Festus Okotie-Eboh
Festus Okotie-Eboh (18 lewru Siilo hitaande 1912 – 15 lewru Yarkomaa 1966) ko jaagorgal kaalis leydi Najeriya gila 1957 haa 1966 e laamu Sir Abubakar Tafawa Balewa.[1]
Okotie-Eboh jibinaa ko e mawɗo Itsekiri, laamɗo Okotie Eboh to Warri, wuro wonngo sara maayo Benin e nder diiwaan Nijeer .[2][3]O woniino gardiiɗo kaalis leydi ndii e lannda leydi Najeriya, NCNC. O woniino kadi hooreejo lannda parlemaa fedde NCNC, lomtii K.O. Mbaadiwe.[4]
Nguurndam puɗɗam e golle njulaagu
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Okotie Eboh jibinaa ko Festus Samuwel Edah to maayo Benin, diiwaan Warri ɓooyɗo. Tuggi 1932 haa 1936, o naati duɗal Baptiste Sapele.[5]Nde o timmini jaŋde makko, o golliima seeɗa e nder Biro Diisnondiral nokku oo hade makko hootde to alma mater makko ngam wonde jannginoowo.[6] E hitaande 1937, o dañi golle to sosiyetee Bata Shoe, o woni gardiiɗo konte.[7]
Nde o woni e golle binnditagol, omo jannga kadi defte e hiisa. E hitaande 1944, Bata artiri mo to Lagos, o woni mawɗo binnditagol e konte West Coast. O woniino to Lagos hitaande hade makko hootde Sapele ngam wonde cukko hooreejo fedde Sapele. E hitaande 1947, o neldaa Prague, to leydi Cekoslowaki ngam ɓeydaade heblo ɗo o heɓi dipolomaaji to bannge njuɓɓudi njulaagu e kiropodi. O ummi Bata Shoe ngam sosde njulaagu leɗɗe e kaɓirɗe.[8]O woniino e njulaagu njulaagu kaɓirɗe e innde sosiyetee biyeteeɗo Sosiyetee njulaagu e naatgol Afro-Nigeria. Fedde nde ina sooda kaɓirɗe ɓuuɓɗe (ribbed smoked sheet rubber) to Orop e Amerik worgo.[9]E hitaande 1958, o udditi gollordu ɓuuɓndu, caggal ɗuum e hitaande 1963, o fuɗɗii gollordu Omimi Rubber e Canvas Shoe. O fuɗɗii kadi golle seeɗa e gollodiiɓe makko ɗiɗo caggal leydi : Dizengoff e Coutinho Caro. Sehilaaɓe ɓee ƴellitii Mid-West Cement Co, ko gollordu simmeeji to Koko e golle kabine Unameji.[10]
Okotie-Eboh resii e hitaande 1942, kanko e debbo makko, ɓe puɗɗii njuɓɓudi duɗe to Sapele. Duɗal gadanal ngal ko Sapele Boys Academy, rewi heen ko duɗal njulaagu Zik. E hitaande 1953, o fuɗɗii duɗal hakkundeewal Akademi Sapele. E kitaale 1940 e 1950, Okotie-Eboh wonnoo ko tergal e yiilirde Goomu Wagginoore Portooji Warri, Goomu Wagginoore Wuro Sapele e Hukuuma Peewnugol Wuro Sapele.[11]
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E hitaande 1951, caggal won e semmbeeji ummoraade e Azikiwe, o dañii jooɗorde, o suɓaa e suudu sarɗiiji diiwaan hirnaange.[12] E hitaande 1954, o toɗɗaa keso N.C.N.C. e o dañii nafoore e wonde kanndidaa lannda ngam lomtaade diɗɗal Warri e nder suudu sarɗiiji .[13]O suɓaama jaagorgal fedde nde ko feewti e golle e wellitaare e lewru Yarkomaa 1955, duuɓi ɗiɗi caggal ɗuum, o waɗtaa jaagorgal kaalis.[14]
Nguurndam neɗɗo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Okotie-Eboh resi debbo Itsekiri ina wiyee Victoria e hitaande 1942. Gooto e ɓiɓɓe makko rewɓe ina wiyee Alero resi Oladipo Jadesimi.[15]Ɓiyiiko debbo gadano biyeteeɗo Ajoritsedere Awosika ko gonnooɗo golloowo laamu. O wiyaama kadi omo resndi debbo itsekiri goɗɗo ina wiyee Irene Dorti.
