Jump to content

Bahr al-Arab

Iwde to Wikipedia

Bahrul Arab walla Maayo Kiir (Dinka) ko maayo yuɓɓotoongo ko ina tolnoo 800 km (500). mi) rewrude e fuɗnaange-rewo Sudaan e maande feccere e keeri mum hakkunde leyɗeele e Sudaan worgo . Nde jeyaa ko e maayo Niil, nde woni ko e maayo Bahr el Ghazal, ngo woni ko e maayo Niil ɓaleejo .

Maayo ngoo ina rewi e diiwanuuji Kurdufan e Darfur Sudaan, ina jeyaa e keeri hakkunde Darfur e diiwaan Bahr el Ghazal to worgo-fuɗnaange Sudaan worgo. Duuɓi teemedde Bahr al-Arab ina maantini keeri hakkunde leƴƴi Dinka e Baggara . Maayo ngoo wonnoo ko keeri e nokkuuji luural hakkunde leƴƴi Baggara e Dinka gila nde aadaaji mum en haalpulaar en puɗɗii.

Innde "Bahr al-Arab" ndee ko e ɗemngal aarabeere firti ko "Maayo Aarabeeɓe" (ina gasa tawa ummorii ko e "Nahr al-Arab", e ɗemngal aarabeere firti ko "Maayo Aarabeeɓe"). Dinkooɓe mbiyata ɗum ko "Maayo Kiir".

Bahr al-Arab ummorii ko e ɓulli keewɗi ɓuuɓɗi ɓuuɓɗi e nder maayo Bongo e koɗli Marrah to Darfur, saraaji keeri Sudaan e Caad e Republique Centrale Afrique. Adda e Umbelasha ina njillondiri fuɗnaange gila e maayo Bongo ngam jokkondirde e Ibraah (Wadi Ibra), ina njillondiri e maayo Marrah fuɗnaange. Sosaa ko e ɗeen ɓulli, Bahr al-Arab ina rewi fuɗnaange e keerol diiwanuuji Darfur e Bahr el Ghazal, caggal ɗuum rewrude e feccere fuɗnaange diiwaan Kurdufan.

E wiyde won e lowre, ko ɗoon Bahr al-Arab hawri e maayo Jur, ko ɗoon woni ɗo maayo Bahr el Ghazal ummorii. Woɗɓe mbiyi Jur ina naata e Bahr el Ghazal hade Bahr al-Arab naatde. Bahr el Ghazal ina ilna fuɗnaange ko juuti ngam jokkondirde e maayo Niil daneejo e nder nokkuuji ɓuuɓɗi Sudd. Maayo Lol ina hawra e Bahr al-Arab gila fuɗnaange, dow ɗo maayo Jur hawrata ɗoo.[1]

Bahr al-Arab ina jogii maayo ɓurngo mawnude e maayo kala e nder diiwaan Bahr el Ghazal. Kono so en ƴeewtindiima maayooji to bannge worgo, Bahr al-Arab ina famɗi no feewi ndiyam, ina ɓuuɓta no feewi.[2]

E nder wolde ɗiɗmere Sudaan, nokku ɗo Bahr al-Arab woni ɗoo e keerol hakkunde Fuɗnaange Sudaan e Fuɗnaange Sudaan, waɗi ɗum nokku konu e nokku hare. E fuɗɗoode kitaale 1980, hirnaange leydi Sudaan heɓi yoorooji keewɗi e ŋakkeende gese. Nde leƴƴi ceertuɗi njirlotoo fuɗnaange Baggara en njirlotoo fuɗnaange Bahr al-Arab, ngari e hare e Dinka en. Baggara en ina mballita e konu Sudaan ngam yiɗde yahrude yeeso e konu Sudaan (SPLA). Milisaaji Baggara, anndiraaɓe murahileen,[3] kaɓii e SPLA e nder kitaale 1980 fof. E darorɗe duuɓi sappo ɗii leydi saraaji Bahr al-Arab ndii ina ɓuuɓna, yimɓe mum ina njibina.[4]

  1. ↑ Course info mainly from: Illustrated Atlas of the World (1994 Revised ed.). Rand McNally. 1992. pp. 184 (Map 35: East-Central Africa. ISBN 0-528-83492-4.; and Shahin, Mamdouh (2002). Hydrology and Water Resources of Africa. Springer. p. 276. ISBN 1-4020-0866-X.; online at Google Books
  2. ↑ Collins, Robert O.Millard (2002). The Nile. Yale University Press. pp. 63. ISBN 0-300-09764-6.; online at Internet Archive
  3. ↑ Cohen, Roberta (1998). The Forsaken People: Case Studies of the Internally Displaced. Brookings Institution Press. p. 144. ISBN 0-8157-1513-7.; online at Google Books
  4. ↑ Burr, Millard; Robert O. Collins (1995). Requiem for the Sudan: War, Drought, and Disaster Relief on the Nile. Westview Press. pp. 17–19, 81. ISBN 0-8133-2121-2.; online at Google Books