Banky W
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Dowlaaji Dentuɗi |
| Sooma | Olubankole Wellington |
| Innde | Olubankole |
| Innde ɓesngu | Wellington |
| Pseudonym | Banky W. |
| Ɗuubi daygo | 27 Mbooy 1981 |
| Ɗoforde | Dowlaaji Dentuɗi |
| Dee/goriiwo | Adesua Etomi |
| Ɗemngal | Inngilisjo |
| Wolde | Inngilisjo, Nigerian Pidgin, Yarbankoore |
| Writing language | Inngilisjo |
| Ancestral home | Naajeeriya |
| Janngi to | Rensselaer Polytechnic Institute, New York Film Academy |
| Start of work period | 2002 |
| Diina | Nasaaraankore |
| Instrument | voice |
| Genre | contemporary R&B, pop rap |
| Record label | Empire Mates Entertainment |
| Laawol ngol laamu anndani | http://www.bankywonline.com/ |
Olubankole Wellington// c (jibinaa ko ñalnde 27 marse 1981[1] ), ganndiraaɗo e innde dingiral makko Banky W., ganndiraaɗo e filmuuji Banky Wellington, ko jimoowo, jimoowo rap, fiyoowo, jom ngalu e politik, jeyaaɗo to leydi Najeriya-Ameriknaajo.[2][3][4]
Nguurndam gadano
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Olubankole Wellington jibinaa ko to leyɗeele dentuɗe Amerik ñalnde 27 mars 1981, jibnaaɓe mum ko Nijeernaaɓe. Ɓesngu maako warti lesdi Naajeeriya wakkati o mari duuɓi jowi. O fuɗɗii yimde ko e cukaagu makko e nder fedde makko eklesiya. Leñol makko ko Yoruba.[5][6]
Jaangirde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Wellington janngi to Lagos ngam jaŋde mum leslesre. O naati duɗal hakkundeewal Fedde Ganndal Koɗki ngam jaŋde makko hakkundeere, o arti e jaŋde makko toownde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Rensselaer Polytechnic Institute, New York, Amerik e dow bursi. O fuɗɗii ko e hitaande 2002 nde o woni e janngude.[7][8] O golliima kadi to GlobalSpec. E hitaande 2009, o ummii Amerik o fayti Naajeeriya, o sosi fedde makko to Lagos, o siifondiri naalankooɓe hono Niyola, Shaydee, Skales, e Wizkid e fedde nde. O yaltinii albom makko gadano, Back in the Building, e hitaande 2005. Albom makko gadano ko Ebute Metta O winndi jimɗi gadani ɗi Etisalat Nijeer ina wiyee "0809ja ngam nguurndam".
Kugal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Suuga
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Banky W waɗii darnde mawnde e sahaa gadano MTV Shuga nde o rokki jimɗi tiitoonde eɓɓoore ndee, "Shuga" e Wizkid,L-Tido e Boneye. Miijo makko wonaa tan nanngude semmbe e mbaydi seppo ngoo kono kadi ina waɗi darnde tiiɗnde e siftinde mbaydi pinal sukaaɓe Afrik e oon sahaa.[9] Ndee ballondiral waɗii tonngoode daartol baɗngol faayiida ngol Shuga anndiraa, hawrude e wellitaare e mesasuuji teeŋtuɗi jowitiiɗi e jokkondiral e cellal. MTV Shuga Mashariki waɗii ngartam mum to Fuɗnaange Afrik e hitaande 2025 e yeewtere hesere nde sikke alaa ina weltina sukaaɓe.
2012-2013: R&BW
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ñalnde heen caggal ñalngu ñalngu nguu, Wellington yaltinii albom mum keso R&BW e hiirde wiyeteende "Hiirde yiɗde mawnde" to Civic Centre, Ozumba Mbadiwe, duunde Victoria, Lagos, tawi ina waɗi naalankooɓe woɗɓe heewɓe, ina heen Iyanya e Waje. Ko ɗiɗo gadani e nder albom oo ko "Lowkey" e "Yes/No".
2017 : Fusde E.M.E
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Wellington habrii e lewru feebariyee 2018 wonde E.M.E ina fusee ngam wonde fedde diisnondiral ; o wiyi lefol ngol maa yahru yeeso no sosiyetee toppitiiɗo talanndeeji jowitiiɗi e yeeyde, yeeyde, PR, e kewuuji marke. Wellington innirii DJ Xclusive, Ebuka Obi-Uchendu, Tolu ‘Toolz’ Oniru, e debbo mum Adesua Etomi, ko kamɓe ngoni fedde adannde e kiliyaneeɓe sosiyetee mo innde mum wayli.
Gollondiral goɗɗal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 2017, Wellington tawtoraama fuɗɗoode naalankaagal gollondiral mawngal, Iyasile Naa anndiraangal kadi The Legacy.
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ñalnde 11 noowammbar 2018, Wellington hollitii anniya mum ngam suɓaade hooreejo leydi Lagos to Eti-Osa e nder suudu sarɗiiji leydi Najeriya, e dow laylaytol lannda Modern Democratic Party, sosaande e hitaande 2017.
Ñalnde 23 feebariyee 2019, Wellington foolii wooteeji diiwaan Eti-Osa, tawi ko Babajide Obanikoro mo fedde toppitiinde ko fayti e ƴellitaare (APC).
