Jump to content

Etsako harnare

Iwde to Wikipedia
Etsako harnare
Hukuma pamarun nder Naajeeriya
LesdiNaajeeriya Taƴto
Nder laamooreEdo Taƴto
Jonde kwa'odineto6°54′49″N 6°17′58″E, 6°59′54″N 6°18′5″E, 7°0′29″N 6°16′48″E Taƴto
Headquarters locationAuchi Taƴto
Map

Etsako Hirnaange ko nokkuure laamu lesdi Edo, lesdi Naajeeriya. Joɗnde mayre woni ko e wuro wiyeteengo Auchi. Etsako Hirnaange ina waɗi leƴƴi jeegom: Uzairue, Auchi, Ibie Fuɗnaange, Anwain, Jagbe e Aviele.[1]

Wurooji mawɗi e nder ndeeɗoo LGA ina njeyaa heen : Auchi, Jattu, Agbede, Ughiole, Odighie, Egho, Ubiane, Iyamho, Iyuku, Ayogwiri, Apana, Iyora, Afowa, Afashio, Ikabigbo, Irekpai, Ogbido, Abheoghena, Ikholo, Uluoke, Uluoke, Uluoke, Uluoke, Uluoke Iyakpi, Ibienafe, Ughieda, Iyerekhu, Egbogio, leñol Jagbe (Ikhwa, Imiokono, Inhianmhen, Imogian) e leñol Awain {Ewora, Idegun, Ama, Ibhioba}.[2]

Agbedes en, ko kamɓe ngoni waɗooɓe geɗe ɗe njiyataa e leydi Benin. Wonno ko hulɓiniinde ittugol Agbede en e nder leydi Benin, ɗum addani leñol Agbede en yaltude e Laamu Benin.[3]

Laamcfo Agbede gadano oo ko — Oba Momodu 1er Agbede, mo janngaani, kono o teskaama walla o dokkaama ganndal Ɗemcfe ceertucfe; ko kanko kadi woni laamɗo juulɗo gadano e nder nokku biyeteeɗo hannde Edo State, ina waawi haalde ɗemɗe keewɗe hay so tawii o alaa jaŋde e ɗeen ɗemɗe. Ina wiyee o fuɗɗii juulde e waɗde no juulɗo nii, duuɓi ko adii nde o hawrata e Nupe e Hausa Mallams e nder renndo makko, Ayuele Leydi Agbede.

Oba Momodu 1er laamiiɗo gila 1890-1912 ko keeriiɗo e fannuuji keewɗi, ko noon ciimtol ngol wiyri. Ko kanko woni Oba Agbede to diiwaan Edo, omo waawi haalde ɗemɗe ɗe limotaako. Kono hay gooto e ɗeen ɗemɗe o meeɗaa janngeede heen, won heen ko ɗemɗe Orop. Ɗuum ina muusi, ina muusi yimɓe heewɓe e nder duuɓi ɗii.

Wertallo mayri ko 946 km2, e binnditagol 2006 ngol ko 197 609 neɗɗo.

Kadi ina jogii Politeknik Fedde nde almudɓe e nder diiwaan hee fof tawtortee.

Kod posto nokku oo ko

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ngonka weeyo

ngonka weeyo etsako hirnaange ko Asamaan duule feccere e fartaŋŋe ɓuuɓol cakkitiingol e kikiiɗe. Nguleeki toowki ina yettoo hedde 90°F (32°C), e henndu ɓuuɓndu e mbayliigu."

Kiliimaaji nokkuure laamu Etsako Hirnaange nder jiha Edo, Naajeeriya, ko nokkuure ɓuuɓnde e yoornde (savanna). E nguleeki toowki e nguleeki mawki e nder hitaande kala, weeyo ngo ina seerti e yontaaji ɗiɗi ceertuɗi : yontaaji toɓo juutɗi e yoorooji juutɗi.

Tuugnorgal

  1. https://www.medianigeria.com/list-of-towns-and-villages-in-etsako-east-l-g-a-edo-state/
  2. https://www.projectclue.com/public-administration/project-topics-materials-for-undergraduate-students/revenue-generation-and-local-government-in-etsako-west-local-government-of-edo-state-nigeria
  3. https://web.archive.org/web/20220108031229/https://www.edouniversity.edu.ng/oerrepository/articles/the_nupe_invasion_of_esanland_an_assessment_of_its_socio-political_impact_on_the_people_1885-1897.pdf