Chuba Okadigbo
| Yemre | Nigerian senators of the 4th National Assembly |
|---|---|
| Jinsu | gorko |
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Chuba |
| Ɗuubi daygo | 17 Bowte 1941 |
| Ɗoforde | Anambra |
| Date of death | 25 Siilto 2003 |
| Place of death | FCT |
| Dee/goriiwo | Margery Chuba-Okadigbo |
| Wolde | Inngilisjo, Nigerian Pidgin |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje |
| Employer | The Catholic University of America, Howard University |
| Position held | member of the Senate of Nigeria, President of the Senate of Nigeria |
| Janngi to | The Catholic University of America |
| Member of political party | Peoples Democratic Party |
Chuba Wilberforce Okadigbo (// c; 17 desaambar 1941 – 25 suwee 2003), ko dawriyanke, filosof, ganndo, binndoowo e ganndo siyaas Nijeernaajo. O wonii hooreejo 8ɓo Senaa Naajeeriya gila 1999 haa 2000. Heen sahaaji ina wiyee Oyi mo Oyi ngam tuugnaade e nokku laamu makko (Oyi), o joginoo darnde politik keewnde e nder laamu Nijeer, o anndaa ko o luulndiiɗo lannda Demokaraasi Leƴƴi laamiiɗo e oon sahaa, mo hooreejo leydi Olusegun Obasanjo ardii. Jibineede e nguurndam e nder Akademi Chuba jibinaa ko Asaba, diiwaan Delta, o ummorii ko Umueri, Ogbunike, wuro ngo e nder diiwaan Oyi, diiwaan Anambra.[1]
Caggal nde o heɓi bak makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde katolik to Amerik to Washington, D.C., o heɓi master makko e ganndal politik, Chuba yahri yeeso haa o heɓi dipolomaaji ɗiɗi doktoraa, to duɗal jaaɓi haaɗtirde filosofi e ganndal politik to Washington, D.C. Chuba Okadigbo wonti balloowo jannginoowo, caggal ɗuum o wonti balloowo jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Columbia to duɗal jaaɓi haaɗtirde Catho Amerik, e balloowo jannginoowo politik to duɗal jaaɓi haaɗtirde Howard.[2][3][4][5]
O timmini ɗeen golle fof ko e duuɓi 34 e nder dumunna juutɗo tuggi 1973 haa 1975. Hakkunde 1975 e 1978, o wonti gardiiɗo mawɗo duɗal jaaɓi haaɗtirde ganndal e politik, o woni kadi jannginoowo filosofi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Nijeer, Nsukka. [6]
O wonti kadi jannginoowo filosofi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Bigard Memorial [Mission Catholique Romaine] to diiwaan Enugu. Politik Tuggude hitaande 1977 haa 1978, Chuba Okadigbo wonnoo ko tergal e Asamblee doosgal leydi ndi, hono Shehu Shagari, hooreejo leydi Najeriya ɗiɗaɓo. E hitaande 1979, tawi omo yahra e duuɓi 37, o toɗɗaa yo o won jaagorgal politik e peeje hooreejo leydi ndii e oon sahaa, hono Shehu Shagari..[7][8][9]
E nder leydi Naajeeriya tataɓiri, o jeyaa ko e lannda yimɓe, naatɓe e lannda renndo (SDP), e gardagol Shehu Musa Yar’Adua, e wondude e dawriyankooɓe ko wayi no Atiku Abubakar, Babagana Kingibe, Abdullahi Aliyu Sumaila, Sunday Afolabi e Rabiu. E nder wooteeji parlemaa leydi Naajeeriya e hitaande 1992, Chuba suɓaama e nder suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya, o lomtii diiwaan senatoruuji Anambra North e dow laylaytol SDP. O jeyaa ko e fedde wiyeteende PDM e nder fedde wiyeteende Sani Abacha.[10][11]
E fajiri Republique nayaɓere, o suɓaama kadi e Asaambele ngenndi (Anambra worgo), o yiɗaa wonde Senaa
Hooreejo leydi e fuɗɗoode laamu nayaɓuru. Kono, sabu ŋakkeende nanondiral Chuba e junngo laamu, Evan Enwerem suɓaama e Senaa e ballal junngo laamu. Kono o wonti hooreejo Senaa caggal nde Enwerem woppitaa sabu fenaande. Ñalnde alet 2 lewru juko hitaande 2000 Polis yani e hoɗorde makko laawɗunde e nder operaasiyoŋ ngam heɓtude Senaa Mace e juuɗe makko kono o dañaani. Caggal ɗuum e hitaande 2000, o woppitaa e gardagol Senaa sabu tuumeede fenaande, hay so tawii o jokki e wonde tergal makko e nder senaa. E hitaande 2002, Okadigbo ummiima e lannda leƴƴi Naajeeriya ngam won'de kanndidaa Muhammadu Buhari e wooteeji 2003, kono o fooli kanndidaa lannda yimɓe, Olusẹgun Ọbasanjọ e kanndidaa makko, Atiku Abubalidey. Sabu ina waawi wonde fenaande mawnde, lannda makko caggal ɗuum ƴetti haala kaa to ñaawirdu toowndu e ndeen hitaande. Luural hakkunde Nnamdi Azikiwe Ko o jaagorgal politik e nder laamu Shagari, Okadigbo meeɗii salaade haala Doktoor Nnamdi Azikiwe e laamu nguu, o wiyi ko ɗum « ƴattooje mboros ». E nder heen, Doktoor Azikiwe jaabtii wonde maa o maay tawa o yimaaka sabu meere bonnude mawngu.
