Angèle Etoundi Essamba
Angèle Etoundi Essamba ko fotoowo Kameruunnaajo jooɗiiɗo e golloowo to Amsterdam. O ɓuri anndeede ko e golle makko e nder fotooje ɓaleeje e boɗeeje, ɗe neɗɗankaagal, ɗe keewi ko ƴellitde debbo Afriknaajo ko huunde nde o woni e mum. Essamba ina jeyaa e fotooje rewɓe Afriknaaɓe ɓurɓe anndeede e timmude e nder yonta mum, o waɗii ko ina ɓura 200 kollirgol e nder winndere ndee, e ko ɓuri 50 binndanɗe e nder jaayɗe e jaayndeeji.[1] O wi'i "Fotooji ko haaje am, haaje hollugo e jokkindirgo. So haaje ɗon woodi, mi taga."[2]
Nguurndam Angèle Etoundi Essaamba jibinaa ko to Douala, leydi Kamerun e hitaande 1962, o mawni ko to Yaounde e nder galle mawniiko.[2] E nder yeewtere nde o waɗdunoo e Femi Akomolafe, o siftinii wuurdude e renndo mawngo, hono neene, kaaw, miñiraaɓe, miñiraaɓe, miñiraaɓe rewɓe, "e kala mo wuuri e nder nanondiral timmungal tawa alaa ko woni e mum". E duuɓi 9-10, o ummii o fayi Pari e baaba makko, o wuuri ɗoon e heɓde jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde.[3] Ndeen, e hitaande 1982, o resii, o ummii o fayi Amsterdam (Hollande) ɗo o fuɗɗii janngude fotooje to duɗal Nederlandse Fotovak (Duɗal Hollande ngam fotooje ganndal).[4] Essamba caggal mum naati to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lise to Pari, ɗo o janngi filosof, jimɗi, e fotooje.[5] O arti kadi to leydi Kameruun caggal duuɓi sappo e jeenay ko o innitiri « eggugol cuɓaaɗo hoore makko » e yeewtere makko e Femi Akomolafe.
O jokkondiri ko e DUTA, walla Douala Urban Touch of Arts, ko kañum addanta naalankooɓe yiylotooɓe Afrik hakkundeejo to Douala renndude golle mum en. Anndinde Essamba e nder renndo Orop e Afrik fof addani mo sosde Foundation Essamba Home e hitaande 2009, ɗo o jannginta sukaaɓe rewɓe wonɓe e laabi e nder leydi Kamerun ngam mahde koye mum en e nafoore mum en, kanko e hoore makko o rokka heen jaŋde, o janngina kadi karallaagal ngam wallitde sukaaɓe rewɓe e nder leydi Kamerun ɓeydaade moƴƴude ngonka nguurndam maɓɓe e sosde golle ngam koye maɓɓe.