Jump to content

Franca Afegbua

Iwde to Wikipedia
Franca Afegbua
ɓii aadama
Jinsudebbum Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InditirdeFraca Afegbua Taƴto
InndeFranca Taƴto
Ɗuubi daygo20 Yarkomaa 1943 Taƴto
ƊofordeEdo Taƴto
Date of death12 Mbooy 2023 Taƴto
Place of deathBenin City Taƴto
ƊemngalYarbankoore Taƴto
WoldeInngilisjo, Bulgarian Taƴto
Writing languageInngilisjo Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje, hairdresser Taƴto
Position heldmember of the Senate of Nigeria Taƴto
Member of political partyNational Party of Nigeria Taƴto
Hair colorblack hair Taƴto
Personal pronounL484 Taƴto
Footowol debbo siyaasa Naajeeriya

Franca Afegbua (20 Oktoobar 1943 – 12 Mars 2023) ko debbo Naajeeriya belɗo e politik, gardinooɗo Bendel North e nder Senaa Naajeeriya e hitaande 1983. O suɓaama e senaateer lannda ngenndiijo Naajeeriya (NPN), ko kanko woni debbo gadano cuɓaaɗo e nder Senaa Naajeeriya.[1]

Nguurndam e mbaydi puɗɗaandi

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Afegbua jibinaa ko to Okpella, to diiwaan Edo e hitaande 1943, o timmini jaŋde makko caggal duɗal jaaɓi haaɗtirde to Sofia, to leydi Bulgari. Ko adii fuɗɗoode republique ɗiɗaɓere, o golliima e nder wuro Lagos ngam gollinde kiliyaneeɓe jogiiɓe ngalu keewngu. Afegbua ina jokkondiri no feewi e Joseph Tarka, o naatni mo e lannda makko, NPN. E hitaande 1983, nde o habri anniya makko waɗde ƴaañorgal ngam heɓde jooɗorde senaateer to Bendel, seeɗa tan cikkatnoo omo waawi heɓde.[2]

Career e nder ŋarɗugol e njulaagu Ko adii nde o naatata e politik, Afegbua golliima e nder wuro Lagos, ko ɗoon o mahi innde ngam gollanaade kiliyaneeɓe toowɓe. E hitaande 1977, o dañii hakkille ngenndiijo caggal nde o heɓi njeenaari e kawgel winnderewal ngam ƴellitde gaasa. Anndinde mo ɓeydii lollude e nder wuro makko, wallitii kadi tabitinde mbaydi makko e nder renndo hade makko naatde e politik.[3]

Golle politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Afegbua naati siyaasaaku ko e laawol Joseph Tarka, kanko nasti mo nder lanyol lesdi Naajeeriya (NPN). E oon sahaa, politik leydi Najeriya ɓuri heewde ko e worɓe. E hitaande 1983, o tawtoraama jappeere senaateer Bendel worgo.[4]

Lannda makko ina wonnoo e luulndo, guwerneer jooɗiiɗo oo e senaateer oo ko worɓe teddinaaɓe e nder renndo ngo. Kono Afegbua, dañɗo njeenaari kawgel winnderewal ngam ƴellitde koye mum en e hitaande 1977, ƴetti feere wonde wootde rewɓe heewɓe ngam suɓaade ina waawi rokkude ɗum nafoore. Nasaraaku maako nder kawtal limngal limngal waɗi innde maako nder rento maako Etsako; o fotnoo ko rewɓe wootooɓe, tee, nde kampaañ makko heɓi semmbe, ɗum ɓooyii haɗde ɗum. O dañii nafoore seeɗa e wooteeji lewru ut, o fooli John Umolu. Laamu maako timmi haa ragare hitaande nde'e nde kuudetaa sooje'en fusi hukuumaaji demokaraasi, timmini Republique Naajeeriya ɗiɗaɓo.

Nguurndam caggal

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Caggal nde o yalti Senaa, Afegbua yalti e politik ngenndi kono o woni ko e hormeede e nder renndo makko. O ɗon wolwa wakkati feere nder yewtereeji dow wakiltaaki siyaasaaku rewɓe nder lesdi Naajeeriya. Nasaraaku makko e hitaande 1983 ina jokki e tuugnaade e wiɗtooji ko faati e jinnaaɓe e tawtoreede politik.

Afegbua sankii ñalnde 12 lewru marse hitaande 2023, tawi omo yahra e duuɓi 79. Maayde makko ina yaaji e nder jaayndeeji leydi Najeriya, tawi ko teddungal ina teeŋtina darnde makko e nder politik leydi Najeriya.

  1. https://www.vanguardngr.com/2015/07/the-okpella-demand-from-edo-people/ Lagos, leydi Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 4 feebariyee 2018.
  2. https://www.vanguardngr.com/2019/12/obaseki-eulogises-worlds-first-black-female-senator/ Lagos, leydi Naajeeriya. 8 Duujal 2019. Wonande 12 Mars 2023.
  3. Keasor, Emeka (25 marse 2015). https://www.slideshare.net/EdKeazor/five-nigerian-electoral-case-studies . Heɓtinaama ñalnde 4 feebariyee 2018
  4. https://www.vanguardngr.com/2015/07/the-okpella-demand-from-edo-people/ heɓtinaama ñalde 4 sulyee 2018