Jump to content

Fred Agbedi

Iwde to Wikipedia

Frederick Yeitiemone Agbedi (jibinaa ko 20 feebariyee 1960) ko ganndo jannginoowo e siyaasyanke ummoriiɗo to diiwaan Bayelsa, to bannge worgo-fuɗnaange leydi Nijeer, keewɗo petroŋ. Omo jeyaa e mawɓe sosnooɓe Dowla Bayelsa. O woniino tergal e delegaasiyoŋ toowɗo Ijaws mo lobbiri Panel Nbanefo ngam sosde dowlaaji e nder dingiral ngam sosde dowlaaji ɓeydotooɗi e nder leydi Naajeeriya. Agbedi, tergal ranking nder suudu sarɗiiji lesdi Naajeeriya, ɗon wakilta Sagbama/Ek..[1][2]

Fred Agbedi

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Tergal Suudu Wakilaaku lesdi Naajeeriya diga lesdi Bayelsa

Jaɓɓuɗo biro

Ñalnde 6 lewru juko hitaande 2015

Diiwaan Ekeremo/Sagbama Diiwaan Fedde[3][4][5][6][7]

Detaayuuji neɗɗo

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Jibinaa ko ñalnde 20 feebariyee 1960 (duuɓi 65)

Aghoro, LGA Ekeremor, Diiwaan Beyelsa

Leñol Naajeeriya

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Lannda Demokaraasi Yimɓe, PDP

Golle Jannginoowo, politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

O woniino hooreejo diiwaan Bayelsa, lannda Demokaraasi yimɓe, PDP e nder manndaa Goodluck Jonathan e gardagol Guwerneer diiwaan oo haa hitaande 2007. E hitaande 2011 e 2019, Agbedi waɗii eɓɓooje ɗe o dañaani ngam wonde guwerneer diiwaan Bayelsa mo petroŋ ina wiyee “The creekven”.

Nguurndam e jaŋde puɗɗagol

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Agbedi jibinaa ko Aghoro, renndo coftal ɓalli e nder nokku laamu Ekeremor to Bayelsa. O janngi duɗal lesdi, Aghoro, e duɗal jaaɓi haaɗtirde Oproza, Patani ngam jaŋde makko leslesre e hakkundeere. O heɓi seedantaagal jaŋde leydi Naajeeriya (NCE), o janngi ko faati e ɗemngal Engele e daartol to duɗal jaaɓi haaɗtirde jaŋde, Warri, diiwaan Delta. O heɓi Baccalauréat (B. Ed) e ɗemngal Engele to duɗal jaaɓi haaɗtirde Port Harcourt e masters (M. Sc) e njuɓɓudi laamu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Abuja.

Agbedi, jannginoowo karallo, o 6eydii e golle makko, o ummii e darnde toownde, hono Sekereteer sirlu to Sekereteer, Goomu gollordu janngingol nokkuure, Pay Officer. Agbedi wonnoo ko tergal, Goomu Adhoc ngam hoolkisaade jannginooɓe duɗe leslese/Post leslese, kadi ko o Sekereteer sirlu to Panel Military ngam hoolkisaade e hoolkisaade gollotooɓe Burutu LGA, Delta State. O woppi golle laamu ngam yahde njulaagu keeriiɗo e cagataagal kitaale 80.

Golle politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Birooji politik lannda

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Agbedi wonti politikajo cemmbinɗo ɓaawo o naati nder kawtal lesdi Republican (NRC) nder hitaande 1992, nden boo o warti Sekereteer lanyol man nder diiwal maako Ekeremor. NRC haɗaama caggal nde konu heɓti laamu e hitaande 1993.

E hitaande 1998, Agbedi naati e lannda keso binnditagol (UNCP) ngam heblude gartugol laamu demokaraasi e hitaande 1999. O woniino tergal e goomu ƴeewndo UNCP ngam asamblee diiwaan Bayelsa. O doggi ngam suɓaade UNCP ngam suɓaade hooreejo leydi Bayelsa-West kono o dañii caɗeele e nder wooteeji ɗiɗaɓi ɗi lannda makko waɗi e hitaande 1998.