Ko adii wooteeji mawɗi 2023, Wellington hollitii wonde o ummiima e lannda Modern Democratic Party o fayti e lannda Peoples Democratic Party, o ɗaɓɓitii kadi tikket lannda ka ngam suɓaade kadi joɗnde laamu Eti-Osa to Lagos to suudu sarɗiiji leydi Najeriya. E lewru suwee 2022, Banky W heɓi tikket lannda Demokaraasi Leƴƴi ngam tawtoreede gardiiɗo lannda oo e nder diiwaan Eti Osa ko adii wooteeji 2023. Kono tan, wooteeji hooreejo leydi e suudu sarɗiiji fedde nde mbaɗi ñalnde 25 lewru bowte hitaande 2023, ko kanndidaa lannda Labour (LP) , Attah Thaddeus heɓi ɗum, tawi Banky W ina waasa kadi, jooɗorde fedde nde e nder leydi Najeriya. Jaagorgal ko feewti e wooteeji INEC hollitii njeñtudi ndii kono ardiiɓe lannda kaa njaɓaani ɗum. Jaagorgal lannda ka luulndiima njeñtudi ndii kono polis e konu noddaama ngam tabitinde jam e deeƴre. E nder yeewtere caggal nde njeñtudi woote ɗee anndaa, Banky W jaɓi njeñtudi INEC, o wiyi : « miɗo weltii no feewi, hay so tawii ko e foolde, sabu geɗe ɗe mbaaw-ɗen waɗde ».
Nguurndam neɗɗo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Wellington resii Etomi e aada ñalnde 19 noowammbar 2017; jom suudu oo caggal ɗuum waɗi dewgal mum ɓalewal to Afrik worgo ñalnde 25 noowammbar 2017. O waɗii opereeji kanseer ɓalndu e dow ɓalndu makko e hitaande 2017. E fuɗɗoode hitaande 2021, Wellington e Adesua ndañii ɓiɗɗo gorko, Hazaiah Wellington.Ɓe keɓii reedu nduu e sirlu keewɗo e gartugol kesol ngol. E hitaande 2024, ɓeen ɗiɗo kolliti gargol ɓiɗɗo maɓɓe ɗiɗaɓo e lowre Instagram.
Diskogaraafi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Alkule suudu
Wartugo nder suudu (2006)
Mr. Baawɗo (2008)
Ko njiy-ɗen e W (2009)
R&BW (2013)
Jimi Ko faati e U (2017)
Haalaaji Banke (2021)
EPs
Ko yeddaaka (2003)
Alkule mooftaaɗe
Laamu Mates ngonka hakkille (2012)
Filmogaraafi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Hitaande Tiitoonde Darnde
2016 Fedde Dewgal Dozie Onwuka
2017 Fedde dewgal 2: Joɗnde Dubaï Dozie Onwuka
2018 Haa dow Bassey Fuɗnaange Otuekong
2019 Suukara ɓuuɓɗo Anikulapo
Njeenaaje cuɓaaɗe e nominaasiyoŋaaji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Njeenaari binndol jimɗi John Lennon 2006, cate R&B, ngam ‘Tuumre am’.
Naalanke R&B ɓurɗo moƴƴude, njeenaaje wellitaare leydi Najeriya 2006
Naalanke R&B gorko ɓurɗo moƴƴude, njeenaari jimɗi keertiiɗi wuro, Amerik, 200
Albom ɓurɗo moƴƴude e nder winndere, njeenaaje weltaare Naajeeriya 2007 ngam 'Mr. Footi' Wideyoo R&B ɓurɗo moƴƴude, njeenaari wideyooji jimɗi Naajeeriya 2008 ngam 'Wota ɓuuɓnu ɓernde am'.
Ko ɓuri moƴƴude e jimɗi gorko, Hip Hop World Awards 2009 ngam 'Woto ɓuuɓnu ɓernde am'.
R&B gooto e hitaande, 2010 njeenaaje winndere Hip Hop ngam 'Strong Ting'.
Yimoowo R&B ɓurɗo moƴƴude (gorko) e wideyooji ɓurɗi moƴƴude 2010 njeenaari weltaare yimɓe wuro
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Doggol yimooɓe Naajeeriya
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ "The Future Awards 2010: Musician of the Year Nominee Profiles". Ladybrille. 6 January 2010. Archived from the original on 9 June 2010. Retrieved 22 March 2010.
- ↑ "Banky Wellington: 'Music was a platform to get in the door'". BBC News.
- ↑ "Banky Wellington Archives". The Guardian. Lagos, Nigeria.
- ↑ "Without sounding arrogant, I'm confident of defeating Banky W – Obanikoro". The Punch (in Engeleere). 2022-07-07. Retrieved 2022-07-17.
- ↑ Yoruba, NG Movies. "Meet Actor/Actress Banky W | Movies by Banky W". NG Movies Yoruba (in Engeleere). Retrieved 2024-07-31.
- ↑ Okonofua, Odion (2017-11-27). "10 things you didn't know about the celebrity couple". Pulse Nigeria (in Engeleere). Retrieved 2024-07-31.
- ↑ "Banky W faces criticisms on Ebute Metta". Vanguard. Lagos, Nigeria. 2 December 2011.
- ↑ "Naija 4 life - banky w + Lyrics". Naija Pals. naijapals.com. 11 May 2015. Retrieved 11 May 2018.
- ↑ "Banky W, Wizkid Lead Others For Shuga Soundtrack".