Jump to content

Dauda Soroye Adegbenro

Iwde to Wikipedia
Dauda Soroye Adegbenro
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
Innde ɓesnguAdegbenro Taƴto
Ɗuubi daygo1909 Taƴto
ƊofordeAbeokuta Taƴto
Date of death1975 Taƴto
ƊemngalYarbankoore Taƴto
WoldeInngilisjo, Yarbankoore Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto
Position heldMinister for Trade and Industry Taƴto
Janngi toAbeokuta Grammar School Taƴto

Dauda Soroye Adegbenro (1909-1975) ko siyaasayanke Najeriya, gardiiɗo ngenndi lannda fedde gollorde (AG) e jaagorgal leydi e golle. O teddinaama e leñol makko to Abeokuta, ɓe ndokki mo tiitooɗe laamu Balogun mo Owu Egba e Ekerin mo Egbaland.[1][2]

Nguurndam adanɗam

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

O jibinaa ko hitaande 1909 to Ago-Owu, e nder diiwaan Ogun.[3] Dauda Soroye Adegbenro janngii to duɗal Afrik, Owowo ngam jaŋde mum leslesre hade mum yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde sukaaɓe Baptist, Abeokuta e duɗal Grammar Abeokuta ngam jaŋde mum hakkundeere.

O fuɗɗi kuugal maako nder hukuumaaji pamari lesdi Naajeeriya, o laati kuugal man diga hitaande 1930 haa hitaande 1937.[4] Caggal ɗuum, o golliima e nder sosiyetee Afriknaajo denndinɗo.[5]

Adegbenro naataani e politik tiiɗɗo haa e kitaale 1940. Ko ndeen o naati e fedde Awolowo, Akintola e woɗɓe ngam udditde lannda Action Group e lewru abriil 1951. Lannda kaa ƴaañii e wooteeji 1951 ngam suɓaade suudu sarɗiiji diiwaan hirnaange kono o dañii ko ɓuri heewde e jooɗorɗe e Diiso ngenndiijo leydi Nijeer e... Kamerun (NCNC) mo Adegoke Adelabu ardii e nder Diiwaan oo.[6] Hay so tawii njeñtudi wooteeji ɗii ina moƴƴi e NCNC, diwgol caggal wooteeji ɗii rokkii AG ko ɓuri heewde.[7]

Adegbenro, hay so tawii noon, suɓaama e ko yaawi sabu ko o jom doole e nder politik Egba nokku oo. Ɓooytaani, o suɓaama e Asaambele diiwaan oo ngam wonde gooto e nulaaɓe mum e nder suudu sarɗiiji leydi ndii to Lagos. O arti e suudu sarɗiiji diiwaan hirnaange e hitaande 1954 ngam wonde Sekreteruuji Parlemaa to jaagorde Ñaawooje, caggal ɗuum o woni jaagorde leydi e golle, caggal ɗuum o woni jaagorde laamu nokku. Ko o gardiiɗo baawɗo, hoolaare, artikulaasiyoŋ. O mahii jokkondiral tiiɗngal e lannda makko e ardiiɓe laamu nguu, haa teeŋti e mawɗo Awolowo mo wonnoo e oon sahaa gardiiɗo diiwaan oo. O fotnoo ko heddaade e gollodiiɗo mawɗo oo hay so tawii noon o yahrii e laana ndiwoowa ngenndiwal, o woni hooreejo luulndo e nder suudu sarɗiiji leydi ndii.[8]

Caggal Action Group Crisis (Crisis Action Group) mo Hirnaange Naajeeriya waɗi e nder kiris politik luggiɗiiɗo mo caggal mum ɓuuɓni leydi ndii fof, Adegbenro dartinaama e golle mum e nder kuudetaa militeeruuji baɗnooɗi e hitaande 1966. O ardii Action Group nde Awolowo e ardiiɓe lanndaaji goɗɗi ɗii ngoppitaa.

E nder wolde hakkunde leyɗeele leydi Najeriya, o wonnoo ko jaagorgal njulaagu e njulaagu. O yalti e politik ko e hitaande 1971.[9] O sankii ko hitaande 1975[[10]

  1. Uweewu, Raf (1991). Waɗooɓe Afrik hannde (Ed. ɗiɗaɓo). Dental Dowlaaji Dentuɗi: Defte Afrik. p. 23. ISBN 0903274183.
  2. Toyin., Falola (2009). Saggitorde taariindi leydi Najeriya. Jenowa, Ann. Lanham, Md.: Jaaynde kulɓiniinde. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
  3. "D.S. Adegbenro: Ardiiɗo diiwaan Hirnaange jibinaaɗo Owu".
  4. "Adegbenro Dauda Soroye". Litkaf. 22/01-2016. Heɓtinaama ñalnde 27-04-2021.
  5. "2019: Naajeeriya ina haani ardiiɓe hakkilantaagal - Rewane-Adegbenro". Leñol Naajeeriya. 11-2018. Keɓtinaa ko 16-03-2019.
  1. ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
  2. ↑ Toyin., Falola (2009). Historical dictionary of Nigeria. Genova, Ann. Lanham, Md.: Scarecrow Press. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
  3. ↑ "D.S. Adegbenro: The Owu-born Premier of Western region".
  4. ↑ "Adegbenro Dauda Soroye". Litcaf (in Engeleere). 2016-01-22. Retrieved 2021-04-27.
  5. ↑ Toyin., Falola (2009). Historical dictionary of Nigeria. Genova, Ann. Lanham, Md.: Scarecrow Press. ISBN 9780810856158. OCLC 310171807.
  6. ↑ "2019: Nigeria needs prudent leaders - Rewane-Adegbenro". The Nation (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2018-11-10. Retrieved 2019-03-16.
  7. ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
  8. ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.
  9. ↑ "Adegbenro Dauda Soroye". Litcaf (in Engeleere). 2016-01-22. Retrieved 2021-04-27.
  10. ↑ Uwechue, Raph (1991). Makers of Modern Africa (Second ed.). United Kingdom: Africa Books Limited. p. 23. ISBN 0903274183.