Caggal mum o naati e lannda Demokaraasi Leñol (PDP), o golliima e mbaadiiji ceertuɗi ina jeyaa heen balloowo keeriiɗo e hooreejo, Goomu binnditagol terɗe PDP e nder diiwaan Bayelsa e hitaande 2001. O woniino binndoowo Goomu ngenndi PDP ngam ƴeewtaade, ƴeewtaade e yuɓɓinde Kongresuuji diiwaan A2bia/Con01. E hitaande 2002, Agbedi haɓaama e woote gardagol leydi PDP ngam heɓde tikket ngam suɓaade hooreejo leydi Bayelsa West kono o dañii caɗeele. E hitaande 2007, guwerneer Goodluck Jonathan mo wonnoo cukko hooreejo leydi cuɓaaɗo e oon sahaa, toɗɗii Agbedi e nder komite mbayliigu ngam rokkude laamu e nder laamu diiwaan Bayelsa e juuɗe guwerneer Timipre Sylva.

Hooreejo PDP diiwaan Bayelsa

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E hitaande 2005, Agbedi suɓaama hooreejo PDP mo diiwaan Bayelsa[3][4] e laamu guwerneer Goodluck Jonathan. Agbedi ardii kampaañ guwerneer PDP mo addani Timipre Sylva laamu guwerneer diiwaan Bayelsa e hitaande 2007 caggal nde o suɓaa guwerneer Jonathan ngam wonde cukko hooreejo leydi ndi o heɓi caggal mum. Kono Agbedi fellitii e guwerneer Sylva, o suɓii woppude golle makko e gardagol PDP caggal nde o ñiŋi Sylva wonde laamu makko ina ŋakkiraa.[5] Ardiiɓe PDP nder jiha kan hawti bee cukko hooreejo lesdi Naajeeriya wakkati man, Goodluck Jonathan, ɓe keɓi jaalorgal dow Agbedi ngam heddaago kuugal maako. E hitaande 2008, guwerneer Sylva umminii ɓilla nder lanyol ngol, ɗum waɗi Agbedi ittuki laamu hooreejo PDP diiwal Bayelsa nder lewru feebariyee hitaande nde'e.

DG guwerneer Dickson kampaañ mumDG guwerneer Dickson kampaañ mum

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Agbedi woniino hooreejo kampaañ guwerneer Siriake Dickson ngam kampaañ makko gadano e ɗiɗaɓo e hitaande 2012 e hitaande 2015. Agbedi ardii Dickson e PDP ngam heɓde nasaraaku e nder wooteeji ɗiɗi ɗii kala. E wooteeji guwerneer 2012, Dickson heɓiino 417 500 walla 88,7% e wooteeji ɗi ɓe mbaɗi e wooteeji ɗi. Imoro Kubor mo lannda mbayliigu, CAP woni ɗiɗaɓo e ndeen woote e 22 534 woote.

Toɗɗagol politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Agbedi wonnoo ko balloowo mawɗo e nder suudu sarɗiiji leydi Naajeeriya. E hitaande 2012, guwerneer Siriake Dickson toɗɗii Agbedi mawɗo jaagorgal keeringal to bannge geɗe politik.O woppii golle ɗee e hitaande 2014 ngam suɓaade hooreejo leydi Sagbama/Ekeremor to diiwaan Bayelsa.

Fiilngo suudu sarɗiiji

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Suɓngo Asaambele ngenndi 3ɓo e nder Republique 3ɓo

Agbedi adii suɓaade nder Asamblee ngenndiijo leydi Naajeeriya wakkati Asamblee 3ɓo nder leydi Naajeeriya nder hitaande 1992 ngam wakiiliijo lesdi Ekeremor nden haa lesdi Rivers. O waɗii golle terɗe e goomuuji galleeji ko faati e konte laamu e dingiral e ƴellitaare sukaaɓe e nder Asaambele 3ɓo. Agbedi woni tergal ɓurngal famɗude e asaambele 3ɓo. E hitaande 1993, republique tataɓo oo dartinaa caggal nde Seneraal Ibraahiima Babangida woppi woote gardagol leydi ñalnde 12 suwee 1993, ɗe luulndinoo. Moshood Kashmawo Abiola woni ƴamoowo ƴamɗe ɗen. Agbedi warti haa lesdi maako ɓaawo nde kawtal ngal fuɗɗi, o jokki e mooɓgal maako les kuuɗe ummatoore feere-feere ngam jogaago e heɓugo ko ɓuri ɗuuɗugo haa demokaraasi warti nder hitaande 1999.

Hoto ngartu e Asaambele ngenndi to Republique 4e

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Agbedi fuɗɗi doggol ngam wartugo haa asamblee lesdi nder hitaande 2014 ɓaawo o dilli dow kuugal maako nder laamu guwerneer Siriake Dickson bana ardiiɗo lesdi ndi'i dow kuuɗe siyaasaaku Dorgu walli hooreejo lesdi Goodluck Jonathan.O heɓi nasaraaku nder cuɓi lesdi 2015.

