Grandy King George
Laamɗo mawɗo George ko njulaagu jiyaaɓe Efik, laamɗo wuro ɓooyngo, Calabar[1] e nder leydi Najeriya hannde ndii. O wuuri ko hedde darorɗe teeminannde sappo e jeetatiire.[2] Efrayim tokooso Robin John ko miñiiko, Ancona Robin John ko ɓiy-yumma makko.[3][4]
Kugal Laamɗo mawɗo biyeteeɗo George, mo fuɗɗoode mum woni Efrayim Robin John[5][1] ko njulaagu jiyaaɓe ɓurngu mawnude e wuro ɓooyngo to Calabar. O jeyaa ko e galle Robin John, jikkuuji teeŋtuɗi e nder njulaagu jiyaaɓe hakkunde Atlantik, ɓe ƴellitii e nder geec Biafra.[2] Calabar mawniino gila e wuro tokooso e darorɗe teeminannde 17ɓiire, haa arti e nokkuuji ɓurɗi teeŋtude e njulaagu jiyaaɓe e teeminannde 18ɓiire.[4] O ƴettii trappings keewɗi e pinal Engele, o joginoo kadi yiɗde marsandiis Orop.[3][6]
Laamɗo mawɗo George sosi jokkondiral njulaagu e kapiteenuuji laanaaji e njulaagu to Bristol e Liverpool, to Angalteer. O winndi ɓataakeeji ngam winndude golle makko e gollodiiɗo makko e gollodiiɗo makko to Bristol, Thomas Jones.[5] So kapiteenuuji laanaaji jiyaaɓe Angalteer ngarii e porto Old Calabar, kaaldigal fuɗɗii, so ɓe keɓii weltaare e nanondiral mbaylaandi, Grandy King George neldata ko yimɓe mum e nder laanaaji mawɗi ngam waɗde hare e nanngude yimɓe haalooɓe Ibo e Ibibio ngam nanngeede. [2]
E hitaande 1767 kaaldigal njulaagu hakkunde Grandy King George e Duke Ephraim mo New Town wayliima, ɗum haɗi njulaagu jiyaaɓe nokku oo. Kapiteen Angalteer gooto biyeteeɗo Bevins fellitii jokkondirde e Duke Ephriam ngam ustude laamɗo George e yimɓe mum sabu njulaagu Angalteer ina weltii e makko, sabu njoɓdi mawndi ndi ɓe njoɓata.[4] Heewɓe e yimɓe makko mbaraa, ɓe mbaraaka ɓee, mberlaa e laanaaji jiyaaɓe. Ina jeyaa e ɓeen nanngaaɓe, Efrayim tokooso e Ankona, jeyaaɓe e galle Robin John.[4][2][3]
E hitaande 1773, Grandy King George ñaagii Thomas Jones, gollodiiɗo mum to Bristol, yo worɓe ɓurɓe hakkillaaji neldu e portooji mum sabu ɓiɓɓe makko 4 ina pawnaa, ina njaltinaa e laana maccuɓe- "ina woodi ɓiɓɓe am 4 jooni." yahdi e Jackson mi yiɗaa hay gooto e maɓɓe ƴettee e vasell goɗɗo".[5]