Banndiraagal Ogboni moƴƴinaangal
Fedde Ogboni Fulɓe, anndiraa kadi R.O.F, ko fedde fedde caaɗeele. Ɗum ɗon anndina bana ko'e yimɓe ɓe ɗon fuɗɗora bana hawtaago ɓandu Ogboni nder Yorubaland e ko'e feere feere.
Taariiha
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Fedde Ogboni Reformiiɓe tiggi ko ñalnde 18 Desemba 1914. Ɗum fuɗɗii bana darnde Ogboni Fraternity ngam huutorooɓe diina diina, nden mo fuɗɗii ɗum o'o'o'i diina Anglican T.A.J. Ogunbiyi.
Yimɓe ardiiɓe ɓe ɓe hawri e maako nder fuɗɗugo bandiraaɓe ɓeen hawri e Prince Orisadipe Obasa, debbo maako Princess Charlotte Blaize Obasa nder saare R.B. Blaize, e Prince M. Akinsemoyin nder saare saare laamu Akinsemoyn. Prince Obasa anndini diga yimɓe ɓe ɗon mari lesdi ndii bana Oluwo arande, ko'o mawɗo, nder hitaande go'o.[1]
Ko ɗum fuɗɗii e nder yimɓe goonɗinɓe, ko ɗum ɓeydi ɓeydi, hannde yimɓe maɓɓe hawti e aristocratic followers of different faiths. Fedde fuɗɗiiɗe ɗe nafani ardiiɓe ɓamtoore nde nde nde'e waɗi hawti e ko fuɗɗii e diina diina nder lesdi Naajeeriya (nde'e holli nder jaaynde keswick) haa e Freemasonry English.
Sifaaji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ko'e maɓɓe woni "Ndaa, ko wooɗi e booɗɗum ngam bandiraaɓe njooɗoto bee goɗɗum".
Yimɓe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Goomu maɓɓe ina haani wonde worɓe duuɓi 21 e ɓeydaade e rewɓe duuɓi 40 e ɓeydaaɓe ɓe njaɓii "laamu Allah naa' ko'e ba'i".
Ɗuurɗe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Haa lewru Mee 2010, Fedde Ogboni Fulɓe ɗon jogii 940 leedi ko nder lesdi Naajeeriya, go'oto nder lesdi Kamerun, jowi nder lesdi London, jowi e nder leydi Itali, e go'oto boo nder lesdi Beljik.
Yimɓe mawɓe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Orisadipe Obasa, doktoor doktoor e mawɗo politik, Oluwo arande (ko woni mawɗo) nder arandeejo.
- Charlotte Obasa, debbo jaaynoowo, arandeejo Iya Abiye (ko debbo mawɗo) nder banndiraaɓe.[1]
- Adetokunbo Ademola, Olori Oluwo nder bandol, hooreejo lesdi Naajeeriya
- Ladapo Ademola, Alake Egbaland [1]
- Adeyemo Alakija, Olori Oluwo (ko mawɗo mawɗo) nder kawtal, ardiiɗo Kawtal Laawdi lesdi Naajeeriya, hooreejo Egbe Omo Oduduwa[2]
- Ladoke Akintola, Premier lesdi Najeeriya hirnaange[2]
- Nnamdi Azikiwe, hooreejo lesdi Naajeeriya
- Ahmadu Bello, Premier lesdi Naajeeriya fuunaaŋge[3]
- Gaius Obaseki, Iyase nder Benin City e Oluwo nder Benin conclave [4]
- George VI, Laamiiɗo leydi United Kingdom e Dominions [1]
- Francis Meshioye, esotericist e Olori Oluwo
- Olubuse II, laamiiɗo laamiiɗo limmo e njowo, ko <i id="mwpg">Ooni</i> of Ife [1]
- Olusegun Obasanjo, hooreejo lesdi Naajeeriya
Fedde nde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Goomu ndu ɗon wi'a ɗum diina ɓernde ɗon hawta bee kirsaaji yimɓe, koo nde walaa daliila dow ɗum. Nder deftere dow okultism dow ko wi'etee Octave Grandmaster Now in Christ, deftere bestseller Nigeria winndaama e hitaande 1993 e Iyke Nathan Uzorma, kawtal ngal wi'i wonde "Rajo sorceries" ɗe woodi goɗɗum dow ko mawɗo maaki, ngam o hollitaa ko Rajo sorcures maana. Nder lewru 19 Desemba 2019, Francis Meshioye the Olori Oluwo (ɗum e Farayse ina firti ardiiɗo ardiiɗo jaŋde) jaɓii ko o wi'i ɗum waɗii ko wonaa goonga e jaŋde jaŋde e wi'i hay huunde laaɓnde e dow ɗum.