Amuria
| Named after | Amuria |
|---|---|
| Lesdi | Ugannda |
| Laamorde | Amuria |
| Nder laamoore | Eastern Region |
| Jonde kwa'odineto | 2°5′0″N 33°40′0″E |
| Shares border with | Soroti District, Kaberamaido |
| Ɗemngal ngal sarwisiji leydi fu njoni haalude | Kumam dialect, Teso |
| Laawol ngol laamu anndani | https://www.amuria.go.ug/ |

Amuria ko wuro wonngo e diiwaan fuɗnaange leydi Uganndaa. Ko ɗum nokku mawɗo kominaaji, njuɓɓudi, e njulaagu e nder diiwaan Amuria, e nder diiwaan Teso.[1]
Wakere
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Amuria woni ko 36,5 kiloomeeteer (23 mi), e laawol, to fuɗnaange Soroti, wuro ɓurngo mawnude e nder diiwaan Teso.Amuria ina jooɗii fotde 151 kilometre (94 mi) fuɗnaange-rewo wuro Moroto, wuro ɓurngo mawnude e nder diiwaan Karamoja keedɗo.[2]
Amuria ina woɗɗi 327 kiloomeeteer (203 mi), e laawol, fuɗnaange-rewo Kampala, laamorgo e wuro ɓurngo mawnude e Uganndaa. Koɗkiiji wuro ngo ko:2°01'48.0" Fuɗnaange, 33°38'35.0"E (Njaajeendi:2.0300; Njuutirndi:33.6431). Wuro Amuria ina jooɗii e dow tooweeki 1 096 meeter (3 596 ft) dow tolno maayo.
Ummatore
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 1991, limngal yimɓe leydi ndii ina hiisi wonde yimɓe wuro ngoo ina tolnoo e 2 600 neɗɗo. E hitaande 2010, Biro toppitiiɗo limgol leydi Uganndaa (UBOS) limtii wonde yimɓe leydi ndii ina tolnoo e 5 000 neɗɗo. E hitaande 2011, UBOS waɗii fotde 5 400 neɗɗo.
E nder duuɓi sappo gadani ɗii, keewal yimɓe wuro ngoo ina wayloo gila e 4 500 haa 30 000. Geɗe keewɗe ina mballita e ɓeydagol jaawngol yimɓe wuro ngoo, ina jeyaa heen :
1. Golle konu Lord’s Resistance Army ndokki yimɓe ɓee yaltude gure ɗee e nder wuro ngo sabu kisal ɓurngal moƴƴude e nder gure.
2. Karamojong en ina njana e gure e nder diiwaan Amuria ngam wujjude jawdi e bonnude kala jiɗɗo haɗde ɗum en. Wuro wonɓe e gure hoɗdiiɓe ɓee ina ɓadtoo wuro ngam daɗde e tikkere wuyɓe jawdi.
3. Moftude yimɓe heewɓe e nder cafrirɗe IDP, ɓe ngonaa ƴiiƴam, ɓe ngonaa e golle ko ɓuri heewde, ina addana ɓe ɓeydaade heewde golle e nder renndo, ɓe ɓeyda jibinannde e ɓeydagol jaawngol e nder yimɓe.
4. E cakkital hitaande 2007, LRA dartini golle mum to Uganndaa, ummiima to leydi Konngo, kono Karamojong en njokkii e njilluuji jawdi mum en.
E hitaande 2015, Biro toppitiiɗo limgol leydi Uganndaa, UBOS, hiisiima wonde keewal yimɓe Amuria e nder cakkital hitaande ko 7 500 neɗɗo. E hitaande 2020, UBOS limtii keewal yimɓe hakkunde hitaande ko 8 900 neɗɗo. E nder heen, 4 500 (50,6 e kala 100) ko worve e 4 400 (49,4 e kala 100) ko rewve. UBOS hiisiima keewal yimɓe wuro ngo hitaande kala ko ina tolnoo e 3,48 e nder teemedere, hakkunde 2015 e 2020.
Yimɓe daartol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Hitaande Pop. ±%
1991 2 600 —
2010 5 000 +92,3%
2011 5 400 +8,0%
2015 7 500 +38,9%
2020 8 900 +18,7%
wawru:
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Toɓɓe nafooje
Toɓɓe nafooje ɗee ina tawee e wuro Amuria walla saraaji keeri mum :
1. Joɗnde njuɓɓudi diiwaan Amuria
2. Eklesiya Anglikan St. Andrew, nokku dewal jokkondirɗo e Eklesiya Uganndaa
3. Birooji Diisnondiral wuro Amuria
4. Lugge hakkundeeje Amuria, ko kañum woni nokku ɓurɗo mawnude e geɗe kese e nder wuro ngo
5. Laawol Soroti–Amuria–Abim–Kotido ngol rewi ko e hakkunde wuro ngoo e laawol kuuɓtodinngol ummoraade fuɗnaange haa worgo.
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Yimɓe Teso
Teso ɗemngal
Doggol gure e gure e nder leydi Uganndaa
Tuugnorgal
- ↑ UBOS (14 suwee 2020). https://www.citypopulation.de/en/uganda/eastern/admin/amuria/SC1103__amuria/ Yimɓe wuro.de E wiyde Biro toppitiiɗo limlebbi leydi Uganndaa (UBOS). Heɓtinaama ñalnde 31 Duujal 2020.
- ↑ Ministeer leyɗeele, koɗki e ƴellitaare gure leydi Uganndaa (2008). " https://mlhud.go.ug/download/amuria-town-council-structure-plan-2008-2018/ kampala https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Lands,_Housing_and_Urban_Development_(Uganda) Heɓtinaama ñalnde 31 Duujal 2020