Jump to content

Chuba Okadigbo

Iwde to Wikipedia
Chuba Okadigbo
ɓii aadama
YemreNigerian senators of the 4th National Assembly Taƴto
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeChuba Taƴto
Ɗuubi daygo17 Bowte 1941 Taƴto
ƊofordeAnambra Taƴto
Date of death25 Siilto 2003 Taƴto
Place of deathFCT Taƴto
Dee/goriiwoMargery Chuba-Okadigbo Taƴto
WoldeInngilisjo, Nigerian Pidgin Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto
EmployerThe Catholic University of America, Howard University Taƴto
Position heldmember of the Senate of Nigeria, President of the Senate of Nigeria Taƴto
Janngi toThe Catholic University of America Taƴto
Member of political partyPeoples Democratic Party Taƴto

Chuba Wilberforce Okadigbo (// c; 17 desaambar 1941 – 25 suwee 2003), ko dawriyanke, filosof, ganndo, binndoowo e ganndo siyaas Nijeernaajo. O wonii hooreejo 8ɓo Senaa Naajeeriya gila 1999 haa 2000. Heen sahaaji ina wiyee Oyi mo Oyi ngam tuugnaade e nokku laamu makko (Oyi), o joginoo darnde politik keewnde e nder laamu Nijeer, o anndaa ko o luulndiiɗo lannda Demokaraasi Leƴƴi laamiiɗo e oon sahaa, mo hooreejo leydi Olusegun Obasanjo ardii. Jibineede e nguurndam e nder Akademi Chuba jibinaa ko Asaba, diiwaan Delta, o ummorii ko Umueri, Ogbunike, wuro ngo e nder diiwaan Oyi, diiwaan Anambra.[1]

Caggal nde o heɓi bak makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde katolik to Amerik to Washington, D.C., o heɓi master makko e ganndal politik, Chuba yahri yeeso haa o heɓi dipolomaaji ɗiɗi doktoraa, to duɗal jaaɓi haaɗtirde filosofi e ganndal politik to Washington, D.C. Chuba Okadigbo wonti balloowo jannginoowo, caggal ɗuum o wonti balloowo jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Columbia to duɗal jaaɓi haaɗtirde Catho Amerik, e balloowo jannginoowo politik to duɗal jaaɓi haaɗtirde Howard.[2][3][4][5]

O timmini ɗeen golle fof ko e duuɓi 34 e nder dumunna juutɗo tuggi 1973 haa 1975. Hakkunde 1975 e 1978, o wonti gardiiɗo mawɗo duɗal jaaɓi haaɗtirde ganndal e politik, o woni kadi jannginoowo filosofi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Nijeer, Nsukka. [6]

O wonti kadi jannginoowo filosofi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Bigard Memorial [Mission Catholique Romaine] to diiwaan Enugu. Politik Tuggude hitaande 1977 haa 1978, Chuba Okadigbo wonnoo ko tergal e Asamblee doosgal leydi ndi, hono Shehu Shagari, hooreejo leydi Najeriya ɗiɗaɓo. E hitaande 1979, tawi omo yahra e duuɓi 37, o toɗɗaa yo o won jaagorgal politik e peeje hooreejo leydi ndii e oon sahaa, hono Shehu Shagari..[7][8][9]

E nder leydi Naajeeriya tataɓiri, o jeyaa ko e lannda yimɓe, naatɓe e lannda renndo (SDP), e gardagol Shehu Musa Yar’Adua, e wondude e dawriyankooɓe ko wayi no Atiku Abubakar, Babagana Kingibe, Abdullahi Aliyu Sumaila, Sunday Afolabi e Rabiu. E nder wooteeji parlemaa leydi Naajeeriya e hitaande 1992, Chuba suɓaama e nder suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya, o lomtii diiwaan senatoruuji Anambra North e dow laylaytol SDP. O jeyaa ko e fedde wiyeteende PDM e nder fedde wiyeteende Sani Abacha.[10][11]

E fajiri Republique nayaɓere, o suɓaama kadi e Asaambele ngenndi (Anambra worgo), o yiɗaa wonde Senaa

