Jump to content

Fred Aggogo Brume

Iwde to Wikipedia
Fred Aggogo Brume
ɓii aadama
YemreNigerian senators of the 4th National Assembly Taƴto
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeFred Taƴto
Ɗuubi daygo25 Siilto 1942 Taƴto
ƊofordeDelta State Taƴto
Date of death12 Siilto 2011 Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje Taƴto
Position heldmember of the Senate of Nigeria Taƴto
Member of political partyPeoples Democratic Party, Alliance for Democracy Taƴto

Feere Aghogho Brume (Fred A. Brume, Fred Brume) (ko 25 suwee 1942 - 12 suwee 2011) ko dawruyanke Niiseernaajo. O suɓaama Senator ngam diiwal Delta Central Senator'en lesdi Delta, Naajeeriya haa fuɗɗam lesdi Naajeeriya, o ɗon dogga dow laylaytol rento lesdi Naajeeriya (PDP). O fuɗɗii laamu ko ñalnde 29 mee 1999. [1]

Daartol jaŋde e mbaydi mum

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Brume ina yaaji no feewi, o naati e fedde teddungal ɓurnde ɓooyde e innde innde, Tau Beta Pi, nde o woni suka to duɗal jaaɓi haaɗtirde Maine e hitaande 1963. O heɓi dipolom makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Maine to duɗal jaaɓi haaɗtirde Maine e hitaande 1965 e dipolom makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Massagets the Industrial of S Karallaagal (MIT) e hitaande 1967. Brume naati e Banke Adunaajo e lewru ut 1967 , o woniino ofisee Banke Adunaajo haa hitaande 1969.

Baɗte makko ko e njuɓɓudi innde e njuɓɓudi gollorɗe, ɗo o joginoo golle mawɗe keewɗe. O sosi sosiyetee Delta Steel ngam wonde gardiiɗo mawɗo e CEO gadano e kitaale 1980, hay so tawii golle makko ustaama e laamu Seneraal Muhammadu Buhari caggal kuudetaa konu e hitaande 1983.

Golle Senaa

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Caggal nde o jooɗii e Senaa e lewru suwee 1999 Brume sosi e wonti hooreejo fedde ardorde Urhobo to Abuja . O toɗɗaa e goomuuji ganndal e karallaagal, sosde, delta Niiseer (hooreejo), privatisation, turism e pinal e geɗe faggudu. E lewru feebariyee 2001, caggal mbayliigu goomuuji Senaa, Brume wonti hooreejo goomu Steel. O dañii ndeeɗoo darnde e mbayliigu goɗɗo e lewru oktoobar 2002, ina wayi no ko sabu o salii kuule hooreejo leydi Senaa Anyim Pius Anyim ngam ittude hooreejo leydi Olusegun Obasanjo . Brume tuumiino wallidiiɓe mum e ustude laamu nguu e anniyaaji bonɗi wonande leydi ndii, o wiyi ɓe mbeltiima e wonde hooreejo leydi ndii, hono Sudnaajo. O wi'i kuugal man ɗon ta'a demokaraasi nder lesdi Naajeeriya to ɗum heɓi nasaraaku.

Ko o senaateer o wallitii e sosde Komiseer ƴellitaare Delta Niiseer, o dañii yamiroore sosde duɗal jaaɓi haaɗtirde fedde ndee e nder diiwaan Delta, o pusnii mahngo laabi mawɗi e etaade wuurtinde sekteer njamndi. Kono noon, darnde Brume teskinnde e feccude ngalu petroŋ peewnaaɗo e nder diiwaanuuji goɗɗi leydi ndii, addani mo waasde yiɗeede e dowla makko.

