Franca Afegbua
| Jinsu | debbum |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Inditirde | Fraca Afegbua |
| Innde | Franca |
| Ɗuubi daygo | 20 Yarkomaa 1943 |
| Ɗoforde | Edo |
| Date of death | 12 Mbooy 2023 |
| Place of death | Benin City |
| Ɗemngal | Yarbankoore |
| Wolde | Inngilisjo, Bulgarian |
| Writing language | Inngilisjo |
| Sana'aji | ngaɗoowo siyaasaje, hairdresser |
| Position held | member of the Senate of Nigeria |
| Member of political party | National Party of Nigeria |
| Hair color | black hair |
| Personal pronoun | L484 |

Franca Afegbua (20 Oktoobar 1943 – 12 Mars 2023) ko debbo Naajeeriya belɗo e politik, gardinooɗo Bendel North e nder Senaa Naajeeriya e hitaande 1983. O suɓaama e senaateer lannda ngenndiijo Naajeeriya (NPN), ko kanko woni debbo gadano cuɓaaɗo e nder Senaa Naajeeriya.[1]
Nguurndam e mbaydi puɗɗaandi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Afegbua jibinaa ko to Okpella, to diiwaan Edo e hitaande 1943, o timmini jaŋde makko caggal duɗal jaaɓi haaɗtirde to Sofia, to leydi Bulgari. Ko adii fuɗɗoode republique ɗiɗaɓere, o golliima e nder wuro Lagos ngam gollinde kiliyaneeɓe jogiiɓe ngalu keewngu. Afegbua ina jokkondiri no feewi e Joseph Tarka, o naatni mo e lannda makko, NPN. E hitaande 1983, nde o habri anniya makko waɗde ƴaañorgal ngam heɓde jooɗorde senaateer to Bendel, seeɗa tan cikkatnoo omo waawi heɓde.[2]
Career e nder ŋarɗugol e njulaagu Ko adii nde o naatata e politik, Afegbua golliima e nder wuro Lagos, ko ɗoon o mahi innde ngam gollanaade kiliyaneeɓe toowɓe. E hitaande 1977, o dañii hakkille ngenndiijo caggal nde o heɓi njeenaari e kawgel winnderewal ngam ƴellitde gaasa. Anndinde mo ɓeydii lollude e nder wuro makko, wallitii kadi tabitinde mbaydi makko e nder renndo hade makko naatde e politik.[3]
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Afegbua naati siyaasaaku ko e laawol Joseph Tarka, kanko nasti mo nder lanyol lesdi Naajeeriya (NPN). E oon sahaa, politik leydi Najeriya ɓuri heewde ko e worɓe. E hitaande 1983, o tawtoraama jappeere senaateer Bendel worgo.[4]
Lannda makko ina wonnoo e luulndo, guwerneer jooɗiiɗo oo e senaateer oo ko worɓe teddinaaɓe e nder renndo ngo. Kono Afegbua, dañɗo njeenaari kawgel winnderewal ngam ƴellitde koye mum en e hitaande 1977, ƴetti feere wonde wootde rewɓe heewɓe ngam suɓaade ina waawi rokkude ɗum nafoore. Nasaraaku maako nder kawtal limngal limngal waɗi innde maako nder rento maako Etsako; o fotnoo ko rewɓe wootooɓe, tee, nde kampaañ makko heɓi semmbe, ɗum ɓooyii haɗde ɗum. O dañii nafoore seeɗa e wooteeji lewru ut, o fooli John Umolu. Laamu maako timmi haa ragare hitaande nde'e nde kuudetaa sooje'en fusi hukuumaaji demokaraasi, timmini Republique Naajeeriya ɗiɗaɓo.
Nguurndam caggal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Caggal nde o yalti Senaa, Afegbua yalti e politik ngenndi kono o woni ko e hormeede e nder renndo makko. O ɗon wolwa wakkati feere nder yewtereeji dow wakiltaaki siyaasaaku rewɓe nder lesdi Naajeeriya. Nasaraaku makko e hitaande 1983 ina jokki e tuugnaade e wiɗtooji ko faati e jinnaaɓe e tawtoreede politik.
Wade
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Afegbua sankii ñalnde 12 lewru marse hitaande 2023, tawi omo yahra e duuɓi 79. Maayde makko ina yaaji e nder jaayndeeji leydi Najeriya, tawi ko teddungal ina teeŋtina darnde makko e nder politik leydi Najeriya.
Himobe
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ https://www.vanguardngr.com/2015/07/the-okpella-demand-from-edo-people/ Lagos, leydi Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 4 feebariyee 2018.
- ↑ https://www.vanguardngr.com/2019/12/obaseki-eulogises-worlds-first-black-female-senator/ Lagos, leydi Naajeeriya. 8 Duujal 2019. Wonande 12 Mars 2023.
- ↑ Keasor, Emeka (25 marse 2015). https://www.slideshare.net/EdKeazor/five-nigerian-electoral-case-studies . Heɓtinaama ñalnde 4 feebariyee 2018
- ↑ https://www.vanguardngr.com/2015/07/the-okpella-demand-from-edo-people/ heɓtinaama ñalde 4 sulyee 2018