Jump to content

Apollos

Iwde to Wikipedia
Apollos
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuMisra Taƴto
InditirdeΑπολλως Taƴto
Ɗuubi daygo1. century Taƴto
ƊofordeAlexandria Taƴto
Date of death1. century Taƴto
ƊemngalEgyptian Arabic Taƴto
WoldeArabic, Egyptian Arabic Taƴto
Sana'ajipriest Taƴto
Position heldapostle Taƴto
Canonization statussaint Taƴto
Feast dayFebruary 13 Taƴto

Apollos[1] (e ɗemngal Gerek ɓooyngal: Ἀπολλώς) ko Kerecee’en Yahuudu’en mo Aleksandriya mo teeminannde 1ɓiire, limtaa laabi keewɗi nder Alkawal Kesal. O woniino wakkati e gollodiiɗo e Nulaaɗo Pol, o waɗii darnde mawnde e ƴellitaare ekklesiyaaji Efesu e Korintu.[2][3]

Haala Biibal

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Kuuɗe Nelaaɓe

Apolos adii haaleede ko waajotooɗo Kerecee'en garɗo Efesu (ina gasa tawa ko e hitaande 52 walla 53 caggal Iisaa), ɗo o siforii wonde "ko o neɗɗo jom hakkille: omo haala, omo janngina ko fayti e Iisaa no haanirta nii, hay so tawii o anndi tan ko lootgol Yuhanna".[1] Priscilla e Akilas, jom suudu Yahuudu'en, ɓe ngari haa Efesu bee Nulaaɗo Pool, ɓe ɗon janngina Apolos:

Nde Prisilla e Akila nani mo, ɓe ƴetti mo, ɓe paamtini mo laawol Alla no feewi.[4][5]

Ceertugol paamondiral ɗiɗmal ngal ina gasa tawa ina jokkondiri e lootgol Kerecee’en, nde tawnoo Apolos "anndi tan ko lootgol Yuhanna". Caggal mum, nde Apolos alaa, winndiyanke Kuuɗe Nelaaɓe ina siftora kawral hakkunde Pool e won e almuɓɓe mum to Efesu:

O wi'i ɓe: “Mbele on keɓii Ruuhu Ceniiɗo wakkati on ngoonɗini?” Ɓe mbiyi: “Aa’a, min nanaani hay Ruuhu Ceniiɗo ina woodi.” O wi'i: “Ngol lootagol on lootaama?” Ɓe mbi'i: "E nder lootagol Yuhanna." Pol wi'i: "Yaayaa looti bee lootugo tuubugo, o wi'i yimɓe ɓe nuɗɗina mo warata ɓaawo maako, kanko woni Yeesu." Nde ɓe nani ɗum, ɓe lootaama bee innde Joomiraawo Yeesu. Nde Pool fa'i juuɗe maako dow maɓɓe, Ruuhu Ceniiɗo wari dow maɓɓe, ɓe puɗɗi wolugo ɗemɗe feere-feere, ɓe annabi.[6][7]

Ko adii nde Pool ari, Apolos ummiima Efesu fayti Akaya[4][5], ina hoɗi to Korintu, laamorgo diiwaan Akaya.[6] Kuuɗe Nelaaɓe ɗon wi'a Apolos yotti haa Akaiya bee batakewol cemmbiɗinki diga Masiihiŋko'en Efesu, nden "o walliti masin bee nuɗɗinɓe ngam mo'ere, ngam o yeddi Yahuudu'en bee semmbe haa yeeso jama'aare, o holli nder Binndi dow Almasiihu woni Yeesu."[8]

1 Korintu'en

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ɓataakewol arandewol ngol Pol winndi haa Korintu'en (hitaande 55 ɓaawo Almasiihu) ɗon siftora Apolos bana neɗɗo mawɗum haa Korintu'en. Pol siftini darnde Apolos haa Korintu:

Miin aawi, Apolos ndiyam, ammaa Allah hokki mawnugo.[9]

Ɓataake Pol ɗon holla ƴamol hakkunde lanndaaji nayi nder ekklessiya Korintu, ɗiɗo nder maaji ɗin ɗon jokki bee Pool e Apolos, ɓe ɗon naftira bee innde maɓɓe[9] (tataɓo e nayaɓo woni Piyeer, anndiraaɗo Kefa, e Yeesu Almasiihu bee hoore maako).[10] Ina gasa noon, hono no Msgr. Ronald Knox hollitii, lanndaaji ɗii ko ɗiɗi tigi rigi, gooto ina wiya ina rewi e Pool, goɗɗo oo ina wiya ina rewi e Apollos. "Ina gasa tawa ko goonga, jokkondirɓe e St. Paul [...] ina tuuma ngam daranaade ortodoksi mum, wonde omo nanndi e, e nder won e mbaadiiji, ko o yamiroore, Koolaaɗo kuuɓal Apostolik. Ko ɗum waɗi 'miin ko mi Sefas'. [...] Hol jaabawol fedde Apollos fotnoo waɗde? It been an expedient more of tic by in; appeal caggal Koolaaɗo kuuɓal Apostolik e hoore mum to mo Koolaaɗo kuuɓal Apostolik heɓi ndimaagu mum;