Caggal nde fedde wiyeteende Delta Central Development Coalition ƴetti woote ngam salaade hoolaare e makko e lewru suwee 2002, Brume dañaani heɓde noddaango PDP ngam tawtoreede manndaa ɗiɗaɓo e nder Senaa. PDP e nokku mum suɓii gonnooɗo guwerneer Felix Ibru ngam wonde kanndidaa maɓɓe. Brume ummiima e fedde wiyeteende Alliance pour la Démocratie (AD), wonti kanndidaa senateer wonande ndeen lannda. Caggal nde o fooli Ibru, Brume waɗi ɗaɓɓaande to Ñaawirde Toownde Delta ngam ɗaɓɓude yo Ibru woppu woote.

Caggal golle

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E lewru Yarkomaa 2006, Brume ina jeyaa e yiɗɓe wonde kanndidaa e woote gardagol leydi 2007, ɗe Goomu njiylawu hooreejo leydi Asaambele yimɓe Sud-Sud ƴeewti, tawi ko mawɗo Matthew Mbu ardii ɗum. Ko ɓooyaani koo o artii e PDP. Brume wonnoo ko hooreejo goomu ƴeewndotooɗo kanndidaaji guwerneer diiwaan Delta e wooteeji 2007, o suɓii hooreejo mawɗo Ovedje Ogboru ngam wonde kanndidaa nanondiral jaɓaaɗo e Urhobos, Ijaws, Itsekiris e leƴƴi goɗɗi ngam lannda leƴƴi demokaraasi (DPP). Kono kanndidaa PDP biyeteeɗo Emmanuel Uduaghan, gardinooɗo guwerneer yaltuɗo oo, hono James Ibori, suɓaama. Wooteeji 14 abriil ɗii ko fitinaaji. Caggal ɗuum Brume nanngaa, tawi ina tuuma wonde ina jeyaa e ko addani ɗum en ustude cuuɗi keewɗi ɗi wallidiiɓe PDP njogii. Ɓooytaani o laɓɓinaama e ɗeen tuume ɗe ngalaa daliilu.

E lewru mee 2009, nde o woni hooreejo fedde diisnondiral to Niiseer, senaateer Brume hollitii wonde ngonka to Niiseer ina tiiɗi no feewi, o noddi laamu nguu nde ƴettata laabi kesi ngam haɓaade caɗeele ɗee. O wiyi "ko goonga ko sahaa ƴeewtaade peeje men e golle men". [1] E lewru Juko hitaande 2009, nde o woni hooreejo fedde mawɓe, ardiiɓe e gollodiiɓe PDP Delta Central, Brume wasiyiima yimɓe Urhobo nde ngoppata hoore mum jokkere enɗam politik. Hay so tawii ko ɓuri heewde e diiwaan hee, o wiyi yo ɓe njokku e leƴƴi goɗɗi ɗii, ɓe ngoppa ɓurtugol ngenndiyaŋkaagal leƴƴi. [2]

E nder yeewtere nde meeɗaa waɗeede e lewru ut 2009, Brume yeewtidii e kuulal luulndiingal ko fayti e kuulal petroŋ. O wullitii e ƴaañgal yimɓe Fuɗnaange-rewo, o siftinii kuulal ngal Rilwanu Lukman, jaagorgal ko feewti e jawdi petroŋ, ƴetti ngam jannginde tan gollotooɓe leslesɓe to duɗal janngirɗe petroŋ to Delta, tawi gollotooɓe mawɓe ɓee maa njannge to Kaduna . O hollitii wonde duɗal jaaɓi-haaɗtirde fedde nde to diiwaan Delta ina ŋakkiraa kaalis, eɓɓoore Liquefied Natural Gas ina yahra e nokku hirnaange, wonaa ciftineede to diiwaan Bayelsa no fodanoo, kadi ardorde NNPC ndee fof ko Fuɗnaange-rewo.

Seneraal Fred Ayo Aghogho Brume sankiima ñalnde 12 suwee 2011 caggal rafi seeɗa. O maayi ko e caɗeele jowitiiɗe e ɓernde.

  1. "FEDERAL REPUBLIC OF NIGERIA LEGISLATIVE ELECTION OF 20 FEBRUARY AND 7 MARCH 1999". Psephos. Retrieved 2010-06-22.