Hooreejo leydi e fuɗɗoode laamu nayaɓuru. Kono, sabu ŋakkeende nanondiral Chuba e junngo laamu, Evan Enwerem suɓaama e Senaa e ballal junngo laamu. Kono o wonti hooreejo Senaa caggal nde Enwerem woppitaa sabu fenaande. Ñalnde alet 2 lewru juko hitaande 2000 Polis yani e hoɗorde makko laawɗunde e nder operaasiyoŋ ngam heɓtude Senaa Mace e juuɗe makko kono o dañaani. Caggal ɗuum e hitaande 2000, o woppitaa e gardagol Senaa sabu tuumeede fenaande, hay so tawii o jokki e wonde tergal makko e nder senaa. E hitaande 2002, Okadigbo ummiima e lannda leƴƴi Naajeeriya ngam won'de kanndidaa Muhammadu Buhari e wooteeji 2003, kono o fooli kanndidaa lannda yimɓe, Olusẹgun Ọbasanjọ e kanndidaa makko, Atiku Abubalidey. Sabu ina waawi wonde fenaande mawnde, lannda makko caggal ɗuum ƴetti haala kaa to ñaawirdu toowndu e ndeen hitaande. Luural hakkunde Nnamdi Azikiwe Ko o jaagorgal politik e nder laamu Shagari, Okadigbo meeɗii salaade haala Doktoor Nnamdi Azikiwe e laamu nguu, o wiyi ko ɗum « ƴattooje mboros ». E nder heen, Doktoor Azikiwe jaabtii wonde maa o maay tawa o yimaaka sabu meere bonnude mawngu.

Okadigbo ina jeyaa e terɗe cuɓaaɗe e goomu wirwirnde ngam ƴeewtaade wirwirnde Azikiwe, nde kabaaru maayde makko yani e hitaande 1989. Kabaaru oo caggal ɗuum hollitii wonde ko fenaande.

neɗɗo Okadigbo adii resde ko Miriyam Ikejiani-Clark ; ɓe ndañi ɓiɓɓe nayo hade maɓɓe seertude. Ndeen, o resii Juliet Nwokoye, doktoor sukaaɓe mo o jibini sukaaɓe ɗiɗo hade maɓɓe seertude. Caggal ɗuum o resi Margery Okadigbo mo kadi wonti senaateer e hitaande 2015, cuɓaaɗo e nder Asaambele ngenndi 8ɓo lomtotooɗo Anambra worgo, ko ɗum waɗi Chuba e Margery ko kamɓe tan ngoni dewbo keɓɗo ndeeɗoo feere. Wade Ñalnde wootere caggal nde o waɗi kampaañ makko to diiwaan Kano, o maayi to Abuja sabu caɗeele fooftere ñalnde 25 lewru Seeɗto hitaande 2003. Woɓɓe nder yimɓe lesdi Naajeeriya ɗon ƴama to gaas gonɗo nder seppo ngo'o ɗon mari tooke.

  1. Agbo, Njideka (2018-12-17). "Chuba Okadigbo: Professor of Nigeria's Politics". The Guardian. Lagos, Nigeria. Retrieved 2024-09-04.
  2. "OKADIGBO, Sen. (Dr) Chuba (Late) – Biographical Legacy and Research Foundation"
  3. "Senate leader's dismissal 'a good omen'". BBC News. Retrieved 2020-03-31.
  4. "Presidents row in Nigeria". BBC News. Retrieved 2020-03-31.
  5. "Nigerian senate president impeached after corruption inquiry". CNN. 2000-08-09. Retrieved 2020-03-31.
  6. "Chuba Okadigbo". The Times. ISSN 0140-0460. Retrieved 2020-03-31.
  7. Soyooye, Adesina (2021-05-24). "Again, Tragedy Hits The Chuba Okadigbo Family". The Source.
  8. "Breaking APC Clears Late Chuba Okadigbo's Wife To Contest For Senate". Sahara Reporters. New York City, United States. Sahara Reporters. 2018-10-03. Retrieved 2020-03-31.
  9. Onje-James, Ojochenemi (2022-02-04). "#OutsideTheParliament: 10 Things we know about Margery Chuba-Okadigbo". Order Paper. Archived from the original on 2022-05-24. Retrieved 2022-09-05.
  10. Odeyemi, Diran (2003-10-09). "Chuba Okadigbo's death: The bitter truth". Nigeria World. Archived from the original on 2021-02-13. Retrieved 2020-03-31.
  11. Okafor, Ndidi (2003-09-27). "Nigeria: Who Killed Former Senate President Okadigbo?". Daily Champion. Retrieved 2024-09-04 via allAfrica.