Ethiopian News Agency
| Golle imaaɗe | 1942  |
|---|---|
| Lesdi | Ecoppi |
| Laawol ngol laamu anndani | https://www.ena.et/ |
Jaaynde kabaruuji Ecoppi (Amharic: የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት Ye-Ityopya Zéna Agelgelot (IZA) walla ENA) ko jaaynde laawɗunde laamu Ecoppi. Ko kañum woni fedde kabaruuji ɓurnde ɓooyde e nder leydi Ecoppi.[citation needed][1][1]
Daartol e Golle
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Sosaa ko e hitaande 1942, ko nokku jeewte ngenndiije wire, Agency News Ethiopie ina moofta, ina renndina, ina saakta jeewte e nder renndo rewrude e laylayti renndo, lowre internet e laylayti renndo ceertuɗi. Ko o jaayndeyaagal ɓurngal ɓooyde e humpitaade e nder leydi ndii, ENA ina jokki e saaktude kabaruuji e daartol jowitiingol e mum, binndanɗe e porogaraamuuji teleeji rewrude e 38 birooji mum e nder leydi ndii kala. Yanti heen, Agency oo ina yaltina jaaynde lewru kala, wiyeteende Negari, ina waɗi geɗe keewɗe e nder leydi hee e nder winndere ndee, kam e ajendaaji ɓurɗi teeŋtude.[2]
Fedde ndee ina yaltina jeewte mum e porogaraamuuji mum e ɗemɗe jeegom (6) ɗemɗe leydi ndii e ɗemɗe janane ɗee : Amharic, Afan Oromo, Tigrigna, Engele, Arab e Farayse.
ENA ƴeewtaama, waɗtaa e suudu sarɗiiji e hitaande 2019 e fawaade e yaajnude golle mum e nder juɓɓule tiiɗɗe.[3]
E fawaade e ɗuum, ENA halfinaama golle, e nder heen, peewnugol e saaktude kabaruuji, binndanɗe teskinɗe, porogaraamuuji, spotuuji e ɗemɗe nokkuuje e ɗemɗe winndereeje kam e humpitaade geɗe winndereeje jowitiiɗe e nafoore ngenndiire leydi ndii, tawa ina waɗi heen humpitooji koolniiɗi wonande Ecoppi. Yanti heen, ina ɓamta natal leydi ndii e waɗde wooteeji e miijooji yimɓe e wiɗtooji e geɗe ceertuɗe leydi ndii kam e yuɓɓinde kewuuji e jogaade binndi, daande e wideyooji.
ENA ina rokka kadi porogaraamuuji heblo ngam ƴellitde mbaawkaaji wonande annduɓe jaayɗe e gollotooɓe e jokkondiral hakkunde yimɓe.
Sarwisaaji goɗɗi ɗi ENA rokkata ɗii ko :
• Pewnugol Porogaraamuuji teleeji e ɗemɗe ceertuɗe, filmuuji binndaaɗi, nate jeeyngal e nate mesasuuji juutɗi. • Yuɓɓinde dingiral diisnondiral, jeewte e yeewtereeji • Peewnugol e yaltinde jaayɗe sahaa e sahaa fof e hitaande kala, nate juɓɓule e jaayɗe fotooje • Waɗde wiɗtooji sahaa e sahaa fof e ƴeewndo heɗotooɓe e dow wellitaare soodooɓe • Waɗde ñalnde kala sarwiis toppitiiɗo jaayndeeji Captu, ƴeewndo loowdi e ƴeewndo e dow cluster record or sarwisaaji jillondiral natal • Hokkude nate fotooje e wideyooji e nate ummoraade e defte binndaaɗe • Hokkude sarwisaaji jokkondire kuuɓtodinɗe e nder suudu (studio).
E anndude haaju mum e ƴellitgol, otomatiseeruuji e dijital sarwisaaji mum ngam tabitinde jokkondire moƴƴe, ENA yamirii « complexe media jamaanu » ina hawra e 3 suudu teleeji, 4 suudu rajooji jogiiɗi kuutorɗe e gollorɗe ultramodern ngam ƴellitde e winndude. Fuɗɗoode ENA fuɗɗii ko e hitaande 1942, nde sarwiis peccitagol kabaruuji udditaa e nder Departemaa Jaayndeeji, tawi ko e nder Biro Jaayɗe e Kabaaru. E hitaande 1943, sarwiis oo wayli innde mum, o waɗtaa e Ministeer Pen[1] (Tsehafi Tae’zaz e ɗemngal Amharik). Ina waawi wiyeede[e fawaade e hol?] wonde ko kañum woni sarwiis wire ngenndiijo gadano e nder Afrik, nde tawnoo hay leydi Afrik goɗɗo alaa sarwiis koɗki hono oo, sabu koloñaal, ɗo juɓɓule renndo, politik e faggudu ndartinaa, e waɗde ngam golloraade, nafooje laamuuji koloñaal due directs in the Ag91 Ministeer Pen.
Teeminannde noogasɓere
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 1954, laamɗo biyeteeɗo Haile Selassie ina fuɗɗoo njillu winndereyankeewu, Agence Direction udditaa ngam Ecoppi heɓa kabaruuji njillu nguu.[3] Alaa ko vuri heewde e ko vuri heewde e duuvi 10 garooji zi, so wonaa eɓɓooji seeɗa ngam yaajtinde sarwiis oo e nokku hee.
Puɗɗagol e darorɗe hitaande 1963, Agence Direction fuɗɗii waɗde heen geɗe mum e nder renndo ngo rewrude e jaayɗe e rajooji. Innde mayre waylaama wonti Fuɗɗoode kabaruuji Ecoppi e hitaande 1964, caggal ɗuum wonti innde mayre hannde ndee, wonti Agency News Ecoppi e hitaande 1967.[4]
E hitaande 1995, nde wonti fedde semi-autonome e les njiimaandi njuɓɓudi toppitiindi suudu sarɗiiji yimɓe. Otonomi maggal ina famɗi no feewi, laamu nguu ina jogii doole timmuɗe.
Teeminannde noogas e go’o
Ina jogii[nde?] fotde calɗi sappo e tati e nder leydi Ecoppi.[citation needed]
E lewru oktoobar 2022, jaaynde laamu leydi Riisi wiyeteende Sputnik e ENA kollitii nanondiral ngam gostondiral loowdi. E innde ENA, Yohannes Wondirad hollitii wonde kabaruuji winndereeji maa mbayle hakkunde juɓɓule tawa ina njogii "sariyaaji e doosɗe nokkuuje kuutorteeɗe e leyɗeele ɗiɗi ɗee".[6]