Jump to content

Ayo Oke

Iwde to Wikipedia
Ayo Oke
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Sana'ajidiplomat Taƴto
Position heldDirector General of the National Intelligence Agency of Nigeria Taƴto

Ayo Oke ko gonnooɗo gardiiɗo fedde toppitiinde ko fayti e humpito leydi Nijeer (NIA), toɗɗaaɗo e oon sahaa, hono Goodluck Jonathan, ñalnde 7 noowammbar 2013.

Nguurndam e golle puɗɗaaɗe

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ayo Oke jibinaama to diiwaan Oyo. Oke wonnoo ko adii ɗuum ko Direkteer (Diiwanuuji) to galle laamorɗo NIA, ko adii ɗuum ko ammbasadeer leydi Nijeer to Sekretariyaa Commonwealth to Londres. [1] O lomtii Ezekiyel Olaniyi Oladeji e gardagol hooreejo fedde toppitiinde ko fayti e humpito leydi Nijeer e lewru noowammbar 2013. [2]

E lewru abriil 2017, Oke dartinaama e juuɗe hooreejo leydi ndii , hono Muhammadu Buhari, caggal nde ofiseeji haɓantooɗi njulaagu to Komisiyoŋ toppitiiɗo bonanndeeji faggudu e kaalis tawi ko ina ɓura miliyoŋaaji 43 dolaar Amerik (34 miliyoŋ ugiyya) e nder suudu to Osborne Towers, Ikoyi, Lagos. Ñalnde 30 lewru nduu, Oke, hooreejo leydi Najeriya, Muhammadu Buhari, woppi ɗum caggal nde o ƴeewti ciimtol goomu wiɗto ngu cukko hooreejo leydi ardii.

E lewru suwee 2023, jaaynde wiyeteende Premium Times ina siftora « lowre nder leydi » nde innde mum anndaaka, habri wonde DG NIA, hono Ahmed Abubakar e hooreejo EFCC, hono Abdul Rasheed Bawa, kawri, pellitii dartinde ñaawoore Oke ngam « nafoore kisal ngenndi ». Ndeen kuulal ngal hollitaama hooreejo leydi Muhammadu Buhari o jaɓi ngal, o yamiri yo ñaawoore ndee joof ko adii nde laamu makko timmata.

2019 Yamiroore nanngugol e ñaawoore

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E hitaande 2019, wiɗto juutngo e kaalis "Ikoyi Gate" ɓeydii. Ñalnde 7 lewru feebariyee, Ñaawirde Toownde Fedde nde to Lagos yaltinii yamiroore ngam nanngude Ayodele Oke e debbo mum, Folashade Oke, gonnooɗo gardiiɗo kaalis to NIA, caggal ɗaɓɓaande Komiseer toppitiiɗo ko fayti e bonanndeeji faggudu e kaalis (EFCC). Ɓeeɗoo ɗiɗo njaɓaani jaabaade noddaango ñaawirdu, caggal ɗuum EFCC hollitii ɓe njiɗaa. Jaayɗe kollitii wonde ko adii nde ñaawoore ndee waɗata, Oke e debbo mum njaltii leydi Najeriya, ina wiyee ko ngam safrude ; nokku maɓɓe anndaaka e nder renndo e oon sahaa. Ñaawoore ndee ko jowitiinde e gujjugol e njulaagu kaalis laamu. EFCC ñaawii jom suudu oo e dow laawol ko yowitii e 43 miliyoŋ dolaar keɓaaɗo e hitaande 2017. Yanti heen, ñaawoore ɓeydaande ina jokki e ko yowitii e tuumeede ustude 160 miliyoŋ dolaar ummoraade e laamu fedde Najeriya ngam huutoraade ɗum e hoore mum. Ndeeɗoo ƴellitaare hollitii ɓeydagol mawngol gila e udditgol Oke e hitaande 2017, nawti tuume ɗee e nder njuɓɓudi ñaawoore laaɓtundi. Ñalnde 9 lewru nduu hitaande 2023, ñaawoore Chukwujekwu Aneke mo Ñaawirde Toownde Fedde nde to Ikoyi, Lagos, ƴetti ñaawoore ndee caggal nde ñaawoowo (EFCC) ɗaɓɓi yo ñaawoore ndee ittude.

Toɗɗagol ammbasadeer

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E lewru oktoobar 2025, hooreejo leydi ndii, hono Bola Tinubu, suɓiima Ayo Oke, e woɗɓe, ngam toɗɗaade ammbasadeer fedde nde. Noddaango makko, ngo ɗaɓɓi tabitinki Senaa Naajeeriya, addani jaayndeeji ɗii hesɗitinde hakkillaaji mum en e haala Ikoyi Gate e wiɗtooji baɗnooɗi ngam ittude mo e NIA.

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "naijcom".
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "saharareporters1".