Apolos ko Yahuuduyanke deenoowo, jibinaaɗo to Alekisandiriya. Iwdi Apollos to Alexandria addani yimɓe miijaade wonde o waajotonoo ko e mbaadi mbaylaandi Philo. Yeru, ganndo diine biyeteeɗo Jerome Murphy-O’Connor, wiyi : “ina saɗi miijaade wonde yahuud Alexandrien ... ina waawi daɗde e doole Philo, gardiiɗo hakkille mawɗo ... teeŋti noon nde tawnoo ɗiɗaɓo oo ina wayi no ɓuri teeŋtude ko e jaŋde e waaju.”[10][11][12]

Alaa ko holliti wonde Apolos ina yiɗi walla ina jaɓi ɓurde teddinde neɗɗo mum. Pol ƴami mo o yaha Korintu wakkati man, ammaa Apolos sali, o wi'i o waran ɓaawo to o heɓi fartaŋŋe.[14]

Ɓataake feewde e Titus

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Apollos ɗon siftora laawol feere nder Alkawal Kesal. E nder ɓataake Titus, keɓoowo oo ina wasiyee nde "yaawnata Zenas, awokaa oo, e Apolos e laawol mum en".[15]

Kabaaruuji ɗi ngonaa e deftere

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Jerome hollitii wonde Apolos weltaaki no feewi e feccere nde wonnoo to Korint, haa o arti e leydi Kereta e Zenas; e wonde nde feccere ndee selli e ɓataakeeji ɗi Pool winndi e Korintu'en, Apolos warti wuro ngo, o wonti gooto e mawɓe ngo.[16] Aadaaji ɗi ngalaa ɗo kaaɗi ina ndokka mo bismaango Duras, walla Ikoniyum to Firiji, walla Sesariya.[9]

Papa Benoît XVI hollitii wonde innde "Apolos" ina gasa tawa ko juutnde e innde Apollonius walla Apollodorus.[17] O holliti kadi won wonɓe e Korintu "...ɓe njiɗi no [Apolos] haaldirta...."[17]

Martin Luther e won e annduɓe hannde ɓee mbiyata ko Apolos woni binnduɗo ɓataake feewde e Ibraniyankooɓe, wonaa Pool walla Barnabas.[9] Apolos e Barnabas fof ko Kerecee’en yahuud en jogiiɓe mbaawkaaji hakkillaaji keewɗi.[18] Firo Pulpit ina haalda e Apolos.binndol Ibrani'en bana "ko ɓuri gooŋɗinki".[19] Ko wonaa ɗuum, alaa binndanɗe anndaaɗe heddiiɗe ɗe Apolos sifotoo.

Apollos ina jogori wonde seniiɗo e nder ekklesiyaaji Kerecee’en keewɗi, ina jeyaa heen Eklesiya Lutheran–Sinod Missouri, jogorɗo waɗde siftorde makko, wondude e seniiɓe Akila e Priscilla, ñalnde 13 feebariyee. Apollos ina hiisee wonde gooto e nulaaɓe 70[20] e ñalngu juulde makko ko ñalnde 8 lewru Duujal e nder ekkol Ortodoks Fuɗnaange.

Apollos fotaani jiiɓde e Sankara Apollo mo Misra, moñño mo maayi e hitaande 395, ñalngu juulde mum ko ñalnde 25 lewru Yarkomaa.[21] Apollos alaa ñalngu juulde mum e nder Martyrologie aadaaji Roomnaaɓe, kadi o sikkaaka o meeɗaa wonde moñño (hono no ko ɓuri heewde e moññeeje ngari caggal Antoni mawɗo).

  1. Template:Bibleref2
  2. Template:Bibleref2
  3. So the Alexandrian recension; the text in 𝔓38 and Codex Bezae indicate that Apollos went to Corinth. Joseph Fitzmyer, The Acts of the Apostles (New York: Doubleday, 1998), p. 639.
  4. Template:Bibleref2
  5. Template:Bibleref2
  6. Template:Bibleref2
  7. So the Alexandrian recension; the text in 𝔓38 and Codex Bezae indicate that Apollos went to Corinth. Joseph Fitzmyer, The Acts of the Apostles (New York: Doubleday, 1998), p. 639.
  8. Template:Bibleref2
  9. Template:Bibleref2
  10. "Pope Benedict XVI. "Barnabas, Silas, and Apollos", L'Osservatore Romano, February 7, 2007, p. 11".
  11. "Pope Benedict XVI. "Barnabas, Silas, and Apollos", L'Osservatore Romano, February 7, 2007, p. 11".
  12. "Pope Benedict XVI. "Barnabas, Silas, and Apollos", L'Osservatore Romano, February 7, 2007, p. 11".