Banu Jadhimah
Banu Jadhimah (Aarabeere: بنو جذيمة) jeyaa ko e leƴƴi Aarabeeɓe jillondirɗi e Muhammadu.
Tariya
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Kabaaru goɗɗo: Jaɓɓungal Khalid ibn al-Walid (Banu Jadhimah)
Banu Jadhimah ina nganndiranoo e jamaanu Jahiliyyah (ko adii Lislaam) sabu bonanndeeji mum en ɓurɗi heewde, ina nganndiranoo kadi "limtinɓe ƴiiƴam". Ina jeyaa e ɓe ɓe mbiyi ɓe mbari, Al Fakah ibn al-Mughirah e miñi mum, kamɓe ɗiɗo fof ko kaawis Khalid ibn al-Walid, kam e baaba mum Abd al-Rahmaan ibn Awf. Ko kamɓe kadi ngoni sabaabu maayde Malik ibn al-Sharid e miñiraaɓe mum tato ummoriiɓe Banu Sulaym e nder kewu gooto, wondude e woɗɓe ummoriiɓe e leƴƴi ceertuɗi.[1]
E hitaande 8 hijra, Khalid neldaama e juuɗe Muhammadu ngam noddude Banu Jadhima e lislaam.
E wiyde daartoowo biyeteeɗo Ibn Ishaq, Khalid ina waawi waawnude leƴƴi Jadhima ɗii yo ndartin balɗe mum en, ɓe njaɓa Lislaam, ɗum noon o rewi heen ko warde leƴƴi ɗii keewɗi ngam warde Jadhima warngo kaaw mum Al-Fakah, ko adii nde Khalid naatnata Lislaam. E nder daartol daartoowo biyeteeɗo Ibn Hajar al-Asqalani e ganndo hannde biyeteeɗo Taha Karaan, Khalid naamndii leƴƴi ɗii yo njaɓ Lislaam, ɓe njaabii ɗum en e wiyde “saba’na, saba’na”, konngol ngol firti ko “en ngontii Sabe’en”, kono ngol artiri faamde ko waylude diine gooto. Kono Khalid faamaani ndee jaabawol, o yi’i ɗum ko jaɓde walla ƴattaade Lislaam sabu waasde anndude mbaydi Jadhima. Ko ɗum waɗi o yamiri yo ɓe mbare. Muhammadu hollitii wonde o alaa ella e golle Khalid ɗee. O neli Alia bin Abii Taalib yo yoɓ njoɓdi heddiiɓe ɓee.
Muhammadu riiwtaani mo, o ñaawaani mo kadi haa jooni o rokki Khalid yamiroore e dow yah-ngartaa goɗɗo oo kadi.
Ndee hoolaare jokkiinde ina feeñi e pellital Muhammadu caggal mum neldude Khalid ngam wiɗtude Banu Mustaliq, leñol jokkondirngol e Banu Jadhima, caggal nde o heɓi ciimtol ummoraade e Al-Walid ibn Uqba, o wiyi ɓe ngoppii Lislaam. Muhammadu yamiri Khalid yo yahru yeeso no haanirta nii, woto o waɗ ko yaawi. Khalid yahri yeeso e hakkille, o tabitini wonde Banu Mustaliq ina heddii e Lislaam, o arti e ciimtol goongawol. Ina jeyaa e ko janngaa e ndee ɗoo yeewtere, wonde sikkitaare Khalid adannde e Banu Jadhima hay so tawii o jeyaa ko e leñol ceertungol, wonaa tan ko aldaa e tuugnorgal. Caggal ɗum fof, tuumeede ko faati e leñol ngol artii e lebbi seeɗa caggal ɗuum, ɗum addani Muhammadu neldude delegaasiyoŋaaji keewɗi ngam wiɗtude darnde maɓɓe e diine.
Ibnu Battal hollitii wonde kuulal ngal fotaani walla ngal luurdi e nanondiral ina selli, kono so tawii juumre ndee ummorii ko e ijtihad, hono no Khalid nii, o wonaa bakkodinɗo, hay so tawii noon njoɓdi (diya) ina ɗaɓɓiree, hono no Muhammadu holliri e salaade golle Khalid nde o yaafni ɗum sabu firo makko moƴƴo. Al-Tahawi ɓeydi heen laaɓtinde wonde Muhammadu ñaawataa Khalid, o hollitii wonde golle makko tuugii ko e majjere nuunɗunde wonaa e bonannde anniya. E nder ɗuum, Ibn Taymiyyah hollitii wonde hay so Khalid waɗii majjere, Muhammadu ina jokki e toɗɗaade mo hooreejo leydi, o teeŋtini wonde komanndaaji ɗooftotooɗi e lolluɗi ɗi njuumtaani sabu ŋakkeende ganndal ina peewnitee kono wonaa tan e laamu.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Abbas Mahmoud al-Aqqad (2011). Genius of Khalid (in Arabic). Dār Nahḍ̣at Miṣr lil-Nashr. p. 49. ISBN 978-9771425588.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Abbas Mahmoud al-Aqqad (2011). Genius of Khalid (in Arabic). Dār Nahḍ̣at Miṣr lil-Nashr. p. 49. ISBN 978-9771425588.CS1 maint: unrecognized language (link)