Christy Essien-Igbokwe
Christiana Uduak Essien-Igbokwe, listenN MFR (11 Noowammbar 1960 – 30 Juin 2011) ko jimoowo e fijoowo Naajeeriya. Noddirteeɗo "laamɗo jimɗi Niiseer", o anndiranoo ko jimɗi makko "seun rere" tete nula, ife, nanɗe noddaango e ndokku mi fartaŋŋe. Ko kanko woni debbo gadano hooreejo fedde yimooɓe jimɗi (PMAN) e hooreejo e gardiiɗo Soul Train Entertainment.
O yimi ɗemngal Igbo, Ibibio, Efik, Hausaa, Yoruba, e Engele. Ɗemngal makko ko Ibibio.
Nguurndam adanɗam Christy jibinaa ko to Okat, Onna, e nder diiwaan Akwa Ibom. Yumma makko maayi ko nde o yahrata e duuɓi 12; ndeen o hoɗi ko Aba, Abia, e sehil yumma makko, hirjini mo e yimde, soodi mo kaset ɗiɗaɓo ngam winndude jimɗi makko.
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Kugal Christy fuɗɗii golle mum e nder duɗal hakkundeewal, omo yima e nder dingiral ko wayi no Unikoko to Aba. O feeñii e nder jeewte NTA Aba Now Sound e Ukaonu's Club.[1] E hitaande 1976, o naati e fedde wiyeteende « The New Masquerade » , o woni Akpenor, debbo jom suudu biyeteeɗo Jegede Sokoya (Claude Eke). O yaltini albom makko gadano (Freedom) e hitaande rewtunde ndee. Albom Essien ɓurɗo lollude ko albom 1981 mo meeɗii yiɗde neɗɗo am? (ko Lemmy Jakson feewni ɗum).
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Christy ina anndaa e darnde mum ngam haɓaade rewɓe, nde tawnoo o feeñii e filmuuji Nollywood gadani ko wayi no « Ɓoornugol e ƴiiƴam » (o wondunoo e Richard Mofe-Damijo, Ameze Imarhiagbe, e Ekpeyong Bassey Inyang; ardii ɗum ko Chico Ejiro) e Scars of Womanhood (wonnduɗo e makko). ko Kate Henshaw, Sam Loco Efe, Justus Esiri, e Francis Duru mbaɗi), kamɓe ɗiɗo fof ɓe kaaldi ko fayti e bonanndeeji sukaaɓe e taƴgol rewɓe.[2]Essien fuɗɗii batu gadano nguu, ngu sosi Fedde Musiɗɓe Yimɓe Naajeeriya (PMAN) e hitaande 1981. Fedde nde sosaa ko hitaande caggal ɗuum, laamɗo Sunny Adé woni hooreejo, Sonny Okosun woni cukko hooreejo, Essien woni kaalis. Tuggi 1996 haa 1999, ko kanko woni debbo gadano hooreejo PMAN.[2] Essien feeñii e jeewte keewɗe e nder leydi e nder winndere, o waɗii e o waɗii jimɗi ɗi ngonaa njuɓɓudi laamu Akwa Ibom, "Akwa Ibom Mmi (Akwa Ibom am)", e hitaande 1987.[2] Christy Essien Igbokwe yaltinii albomuuji 10 hakkunde 1977 e 1992, sappo e go’o oo yaltaani haa jooni caggal maayde mum haa hitaande 2013.
E nder duuɓi makko cakkitiiɗi ɗii, o waɗii jimɗi e ɓiyiiko ɗiɗaɓo, hono Chinwuba Kenechukwu Kaka, e nder hiirde nafoore Inspire Africa e lewru Yarkomaa 2009, o tawtoraama kadi hiirde jimɗi MTN e darorɗe hitaande ndee. Chinwuba Kenechukwu Kaka ko naalanke hip-hop, kadi ko baaba taaniiko debbo biyeteeɗo Christiana Chizaramekpeleamaka Ijeoma. Album Essien, A meeɗii yiɗde neɗɗo am? ko seedantaagal platinum to leydi Nijeer.[3]
Nguurndam makko ina wiyee "Yiɗde Alla" ko Exxon Mobil feewni, ballitoo e kitaale 90 ngam hollirde nguurndam makko e golle makko haa jooni e oon sahaa. Taaniiko debbo ina rewna jimɗi "Seun Rere".[4]
Wade
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Essien-Igbokwe maayi ko e rafi ɓalndu ñalnde 30 lewru juko hitaande 2011 tawi omo yahra e duuɓi 50 to opitaal jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos. Gonnooɗo guwerneer diiwaan Lagos, Babatunde Fashola, Onyeka Owenu, Bisi Olatilo (Jaaynde mawnde), Soni Irabor, Oritz Wiliki, Remi Tinubu, Goodluck Ebele Jonathan, Aliko Dangote, e Victor Uwaifo, tawtoraama wirwirnde makko e woɗɓe.[5] 7] Ngam mawninde siftorde ñalngu nguu ñalnde 30 lewru juko hitaande 2020, taaniiko debbo Christy Essien Igbokwe "Christiana Chizaramekpeleamaka Ijeoma" waɗii "You're Welcome" e nder "Moana" Disney.[8][9]
Njeenaaje e teddungal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Njeenaaje hakkunde leyɗeele
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]"Njeenaari kaalis" keɓɗo e ñalngu jimɗi 6ɓo Seoul, Koree du Sud - 1983
"Njoɓdi mawndi" Jaaliiɗo e juulde jimɗi Neewollah to ndimaagu, Kansas, U.S. - 1983
"Njeenaari keeriindi hakkunde leyɗeele" MUSEXPO, Acapulco, Meksik, 1983
Njeenaari "Certificat de Mérite" ngam binndol e jimol e nder hitaande 10ɓiire Ameriknaajo
Koolol jimɗi, Los Angeles, Amerik – 1983
"Njeenaari ɓurndi yiɗeede" e juulde jimɗi hakkunde leyɗeele to duɗal jaaɓi haaɗtirde Baker, U.S. – 1983
"Njeenaari kaalis" keɓɗo juulde ɗiɗmere hakkunde leyɗeele to duɗal jaaɓi haaɗtirde Oklahoma, U.S. – 1983
Njeenaari "kuugal ɓurngal wooɗugo" haa juulde yimre duniyaaru, Duɗal naalankaagal L.A., U.S. - 1984
Njeenaari "Njoɓdi woɗɗundi" to juulde FIDOF to Hollywood, L.A., U.S. - 1990
Njeenaari Doktoraa tedduɗo (Honoris Causa) e njuɓɓudi njulaagu e...
Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Cornerstone e Duɗal Diine, Yerusalaam, Isra’iila – 2010
Doktoraa tedduɗo (Honoris Causa) njeenaari e binndol-e-Afrik the by Duɗal jaaɓi-haaɗtirde...
Berkley, Chicago, Illinois, U.S. - 2010
Njeenaaje ngenndiije
"Laamɗo jimɗi" winndooɓe weltaare Naajeeriya – 1980
"Hoodere" Njeenaari ndi laamu telebijin Naajeeriya (NTA) – 1983
"Birst film Runner-Up" Njeenaari ngam ko ɓuri wooɗugo diga Goomu Jubilee cardi mo Fedde Teleeji Naajeeriya (NTA) – 1984
Njeenaari "Yumma jimɗi Afrik" ndi Music Extravaganza'84 rokki e ballondiral e ƴellitaare jimɗi Afrik, New York, U.S.
"Adaha onna" (Pillar onna LGA)
Akwa Ikwo Eket (Yimoowo ɓurɗo mawnude e nder renndo Eket) ko laamu Eket LGA
Aha Nwanyi Ejiagamba 1 de Oru Ahiazu, Mbaise, État Imo
Njeenaari "Daande kaŋŋe Afrik" fedde janngooɓe jimɗi, duɗal jaaɓi haaɗtirde Obafemi Awolowo, Ile-Ife
"Njeenaari kaŋŋe" ndi yimɓe 25 mawɓe leydi Naajeeriya – 1988
"Seedantaagal teddungal" ngal dental jaayndiyankooɓe leydi Naajeeriya, Diiso leydi Anambra – 1990Ɓeydagol darnde e njeenaaje
Matron; Saal Eni-Njoku, duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos
Matron; Forum jaayndiyankooɓe Akwa Ibom, Kaduna
Matron; Fedde ngenndiire janngooɓe Akwa Ibom, duɗal jaaɓi haaɗtirde Port Harcourt
Matron; Fedde sukaaɓe njilluuji leydi Najeriya
Matron; Fedde ngenndiire janngooɓe Akwa Ibom, duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos
Matron; Fedde toppitiinde ko fayti e ɓamtaare e ɓamtaare leydi Najeriya, Lagos
Matron; Duniyaaru Twins e Foundation Multiple
Cukko hooreejo/cukko hooreejo, kawtal hooreejo lesdi Naajeeriya.
Icon weltaare" nde rewɓe Afrik hirnaange e nder batu ardorde (to Ghana) – 2011
"Nafoore nder kuugal mawngal & kuugal caɗngal" bee kawtal lesdi janngooɓe lesdi Akwa Ibom (NAAKISS) – Jaami'aare Lagos Chapter – 2011
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]NOPA 2012 ngam darnde tiiɗnde e nder dingiral wellitaare
Essien-Igbokwe ina anndiranoo "laamɗo jimɗi".[5] Ñalnde 11 noowammbar 2018, ko wonnoo ñalngu nguu, Google siftinii nguurndam makko e doodle.[2][10][11]
"Njeenaari ɓurndi moƴƴude" ndi nokku ƴellitaare doole Ibom waɗi 11 lewru juko 2021Diskogaraafi
Ndimaagu (1977)
Muñal (1978)
Waktu ina ɗaminii hay gooto (1978)
Faamre wootere (1979)
Hokku am fartaŋŋe (1980)
Mi meeɗii yiɗde neɗɗo am? (1981)
Ko sahaa (1982)
Ƴettude waktu am (1986)
Heɗto noddaango (1990)
Sirruuji nguurndam (1992)
Ko ɗoon e ɗoon (2013)[12].