Cipactli

Cipactli (Nahuatl ɓooyɗo: Cipactli "koɗo" walla "caiman") ko ñalawma gadano e limto diineeji Aztek en balɗe 13 X 20 (tonalpohualli) e Cipactal "Maande Cipactli" ina sikkaa ko kañum woni diineeji gadani.E nder anndal Aztek en, kosm ndiyamji gadani. E wiyde gooto e aadaaji Aztek en, Teocipactli "Kroodi Diine" ko innde neɗɗo daɗnooɗo e ilam ɗam, daɗnduɗo hoore mum e nder laana ndiwoowa, kadi o artiri leydi ndii.E nder Kodeks Vienne Mixtec en (Kodeks Vindobonensis Mexicanus I), Koɗorɗe be ina njokkondiri e ñalawma.[1][2][3]
E nder daartol Aztek en, Cipactli ko mboddi geec ɓooyndi, heen feccere ko mboros, heen feccere ko liɗɗi, heen feccere ko mboros walla paabi. Heege sahaa kala, kala jokkondire e ɓanndu mum ina faarnoroo hunduko ɓeydaango. Laamɗo biyeteeɗo Tezcatlipoca sakkitii koyngal nde o huutorii ngal ngam ɓadtaade mboddi ndii. Kanko e Quetzalcoatl ɓe tagi leydi ko e ɓanndu mum.[4]
Karl A. Taube teskiima wonde e nder leƴƴi Olmec en e jamaanu Formative e leƴƴi Maya en ko adii Hispanik en, mborosaaji ina nganndiraa henndu addundu toɓo, ina gasa tawa ko sabu goongɗingol yaajngol wonde henndu e duule toɓo ina "fofa" e nder udditgol caalli e nder leydi. Basreliefs keewɗi baɗaaɗi e mbaadi Olmek en ummoriiɗi Chalcatzingo to diiwaan Morelos ina kollita mborosaaji ina poofa duule toɓo e hunuko mum en ɓuuɓɗo. Sifaaaji Olmek en kaaƴe ɓaleeje portaabe ina kollita mborosaaji e nokkuuji nannduɗi, ina kollita wonde ina gasa tawa kadi ina poofa.[5][6]
E nder tzolk’in Maya, ñalawma Cipactli ina hawra e Imix. E nder Popol Vuh Maya, innde jinne yerɓo leydi, Zipacna, ina wayi no ummorii ko e Cipactli.Sipakna ko jinne Sipak mo aadaaji haalpulaar en Maya toowɗo e teeminannde 20ɓiire. To Migiyan, Cipactli woni Quanaay.
Koɗo leydi (Cipactli), teeminannde 15ɓiire, suudu defte Brooklyn
E nder mbaydiiji goɗɗi, Cipactli ina wiyee Tlaltecuhtli, laamɗo biyeteeɗo "monster leydi".
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Limlebbi Aztek en
Naangeeji joy
Lewiyatan
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Makara
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Tiamat e nder daartol Mesopotami
Sipakna
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ymir
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Brundage
- ↑ Brundage
- ↑ Furst
- ↑ Taube, Karl A. "Cipactli." In Davíd Carrasco (ed). The Oxford Encyclopedia of Mesoamerican Cultures. : Oxford University Press, 2001. ISBN 9780195188431
- ↑ Christenson
- ↑ "Brooklyn Museum".