Awaka
Awaka ko wuro tokooso, ngo woni ko e dow tulde tokosere, fotde kilooji nay to fuɗnaange-rewo Owerri, laamorgo leydi Imo, to fuɗnaange-rewo leydi Niiseer. Ina jeyaa e gure jaɓɓotooɗe leñol Alaenyi, goɗɗe ina njeyaa heen Ihitta-Ogada, Egbu, Naze e Owere-Nchi-Ise.
Awaka ina renndini keeri e Umuorii Uratta, Ezeogba Emekuku e Umuawuka Emii. Ko ɓuri heewde e yimɓe ina mbiya ɗum "Wuro ɓooyngo", Awaka ɓuri anndeede ko e peewnugol gawri.[1] Muuñal ngalɗoo ndema ɓuuɓngal ngal yimɓe Awaka en ndema, ɓooyii jogaade ko seerti e muuñal goɗɗal ngal, tawa ina waɗi geɗe daneeje laaɓtuɗe, ɗe njuɓɓinaa no moƴƴi e dow ŋoral ɓuuɓngal feewde e ŋoral. Gure tati ina mbaɗi Awaka, woni Nde-Egbelu e Umuodu e Amuzi.[2] Wuro ngo laaminoo ko mawɗo laamɗo biyeteeɗo Eze Akujobi David-Osuagwu mo Ezikoche II, fuɗɗii ko e cagataagal kitaale 1990 caggal nde hareeji juutɗi mbaɗi caggal maayde HRH Eze Chris David-Osuagwu (Ezikoche I).
Demokaraasi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki][waylu iwdi]
Yimɓe Awaka ɓuri heewde ko Kerecee’en e keewal Katolik en Roman en e gooŋɗinɓe Anglikan en ɓe ndewata ko e Parroisse Katolik Trinité Seniiɗo e Eklesiya Anglikan Almasiihu.
Jaangirde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki][waylu iwdi]
Duɗe ɗiɗi leslese, heen kala ina ɓadii gooto e ekkolaaji ɗiɗi mawɗi ɗii.
Mahdi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki][waylu iwdi]
Awaka ina jaɓɓoo ñaawirde aada e oteluuji ɗiɗi jeyaaɗi e yimɓe.
Lekki legendaire ina tawee e hakkunde gooto e gure ɗee, Nde-Egbelu ina wiyee "ọbụ". Oo lekki ina jogii ƴiye mawɗe, ko Prof ADW Acholonu wiɗti ɗum no feewi e nder deftere mum.