Feminism
| Subclass of | political ideology |
|---|---|
| Hashtag | feminism |
| Taariki | history of feminism |
| Practiced by | feminist, women's rights activist |
| Target | women's rights, gender equality, gender equity, gender parity |
| WordLift URL | http://data.thenextweb.com/tnw/entity/feminism |
| Opposite of | antifeminism, masculism, sexism, patriarchy |
- Clara Zetkin (naamo) e Rosa Luxemburg (nyaamo) e lewru Yarkomaa 1910. Zetkin ina jeyaa e ko fuɗɗii ñalngu rewɓe winndereewu .
- Kewu suɓol rewɓe, wuro New York, hitaande 1912
- Charlotte Perkins Gilman winndi ko fayti e rewɓe e nder doosgal leydi Atlanta, ñalnde 10 desaambar 1916.
- Caggal nde o soodi galle makko, Emmeline Pankhurst, foto mum to wuro New York e hitaande 1913, ina yahra no feewi, ina waɗa konnguɗi e nder Angalteer e Amerik fof.
- To Pays-Bas, Wilhelmina Drucker (1847-1925) haɓii e nafoore woote e potal hakkeeji rewɓe, rewrude e pelle ɗe o sosi.
- Louise Weiss wondude e suffragettes Parinaaɓe woɗɓe e hitaande 1935. Tiitoonde jaaynde ndee ina winndaa heen « Debbo Farayse ina foti suɓaade ».
Feminism ko dille renndo-politik e miijooji baɗɗi faayiida ngam siifde e tabitinde potal politik, faggudu, neɗɗo, e renndo hakkunde rewɓe e worɓe . [lower-alpha 1] Feminism ina jogii darnde wonde renndooji hannde ɗii ko baabiraagal —ɓe ɓuri teeŋtinde ko miijo worɓe — e wonde rewɓe ina mbaɗee ko aldaa e nuunɗal e nder ɗeen renndooji. Eɓɓooje ngam waylude ɗum ina jeyaa heen haɓaade njiyaagu e moƴƴitingol fartaŋŋeeji e batte jaŋde, karallaagal, e jokkondiral hakkunde yimɓe wonande rewɓe.
Fuɗɗoraade e Orop e darorɗe teeminannde 18ɓiire, dille rewɓe mbaɗii kampaañ e jokkude kampaañ ngam hakkeeji rewɓe, ina jeyaa heen hakke woote, dogde e jappeere laamu, golloraade, dañde njoɓdi potndi, jogaade jawdi, heɓde jaŋde, naatde e nanondiral, jogaade hakkeeji potɗi e dewgal, jogaade hakkeeji potɗi e dewgal . Feminist en kadi ngolliima ngam heɓde kaɓirɗe ngam haɗde jibinde, ruttaade e reedu e nder sariya, e jokkondiral renndo ; e reende rewɓe e sukaaɓe rewɓe e majjere, e majjere, e majjere nder galleeji . Waylooji e mbaydiiji ɓoornungal rewɓe e golle ɓalli jaɓaaɗe wonande rewɓe kadi ina njeyaa e dille rewɓe.
Annduɓe heewɓe ina cikka wonde kampaañuuji rewɓe ko doole mawɗe gaddanɗe mbayliigaaji renndo taariindi mawɗi ngam hakkeeji rewɓe, haa teeŋti noon e nder leyɗeele hirnaange, ɗo ɓe ngoni ɗoo e winndere ndee kala ngam heɓde hakkeeji rewɓe, ɗemngal gonngal hakkunde rewɓe e worɓe, hakkeeji jibinannde rewɓe e hakkeeji jibinannde ( conceptison) e hakkeeji jibinannde e nder kontraaji e jeyi mum. Hay so tawii noon darnde rewɓe ina ɓuri teeŋtude, ina jokki, e hakkeeji rewɓe, won heen ina mbiya ina poti naatde e ndimaagu worɓe e nder paandaale mum, sibu eɓe cikki wonde worɓe ina mbonni kadi darnde rewɓe e aadaaji . Miijo rewɓe, ummoriingo e dille rewɓe, ina fadi faamde sifaa ŋakkeende potal rewɓe e worɓe e ƴeewtaade darnde rewɓe e nder renndo e geɗe nguurndam. Miijooji rewɓe ƴettii miijooji e nder fannuuji keewɗi ngam jaabaade naamne jowitiiɗe e jinnaaɓe.
Tariya
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Mary Wollstonecraft ina yi’aa e heewɓe ko sosɗo feminism sabu deftere makko nde o winndi e hitaande 1792, tiitoonde mum ko A Vindication of the Rights of Woman, nde o holliti wonde jeyi leydi e jeyi keeriiɗo ko kañum woni sabaabu njiyaagu rewɓe, kadi rewɓe no worɓe nii ina poti fotde hakkeeji. Charles Fourier, sosiyaalist utopist, filosof Faraysenaajo, ina sikkaa ko kanko sinci helmere « féminisme » e hitaande 1837, kono alaa ko tawaa e golle makko e helmere ndee. Konngol « féminisme » (« rewɓe ») fuɗɗii feeñde ko e Farayse e hitaande 1871 e nder deftere safaara, ko fayti e worɓe wonduɓe e rafi tuberkuloor, ɓe ƴellitii, e wiyde winndiyanke biyeteeɗo Ferdinand-Valère Faneau de la Cour, sifaaji rewɓe. Konngol « féministe » (« debbo »), ngol Alexandre Dumas fils ƴetti e binndol mum e hitaande 1872, ina tuugnii e worɓe wallitooɓe hakkeeji rewɓe. E nder ɗeeɗoo geɗe ɗiɗi kala, kuutoragol konngol ngol ina boni no feewi, tee ina hollita heen ñiŋooje ko wiyetee « jiiɓru jinnaaɓe » rewɓe saliiɓe ɗooftaade peccitagol renndo ngo, e luulndaade ŋakkeende potal hakkunde jinnaaɓe. [2]
Waɗi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Daartol dille rewɓe hirnaange jamaanu ina feccii e "waves" keewɗi. Arannde ndee ko dille suɓngooji rewɓe e teeminannde 19ɓiire e puɗal teeminannde 20ɓiire, ngam ƴellitde hakke rewɓe suɓaade. Waɗde, dille ɗiɗmere, dille ndimaagu rewɓe, puɗɗii ko e kitaale 1960, kampaañ ngam potal rewɓe to bannge sariya e renndo. E nder hitaande 1992 walla ko ina wona jooni, mbaydi tataɓiri yiytaa, ndi nganndu-ɗaa ko kañum ɓuri tiiɗnaade e neɗɗo gooto e keewal. Yanti heen, won wiyɓe ina woodi mbaydi nayaɓiri, fuɗɗoriindi hedde 2012, ndi huutoriima lowre enternet ngam haɓaade njiyaagu, njiyaagu rewɓe e pinal njiyaagu ; ɓuri anndeede ko e dille Me Too.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Laura Brunell and Elinor Burkett (Encyclopaedia Britannica, 2019): "Feminism, the belief in social, economic, and political equality of the sexes."[1]
<ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found
- ↑ Brunell, Laura; Burkett, Elinor (28 February 2024). "Feminism". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. Archived from the original on 7 March 2024. Retrieved 10 March 2024.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named:0