Okadigbo ina jeyaa e terɗe cuɓaaɗe e goomu wirwirnde ngam ƴeewtaade wirwirnde Azikiwe, nde kabaaru maayde makko yani e hitaande 1989. Kabaaru oo caggal ɗuum hollitii wonde ko fenaande.
Nguurndam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]neɗɗo Okadigbo adii resde ko Miriyam Ikejiani-Clark ; ɓe ndañi ɓiɓɓe nayo hade maɓɓe seertude. Ndeen, o resii Juliet Nwokoye, doktoor sukaaɓe mo o jibini sukaaɓe ɗiɗo hade maɓɓe seertude. Caggal ɗuum o resi Margery Okadigbo mo kadi wonti senaateer e hitaande 2015, cuɓaaɗo e nder Asaambele ngenndi 8ɓo lomtotooɗo Anambra worgo, ko ɗum waɗi Chuba e Margery ko kamɓe tan ngoni dewbo keɓɗo ndeeɗoo feere. Wade Ñalnde wootere caggal nde o waɗi kampaañ makko to diiwaan Kano, o maayi to Abuja sabu caɗeele fooftere ñalnde 25 lewru Seeɗto hitaande 2003. Woɓɓe nder yimɓe lesdi Naajeeriya ɗon ƴama to gaas gonɗo nder seppo ngo'o ɗon mari tooke.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Agbo, Njideka (2018-12-17). "Chuba Okadigbo: Professor of Nigeria's Politics". The Guardian. Lagos, Nigeria. Retrieved 2024-09-04.
- ↑ "OKADIGBO, Sen. (Dr) Chuba (Late) – Biographical Legacy and Research Foundation"
- ↑ "Senate leader's dismissal 'a good omen'". BBC News. Retrieved 2020-03-31.
- ↑ "Presidents row in Nigeria". BBC News. Retrieved 2020-03-31.
- ↑ "Nigerian senate president impeached after corruption inquiry". CNN. 2000-08-09. Retrieved 2020-03-31.
- ↑ "Chuba Okadigbo". The Times. ISSN 0140-0460. Retrieved 2020-03-31.
- ↑ Soyooye, Adesina (2021-05-24). "Again, Tragedy Hits The Chuba Okadigbo Family". The Source.
- ↑ "Breaking APC Clears Late Chuba Okadigbo's Wife To Contest For Senate". Sahara Reporters. New York City, United States. Sahara Reporters. 2018-10-03. Retrieved 2020-03-31.
- ↑ Onje-James, Ojochenemi (2022-02-04). "#OutsideTheParliament: 10 Things we know about Margery Chuba-Okadigbo". Order Paper. Archived from the original on 2022-05-24. Retrieved 2022-09-05.
- ↑ Odeyemi, Diran (2003-10-09). "Chuba Okadigbo's death: The bitter truth". Nigeria World. Archived from the original on 2021-02-13. Retrieved 2020-03-31.
- ↑ Okafor, Ndidi (2003-09-27). "Nigeria: Who Killed Former Senate President Okadigbo?". Daily Champion. Retrieved 2024-09-04 – via allAfrica.