Aryana Sayeed
Aryana Sayeed (Pashto/Dari: آريانا سعيد, jibinaa ko hitaande ɗumngu alif 1985) ko jimoowo e binndoowo jimɗi Afganistaan. O ɓuri yimde ko e ɗemngal Dari kono kadi omo jogii jimɗi keewɗi e ɗemngal Pashto e won heen e ɗemngal Uzbek. Sayeed kadi ina joginoo darnde jaɓɓotoonde e nder jeewte teleeji jimɗi ngam 1TV e TOLO wondude e feeñde e jeewte goonga.[2] Sayeed tabitinii hoore mum e nder naalankooɓe ɓurɓe lollude e Afganistaan hannde,[3] omo waɗa heen sahaaji e nder konsiiruuji e pijirlooji baɗeteeɗi e nder leydi Afganistaan e caggal leydi.
Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sayeed jibinaa ko e hitaande 1985 to Kabul, Afganistaan, baaba mum ko leñol Pashtun, yumma mum ko Dari. O ummi Afganistaan e jibnaaɓe makko nde o heɓi duuɓi 8, o hoɗi Peshawar, Pakistan hade makko hoɗde seeɗa to leydi Siwis, caggal ɗuum to Londres, leydi Angalteer.[5][1] Nde o heɓi duuɓi 12, o heɓiino naatde e duɗal jaaɓi haaɗtirde ɗo o waɗata jimɗi e nokkuuji ɗo o waɗata koorɗo, "Hay so tawii ko juuti, [...] ɗuum waɗii mi faamde ko njiɗnoo-mi wonde nde." Mi mawni". O wiyi e nder yeewtereeji makko.[citation ina haani].
Golle jimɗi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sayeed ina waɗa e hitaande 2019
Sayeed gadano yaltini, e hitaande dubi 2008, wiyetee ko MashAllah. Kono tan, waylo-waylo makko e nder nguurndam makko ari ko caggal nde jimɗi makko Afghan Pesarak yalti e hitaande 2011.[6] Aryana Sayeed haa jooni wonti innde galleeji e nder galleeji Afganistaan keewɗi caggal leydi Afganistaan, o ɗaɓɓiraama waɗde jimɗi e nder konsiiruuji keewɗi e nder winndere nde.[7] E nder balɗe 100, Aryana felliti yahde Afganistaan, waɗa heen konnguɗi e nder leydi mum ɓuuɓndi.
Aryana Sayeed ummiima toon e jimɗi mum ɓooyɗi Afganistaan, Gule Seb. Ko e ɗee balɗe gadane to Afganistaan o filmi jimol makko garoowol ngol hono Dilam Tang Ast. Nafoore jimol ngol addani ngol heɓde njeenaari ngam jimol ɓurngol moƴƴude ngol filmaa e nder leydi Afganistaan to njeenaari teleeji Ariana. Kadi ɗum waɗii golle kese e nder teleeji e nder gooto e teleeji ɓurɗi mawnude e Afganistaan.[8] Jimol makko gadanol ngol Hairanam waɗii ko moƴƴi. Nafoore mawnde nde Sayeed heɓi, Jelwa, ko gollondiral e gooto e yimooɓe ɓurɓe mawnude e nder jimɗi pop Afganistaan, hono Jawid Sharif. Ko ngol woni ɗiɗmol ko ɓe njiylotoo caggal nde ɓe keɓi njeenaari maɓɓe adanndi, Biya Biya. Aryana Sayeed rewi heen ko jimɗi ngenndiyaŋkooji belɗi ngam hirjinde naalankaagal dingiral e nder leydi mum. Yimɓe heewɓe siifaama ngam waɗde jimɗi ɗii, Afganistaan Afganistaan.
Jimol Sayeed ngol Banoo e Atash Nasheen, ngol sifotoo mette ɗe rewɓe Afganistaan njoginoo e nder duuɓi wolde e tooñanngeeji, heɓi njeenaari mawndi.[9] Orkestra mawɗo wallitii e jimɗi ɗii kadi fijirde ndee waɗi ko e nder leydi Afganistan. Caggal nde jimɗi ɗii njalti seeɗa, Aryana naamnaama yeewtere e BBC ngam humpitaade sabaabu mum e maanaa mum caggal jimɗi ɗii. Hit makko mawɗo gadiiɗo oo ko Anaram Anaram mo artiri Aryana e dow limlebbi Afganistaan.[10][11]
E hitaande 2019, Sayeed heɓi njeenaari Afganistaan, o toɗɗaa kadi naalanke debbo ɓurɗo moƴƴude e Afganistaan e hitaande 2017.[12] O heɓi kadi tiitoonde "Daande Afganistaan" ummoraade e lowre tele e rajo ngenndiijo Afganistaan. Aryana heɓi kadi njeenaaje ngam jimol ɓurngol moƴƴude e hitaande ndee, wideyoo ɓurɗo moƴƴude e hitaande ndee, e njeenaari Bravery Award.[12]
Golle teleeji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ɓooytaani Aryana Sayeed siifondiri e gooto e teleeji ɓurɗi mawnude e nder leydi Afganistaan, hono 1TV. Eɓɓoore makko, Jemma Musique (Shab-e Mosiqi), ina waɗi heen yeewtere e yeewtidde e naalankooɓe woɗɓe. Eɓɓoore ndee waɗii nafoore kadi caggal nde Aryana yalti ngam hootde galle mum to Londres. Caggal ɗuum seeɗa Aryana Sayeed siifondiri e TOLO TV ngam wonde gooto e ñaawooɓe e daande Afganistaan e hitaande 2013. O jokki e gollondiral makko e teleeji ɗii, caggal ɗuum o wonti ñaawoowo e nder yeewtere woɗnde, Afghan Star.[8]
Golle
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sayeed wonnoo ko balloowo kampaañ #WhereIsMyName mo Laleh Osmany ardii, mo addani ɗum waylude sariyaaji leydi Afganistaan ngam inɗe rewɓe mbaawa naatde e kaayitaaji.[14]
Aryana Sayeed hollitii yiɗde leydi Afganistaan e yiɗde leydi Indiya, ko o wiyi ko "sehil goonga" Afganistaan.[15][16]
Aryana heɓiino teddungal waɗde golle e nder ñalngu mawningol duuɓi 75 UNESCO to Pari, Farayse ina lomtoo Afganistaan e tawtoreede hooreeɓe leyɗeele keewɗe e gardiiɗo jaagorɗe leyɗeele ceertuɗe.[17] Aryana hollitii golle mum ngam Afganistaan e denndaangal ɓe keɓaani galleeji mum en, ina nguuri nguurndam egguɓe e leyɗeele goɗɗe.
Nguurndam neɗɗo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sayeed fodi e gardiiɗo mum, hono Hasib Sayed, e hitaande 2018.
E lewru ut 2021, caggal nde Kabul yani e juuɗe Taliban, o ummiima Kabul o fayi Doha, leydi Kataar e nder laana ndiwoowa konu Amerik.[19][20] Haa ñalnde 25 ut 2021, o hollitaama omo hoɗi to Los Angeles, Kaliforni to Amerik.[21]
Miñiiko debbo biyeteeɗo Nadia Nadim ina fijira e nder fedde fuku koyɗe leydi Denmark.[22]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- "Aryana rokkaama njeenaari ndimaagu 2018 e nder Diiso Atlantik". Kabaruuji TOLO. 24 lewru juko 2018. Arsiwee gila e fuɗɗoode ñalnde 19