Erediauwa

Erediauwa (22 lewru Juko 1923 – lewru Abriil 2016) ko Oba 39ɓo leydi Benin, laamɗo aadaaji leñol Edo to wuro Benin, e nder diiwaan Edo, to leydi Najeriya.[1] Ko adii fof ko laamɗo Suleymaani Akenzua,[2] tiitoonde Oba Erediauwa timmunde ko laamɗo Omo n'Oba n'Edo Uku Akpolokpolo Erediauwa I. Lomtii mo ko Ewuare II.[3]

Oba Erediauwa ƴetti tiitoonde e golle hooreejo leydi aadaaji e ronooɓe laamu Benin nde o laami laamu, o lomtii baaba makko, Oba Akenzua II, e nder kewu nguu waɗnoo to wuro Benin, to leydi Najeriya, ñalnde 23 marse 1979.[4]. ]

Nguurndam Erediauwa jibinaa ko ñalnde 22 lewru juko hitaande 1923, ɓiy Oba Akenzua II. Ko adii nde o waɗata laamu o anndiranoo ko laamɗo Sileymaani Aiseokhuoba Igbinoghodua Akenzua. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu, Ibadan (1939-1945), caggal ɗuum to duɗal jaaɓi haaɗtirde Yaba, hade makko yahde to duɗal jaaɓi haaɗtirde King’s to Cambridge ngam janngude sariya e njuɓɓudi. O naati nder kuugal laamu lesdi Naajeeriya nder hitaande 1957, o laati kuugal diiwal ngal, ɓaawo man o yahi haa kuugal laamu lesdi Naajeeriya haa o laati hooreejo lesdi Naajeeriya haa hitaande 1973. Haa wakkati seɗɗa o laati wakiiliijo lesdi Gulf Oil. E hitaande 1975, o toɗɗaa ko komisariyaajo kaalis e nder diiwaan Bendel e sahaa njuɓɓudi konu mawɗo seneraal George Agbazika Innih.[5][4] Naatde e jappeere laamu ñalnde 23 marse 1979, Erediauwa mawninii duuɓi 30 e hitaande 2009. E nder oon sahaa, o waɗii laabi keewɗi wonde jamyanke hakkunde dawriyankooɓe. Yeru, o naatii e luural hakkunde guwerneer diiwaan Abia, Orji Uzor Kalu e Tony Anenih, hooreejo fedde toppitiinde ko fayti e lannda demokaraasi, o ƴetti luural goɗngal hakkunde Anenih e gonnooɗo guwerneer diiwaan Edo, hono Lucky Igbinedion.[6] Gaa gaa geɗe kewu nguu, ñalngu makko 30ɓiire ko karnal yontere e kollirgol naalankaagal e pinal Benin, e nder jimɗi e jimɗi keewɗi, kam e kollirgol naalankaagal e koolol nguura.[7] Maayde makko hollitaama ñalnde 29 abriil 2016. Bayyinaango ngoo hollitaaki nde o maayi e hol no o maayi.[8][9]