E hitaande 2019, Agbedi dogi ngam suɓaade hooreejo leydi ndi, o heɓi manndaa tataɓo e nder suudu nduu.

Daɗndo ngam guwerneer

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Agbedi doggi laabi ɗiɗi ngam suɓugo guwerneer lesdi Bayelsa dow laylaytol PDP. Eɓɓoore maako arandeere woni nder hitaande 2011 nde o ɗon mari haaje suɓugo lesdi PDP ngam o suɓa hooreejo lesdi Timipre Sylva mo ɗon mari haaje suɓugo lesdi ɗiɗaɓre. Ina yaaji wonde ko hooreejo leydi Goodluck Jonathan woni ko e ballal Agbedi ngam suɓaade guwerneer Sylva. Kono agbedi yeddi wonde ko hay gooto woni e ballal mo. Ko adii primaire lannda ka, goomu ƴeewndo PDP haɗii Agbedi e Sylva fof ngam tawtoreede primaire lannda ka. Ɗum timmini eɓɓoore Agbedi adannde ngam wonde guwerneer diiwaan oo. Agbedi wayli mbaydi kampaañ mum e wallidiiɓe mum e Siriake Dickson mo o heɓi jaalal e nder wooteeji gardagol leydi ndii e hitaande 2011. Dickson kadi toɗɗii Agbedi ko gardiiɗo fedde kampaañ mum guwerneer, o yahri yeeso haa o dañi nafoore e wooteeji gardagol leydi ndii.

2019 Daɗndo guwerneer

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E hitaande 2019, Agbedi waɗii eɓɓoore ɗiɗmere ngam wonde guwerneer Bayelsa. E nder bayyinaango jaaynde ngam yiɗde tawtoreede woote guwerneer e lewru sulyee 2019, Agbedi hollitii wonde ko kanko ɓuri waawde wonde kanndidaa.“Ko goonga, miɗo sikki miɗo yiɗi heɓde woote to Bayelsa, sabu tan yimɓe ɓee ina nganndi mi ko ngon-mi koo.

Ko adii primary lannda maako, haalaaji ɗuɗɗi ɗon wara dow Agbedi hawtaade e haala zoning malla rotation guwerneer nder diiwalji tati senatoruuji nder jiha kan. Agbedi ummoriiɗo e zone mo guwerneeruuji peewni gila ko ɓooyi, woppii kuulal zoning, jokki kampaañ mum.

Yontereeji seeɗa caggal woote gardagol leydi ndi, guwerneer Dickson hollitii yimɓe tato ko kanndidaaji ɗi o ɓuri yiɗde. Senaateer Douye Diri jeyanoo ko e « kanndidaaji neɗɗaaɗi ». Agbedi jaabtii ko famɗi fof ɗoon e ɗoon siftinde kuulal ngal ko « fenaande » , o wiyi Dickson alaa kanndidaaji ɓurɗi yiɗeede. Douye Diri heɓiino wooteeji gadani ɗi kono njeñtudi ndii ina luurdi e wiyde Governor Dickson ina manipula laawol ngol.

  1. "Hon. Agbedi Yeitiemone biography, net worth, age, family, contact & picture". www.manpower.com.ng. Retrieved 2019-12-20.
  2. "Biography" (in Engeleere). Archived from the original on 2019-12-20. Retrieved 2019-12-20.
  3. TheScoop (2015-09-09). "#Bayelsa2015: Gov. Dickson taps the same man who ran his 2011 campaign to do it again". The ScoopNG (in Engeleere). Retrieved 2019-12-20.
  4. "Bayelsa Guber: Fred Agbedi Leads Dickson's Campaign Team, As Sylva, Otiotio, Alaibe, 10 Other APC Leaders Enter Race". Nigerian Current (in Engeleere). Retrieved 2019-12-20.
  5. "Jonathan's Handpicked Candidate Seriake Dickson Declared Winner Of Bayelsa Gubernatorial Poll". Sahara Reporters. February 12, 2012. Retrieved December 17, 2019.
  6. "APC loses 2,000 youths to Governor Dickson". News Express. November 6, 2015. Retrieved December 17, 2019.
  7. "Bayelsa: Dickson wins as INEC results show massive turnout". Vanguard News (in Engeleere). 2012-02-12. Retrieved 2019-12-20.