Jump to content

Aurelia correia

Iwde to Wikipedia

Dona Aurelia Correia (maayɗo ko ina wona hitaande 1875), anndiraaɗo kadi Mae Aurelia, Mame Correia Aurelia e Madame Oralia, ko njulaagu jiyaaɓe nhara Orop-Afrik.[1] O inniraa ko "Laamɗo Orango" e Portigaal en e Luso-Afriknaaɓe.[2] Aurelia, njulaagu jiyaaɓe ummoriiɗo Afrik hirnaange, ina sikkaa jibinaa ko e jokkondire potɗe wonde hakkunde njulaagu ummoriiɗo Kap Verde e debbo nokku oo.[3] O woniino neɗɗo teeŋtuɗo e nder nguurndam njulaagu Gine Bisaawo e nder feccere adannde teeminannde 19ɓiire. O woni ko e ƴeewteede no ɓuri lollude e nder renndo nhara-diiwaan oo, o yiytaa ko no tergal teeŋtungal e nder renndo ngoo e nder Purtugeec en, o siforii ko debbo njulaagu doole e nder aadaaji Afriknaajo haalpulaar en. Ko kanko woni ɓiɗɗo jibinannde, ina gasa tawa ko kanko woni ɓiy yumma makko, kadi ko kanko woni debbo njulaagu biyeteeɗo Caetano José Nozolini (1800-1850), guwerneer Portigaal to Kap Verde. To bannge yumma makko Correia iwdi ko e Bijagó, laamɗo laamɗo e duunde Orango, ɓurnde mawnude e teeŋtude e nder arsipelago daande maayo Gine. [4]

Hakkunde Correia ina moƴƴi e njulaagu, ina jogii semmbe. Mawɓe nokkuuji ɗii e laamu Portigaal fof ina keewi naamnaade ballal makko.[5] O woniino dipolomaat e hakkundeejo hakkunde Purtugeec en e yimɓe jeyaaɓe e leydi ndii, kam e hakkunde Purtugeec en e Angalteer en, tee, e oon sahaa, o waɗii darnde politik teeŋtunde e nder diiwaan hee.

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Dinamiik Doole Purtugeec en e yimɓe nokku oo fof njiɗi ko heɓde kisal, ɗum noon ɓe njuurnitii ardiiɓe jogiiɓe laamu. To Bissau, gila e darorɗe kitaale 1820, yimɓe teeŋtuɓe hono Mãe Aurélia, Caetano Nozolini, e Mãe Julia ina njoginoo batte keewɗe. Kala e nder renndo njulaagu nguu haa e komanda praça ina anndi doole mum en.[6]

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]