Environmental analysis
Njiylawu weeyo ko huutoraade laabi ƴeewndo e limto ngam janngude geɗe kemikal e biyoloji baɗɗe sifaa weeyo.[1] Faandaare ndee ko heewi ko ƴeewtaade e janngude tolnooji mborosaaji e nder weeyo, e nder maayooji e nokkuuji goɗɗi keertiiɗi.[2] Kadi, ngam yuurnitaade keewal geɗe tawaaɗe e kemikal.[3] Teknikaaji goɗɗi ƴeewndotooɗi nokkuuji ina mbaɗi wiɗtooji biyoloji walla wiɗtooji nguurndam, ƴeewndorɗe leydi walla jarribooji leydi, wiɗtooji leɗɗe, anndinde leɗɗe, e ƴeewndorɗe to woɗɗi kuutortooɗe natal satelitaaji ngam ƴeewndaade nokkuuji ɗii e dow tolnooji nokkuuji ceertuɗi.
Karallaagal ƴeewndo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Anndugol kemikal ina heewi waɗde ƴettugol won e nokkuuji e nder weeyo e huutoraade kaɓirɗe laboratuwaar ngam anndude no foti won e mbaydiiji njiylotooɗi ɗii woodi. Anndugol kemikal ina waawi huutoreede ngam ƴeewde tolno pollugol ngam moƴƴinde, walla ngam humpitaade so tawii ndiyam les ɗam ina moƴƴi e yarde.[2]

Yeru wiɗto biyoloji (leƴƴi ceertuɗi)
Wiɗtooji biyoloji ina keewi waɗde fotde keewal muminteeji goɗɗi e nder nokkuuji goɗɗi ngam tabitinde humpitooji ko faati e ekosistem ngam dalillaaji keertiiɗi. Anndugol hono ngol ina waawi huutoreede e nder golle ngam faamde keewal leƴƴi, walla ƴeewde no batte yaajɗe ummoraade e weeyo ɗee mbaɗirta ekosistem.[4]
Pooɗondiral leydi ina waawi waɗde ƴeewndo kemikal, kono ko ɓuri heewde e pooɗondiral leydi ko ittude taƴre leydi ngam faamde hol ko kala laral leydi waɗi ngam dalillaaji keertiiɗi. Sammbaaji leydi ina mbaawi haajuuji so tawii ina mbaawi mahde e nokku gooto, walla tan ngam feewnude mbaadi nokku, walla ngam anndude peewnugol gese potɗe waɗeede e teskaade tolnooji ñamri.[5]

Wiztooji leɗɗe ina nanndi no feewi e wiztooji nguurndam, ko laawol pooɗondiral keewal leɗɗe e leɗɗe nder nokku keeriiɗo ngam faamde ko ɓuri heewde e ekosistem ngam dalillaaji keertiiɗi. Heen sahaaji ɗiin ina mbaɗee ngam faamde batte ekolosii ummoraade e geɗe yaajɗe, walla ngam anndude tan cellal ekosistem fof.[6]
Remote sensing ina waawi huutoreede ngam yuurnitaade weeyo tawa ina ƴetta natal satelitaaji e nder njuuteendi ɓoggi keewɗi ngam yuurnitaade nokkuuji e tolnooji ceertuɗi ngam faandaare wonnde. Remote sensing ina waawi huutoreede ngam anndude kuutoragol leydi, ina waawi huutoreede ngam anndude bonnugol yiite ladde, ina waawi huutoreede ngam anndude mbaydiiji weeyo e meteoroloji, kadi ngam anndude mbaydiiji weeyo.[7] Yahrugol yeeso ko ɓooyaani e fannu ƴeewndo to woɗɗi addani kadi ƴellitgol kaɓirɗe autonome ngam yuurnitaade paaraaji fisik e kemikal nokkuuji kuutortooɗi ƴeewndorɗe.[8]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Zhang, Chunlong (2024). Fundamentals of environmental sampling and analysis. John Wiley & Sons (Second ed.). Hoboken, NJ: JW-Wiley. ISBN 978-1-119-77856-1.
- 1 2 Reeve, Roger N. (1994). Environmental Analysis: Analytical Chemistry by Open Learning. ACOL (University of Greenwich) by John Wiley. ISBN 978-0-471-95134-6.Template:Page needed
- ↑ Radojević, Miroslav; Baškin, Vladimir Nikolaevič (2006). Practical environmental analysis (2nd ed.). Cambridge: RSC publ. ISBN 978-0-85404-679-9.
- ↑ Raxworthy, Christopher J.; Pearson, Richard G.; Rabibisoa, Nirhy; Rakotondrazafy, Andry M.; Ramanamanjato, Jean-Baptiste; Raselimanana, Achille P.; Wu, Shenghai; Nussbaum, Ronald A.; Stone, Dáithí A. (2008). "Extinction vulnerability of tropical montane endemism from warming and upslope displacement: a preliminary appraisal for the highest massif in Madagascar". Global Change Biology. 14 (8): 1703–1720. Bibcode:2008GCBio..14.1703R. doi:10.1111/j.1365-2486.2008.01596.x. PMC 3597264.
- ↑ March-Salas, Martí; Moreno-Moya, Miguel; Palomar, Gemma; Tejero-Ibarra, Pablo; Haeuser, Emily; Pertierra, Luis R. (2018). "An innovative vegetation survey design in Mediterranean cliffs shows evidence of higher tolerance of specialized rock plants to rock climbing activity". Applied Vegetation Science. 21 (2): 289–297. doi:10.1111/avsc.12355. S2CID 89700469.
- ↑ March-Salas, Martí; Moreno-Moya, Miguel; Palomar, Gemma; Tejero-Ibarra, Pablo; Haeuser, Emily; Pertierra, Luis R. (2018). "An innovative vegetation survey design in Mediterranean cliffs shows evidence of higher tolerance of specialized rock plants to rock climbing activity". Applied Vegetation Science. 21 (2): 289–297. doi:10.1111/avsc.12355. S2CID 89700469.
- ↑ Alvarez-Mendoza, Cesar I.; Teodoro, Ana; Ramirez-Cando, Lenin (2019). "Spatial estimation of surface ozone concentrations in Quito Ecuador with remote sensing data, air pollution measurements and meteorological variables". Environmental Monitoring and Assessment. 191 (3): 155. doi:10.1007/s10661-019-7286-6. PMID 30741362. S2CID 73453804.
- ↑ Poma, N.; Vivaldi, F.; Bonini, A.; Carbonaro, N.; Di Rienzo, F.; Melai, B.; Kirchhain, A.; Salvo, P.; Tognetti, A.; Di Francesco, F. (2019). "Remote monitoring of seawater temperature and pH by low cost sensors". Microchemical Journal. 148: 248–252. doi:10.1016/j.microc.2019.05.001. S2CID 164410429.