Etiology, Concept and Prophylaxis of Childbed Fever
| Title | Die Ätiologie, der Begriff und die Prophylaxe des Kindbettfiebers  |
|---|---|
| Author | Ignaz Semmelweis |
| Publication date | 1861 |
| Language of work or name | Almankoore |
Etiology, miijo e reentaade ñawu nguu e nder sukaaɓe (e ɗemngal Almaañ: Die Ätiologie, der Begriff und die Prophylaxis des Kindbettfiebers) ko deftere safaara arandeere nde Ignaz Semmelweis winndi, yaltini e hitaande 1861, nde hollirta no laaɓal maayde waawi ustude e nder safrirde. Deftere nde e miijo ngo hisnii miliyoŋaaji yummiraaɓe e ñawu nguu, ngu nganndu-ɗaa ina waawi haɗde ɗum.[citation needed]
Deftere ndee ina waɗi 524 kelle, ina waɗi wiɗtooji e nder opitaaluuji baɗaaɗi to Vienne e hitaande 1847. Ina wiyee wonde nde jeyaa ko e wiɗtooji safaara ɓurɗi laaɓtude ɗi meeɗaa yaltineede. Ko Doktoor K. Codell Carter firti nde e ɗemngal Engele e hitaande 1983.
Ko Semmelweis yiyti koo ina luulndii miijooji gaadoraaɗi ko fayti e ñawu nguu (anndiraangu kadi ñawu nguu caggal jibinannde walla ñawu nguu), tawi ina waawi ustaade no feewi so tawii ina ɗaɓɓi disinfection juuɗe e nder safrirdeeji jibinannde. O siftini kadi laaɓal leeso e lootde lenyol caggal kala ñawɗo.[1]
Feere puerperal ko ñawu nguu ina waawi warde, ina heewi e opitaaluuji cakkital teeminannde 19ɓiire. Semmelweis hollitii feere lootgol juuɗe e ɓuuɓri lime kuloor e hitaande 1847 nde o woni e golle to opitaal mawɗo to Vienne, ɗo cuuɗi safrooɓe ɓuri maayde e cuuɗi jibinannde laabi tati.
Semmelweis bonnii nguurndam mum e sahaa bayyinaango ngoo sabu miijooji makko, hay so tawii jooni ina selli, ina hoolaare, ina nanndi e ko waawaa waɗeede. Deftere ndee ina waɗi taƴre 100 kelle, nde tan ko ngam yeddude ko heewi e ko ñaawooɓe makko kaali e wiɗtooji makko e miijooji makko. Sabu wiyde ina ñiŋa, nguurndam Semmelweis e hoore mum yani, addani mo caɗeele jikkuuji e maayde makko haa jooni.[citation needed]
Ko wonaa ɗuum koo, e nder aduna hannde oo, Semmelweis ina siforee « danndoowo yummiraaɓe ».