otiris. Ñaawoore ndee nanngi hakkille laamu Almaañ, ngu rokki Karimyan wiisa. E hitaande 2022 o woniino mooliiɗo to leydi Almaañ.
E hitaande 2022 binndol makko ko fayti e rewɓe annduɓe koode to Afganistaan yalti e jaaynde wiyeteende Nature Astronomy ina hollita no ɓe poti ballal.
E lewru sulyee 2024, Nele Dehnenkamp timminii filmo 30 minit ko fayti e Kariyan, tiitoonde mum ko « Kleines Universum » (Aduna tokoosa). Film o waɗiraa ko to leydi Almaañ e ɗemngal Persi e tiitoonde mum ko jinnaaɗo e renndo artude e duuɓi e wolde.