Wade
Okotie-Eboh waraama bee hooreejo lesdi Naajeeriya Tafawa Balewa nder kuudetaa konu nyande 15 lewru Yarkomaa 1966, ko ɗum timmini laamu Naajeeriya arandeeru.[16] Balɗe ɗiɗi ko adii maayde Okotie-Eboh, o fotti e Lee Kuan Yew. Lee wiyi e konngol mum e hitaande 1993 wonde ko adii maayde mum, Okotie-Eboh ina jogori yaltude laamu ngam waɗtude hakkille mum e fuɗɗoraade gollordu paɗe.[17]
Janngude ko ɓeydi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Rosalinnde Aynsli, Katerin Hoskins, Ronald Segal ; Frederick A. Praeger, Afrik politik: Mo woni kala e yimɓe e lanndaaji. Frederik A. Praeger, hitaande 1961
Ryszard Kapusciński, Anatomi kuudetaa e nder deftere mum e nder Ɓooygol Naange (1998)
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Sooma | Festus Samuel Edah |
| Innde | Festus, Sam |
| Innde ɓesngu | Okotie, Eboh |
| Ɗuubi daygo | 18 Morso 1912 |
| Ɗoforde | Warri |
| Date of death | 15 Siilo 1966 |
| Manner of death | homicide |
| Marude | Alero Okotie-Eboh |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje, minister |
| Position held | Minister of Finance of Nigeria |
Tuugnorgal
- ↑ "Chief Festus Sam Okotie-Eboh, the colossus lives on". Vanguard (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2022-01-13. Retrieved 2022-03-03.
- ↑ Larson, Sylvia B. (February 2000). Evans, George (1797-1867), lawyer, politician, and businessman. American National Biography Online. Oxford University Press. doi:10.1093/anb/9780198606697.article.0400350.
- ↑ "Okotie- Eboh: In time and history". The Guardian (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2016-04-10. Retrieved 2020-05-26.
- ↑ Sklar, Richard (2004). Nigerian Political Parties: Power in an Emergent African Nation. Africa World Press Press. p. 227. ISBN 9781592212095.
- ↑ Falola, Toyin (2009). Historical Dictionary of Nigeria. Scarecrow Press. p. 284.
okotie eboh sapele baptist school.
- ↑ Eguoritse, O (1959). Feathers for a great Nigerian statesman: being a short biographical portrait of Chief, the Hon. F.S. Okotie-Eboh (in Engeleere). Apapa: Twentieth Century Press). OCLC 16667560.
- ↑ Eguoritse, O (1959). Feathers for a great Nigerian statesman: being a short biographical portrait of Chief, the Hon. F.S. Okotie-Eboh (in Engeleere). Apapa: Twentieth Century Press). OCLC 16667560.
- ↑ Eguoritse, O (1959). Feathers for a great Nigerian statesman: being a short biographical portrait of Chief, the Hon. F.S. Okotie-Eboh (in Engeleere). Apapa: Twentieth Century Press). OCLC 16667560.
- ↑ Eguoritse, O (1959). Feathers for a great Nigerian statesman: being a short biographical portrait of Chief, the Hon. F.S. Okotie-Eboh (in Engeleere). Apapa: Twentieth Century Press). OCLC 16667560.
- ↑ "About Us – HistoryVille" (in Engeleere). 2020-06-10. Retrieved 2026-06-13.
- ↑ Eguoritse, O (1959). Feathers for a great Nigerian statesman: being a short biographical portrait of Chief, the Hon. F.S. Okotie-Eboh (in Engeleere). Apapa: Twentieth Century Press). OCLC 16667560.
- ↑ "Accord Concondiale: The continuous search for Nigeria's elusive unity (10)". The Sun (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2017-08-16. Retrieved 2020-05-26.
- ↑ "Immortalizing Okotie-Eboh". The Pointer News Online (in Engeleere). 2013-01-25. Retrieved 2020-06-05.
- ↑ "Okotie- Eboh: In time and history". The Guardian (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2016-04-10. Retrieved 2020-05-26.
- ↑ "Oil tycoon Oladipo Jadesimi's daughter, Emma, takes to dancing in London". The Sun (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 2019-09-21. Retrieved 2020-06-04.
- ↑ "Nigeria - the 1966 Coups, Civil War, and Gowon's Government".
- ↑ Lee, Kuan Yew. "SPEECH BY MR LEE KUAN YEW, SENIOR MINISTER, FOR AFRICA LEADERSHIP FORUM AT THE REGENT HOTEL ON MONDAY, 8 NOVEMBER 1993". Retrieved 11 July 2024.