Dauda Soroye Adegbenro
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde ɓesngu | Adegbenro |
| Ɗuubi daygo | 1909 |
| Ɗoforde | Abeokuta |
| Date of death | 1975 |
| Ɗemngal | Yarbankoore |
| Wolde | Inngilisjo, Yarbankoore |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje |
| Position held | Minister for Trade and Industry |
| Janngi to | Abeokuta Grammar School |
Dauda Soroye Adegbenro (1909-1975) ko siyaasayanke Najeriya, gardiiɗo ngenndi lannda fedde gollorde (AG) e jaagorgal leydi e golle. O teddinaama e leñol makko to Abeokuta, ɓe ndokki mo tiitooɗe laamu Balogun mo Owu Egba e Ekerin mo Egbaland.[1][2]
Nguurndam adanɗam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]O jibinaa ko hitaande 1909 to Ago-Owu, e nder diiwaan Ogun.[3] Dauda Soroye Adegbenro janngii to duɗal Afrik, Owowo ngam jaŋde mum leslesre hade mum yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde sukaaɓe Baptist, Abeokuta e duɗal Grammar Abeokuta ngam jaŋde mum hakkundeere.
Kugal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]O fuɗɗi kuugal maako nder hukuumaaji pamari lesdi Naajeeriya, o laati kuugal man diga hitaande 1930 haa hitaande 1937.[4] Caggal ɗuum, o golliima e nder sosiyetee Afriknaajo denndinɗo.[5]
Politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Adegbenro naataani e politik tiiɗɗo haa e kitaale 1940. Ko ndeen o naati e fedde Awolowo, Akintola e woɗɓe ngam udditde lannda Action Group e lewru abriil 1951. Lannda kaa ƴaañii e wooteeji 1951 ngam suɓaade suudu sarɗiiji diiwaan hirnaange kono o dañii ko ɓuri heewde e jooɗorɗe e Diiso ngenndiijo leydi Nijeer e... Kamerun (NCNC) mo Adegoke Adelabu ardii e nder Diiwaan oo.[6] Hay so tawii njeñtudi wooteeji ɗii ina moƴƴi e NCNC, diwgol caggal wooteeji ɗii rokkii AG ko ɓuri heewde.[7]
Adegbenro, hay so tawii noon, suɓaama e ko yaawi sabu ko o jom doole e nder politik Egba nokku oo. Ɓooytaani, o suɓaama e Asaambele diiwaan oo ngam wonde gooto e nulaaɓe mum e nder suudu sarɗiiji leydi ndii to Lagos. O arti e suudu sarɗiiji diiwaan hirnaange e hitaande 1954 ngam wonde Sekreteruuji Parlemaa to jaagorde Ñaawooje, caggal ɗuum o woni jaagorde leydi e golle, caggal ɗuum o woni jaagorde laamu nokku. Ko o gardiiɗo baawɗo, hoolaare, artikulaasiyoŋ. O mahii jokkondiral tiiɗngal e lannda makko e ardiiɓe laamu nguu, haa teeŋti e mawɗo Awolowo mo wonnoo e oon sahaa gardiiɗo diiwaan oo. O fotnoo ko heddaade e gollodiiɗo mawɗo oo hay so tawii noon o yahrii e laana ndiwoowa ngenndiwal, o woni hooreejo luulndo e nder suudu sarɗiiji leydi ndii.[8]
Caggal Action Group Crisis (Crisis Action Group) mo Hirnaange Naajeeriya waɗi e nder kiris politik luggiɗiiɗo mo caggal mum ɓuuɓni leydi ndii fof, Adegbenro dartinaama e golle mum e nder kuudetaa militeeruuji baɗnooɗi e hitaande 1966. O ardii Action Group nde Awolowo e ardiiɓe lanndaaji goɗɗi ɗii ngoppitaa.
E nder wolde hakkunde leyɗeele leydi Najeriya, o wonnoo ko jaagorgal njulaagu e njulaagu. O yalti e politik ko e hitaande 1971.[9] O sankii ko hitaande 1975[[10]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Uweewu, Raf (1991). Waɗooɓe Afrik hannde (Ed. ɗiɗaɓo). Dental Dowlaaji Dentuɗi: Defte Afrik. p. 23. ISBN 0903274183.
- Toyin., Falola (2009). Saggitorde taariindi leydi Najeriya. Jenowa, Ann. Lanham, Md.: Jaaynde kulɓiniinde. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
- "D.S. Adegbenro: Ardiiɗo diiwaan Hirnaange jibinaaɗo Owu".
- "Adegbenro Dauda Soroye". Litkaf. 22/01-2016. Heɓtinaama ñalnde 27-04-2021.
- "2019: Naajeeriya ina haani ardiiɓe hakkilantaagal - Rewane-Adegbenro". Leñol Naajeeriya. 11-2018. Keɓtinaa ko 16-03-2019.
- ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
- ↑ Toyin., Falola (2009). Historical dictionary of Nigeria. Genova, Ann. Lanham, Md.: Scarecrow Press. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
- ↑ "D.S. Adegbenro: The Owu-born Premier of Western region".
- ↑ "Adegbenro Dauda Soroye". Litcaf (in Engeleere). 2016-01-22. Retrieved 2021-04-27.
- ↑ Toyin., Falola (2009). Historical dictionary of Nigeria. Genova, Ann. Lanham, Md.: Scarecrow Press. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
- ↑ "2019: Nigeria needs prudent leaders - Rewane-Adegbenro". The Nation (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2018-11-10. Retrieved 2019-03-16.
- ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
- ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
- ↑ "Adegbenro Dauda Soroye". Litcaf (in Engeleere). 2016-01-22. Retrieved 2021-04-27.
- ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.