Hahoe byeolsingut talnori
| Lesdi | South Korea |
|---|---|
| Intangible cultural heritage status | National Intangible Cultural Heritage in South Korea |
| Described at URL | https://english.cha.go.kr/chaen/search/selectGeneralSearchDetail.do?mn=EN_02_02&sCcebKdcd=17&ccebAsno=00690000&sCcebCtcd=37&pageIndex=1&ccebKdcd=17&ccebCtcd=, https://www.heritage.go.kr/heri/cul/culSelectDetail.do?ccbaCpno=1273700690000 |
Hahoe byeolsingut talnori (Kore: 하회별신굿탈놀이; Hanja: 河回別神굿탈놀이) walla "Hahoe kooreeji keertiiɗi ɗi laamɓe ɓee mbaɗata e kala duuɓi tati fijirlooji, kollirooji kooreeji ɗi mbaɗata e kala duuɓi tati laamɗo wuro to Hahoe, Andong, diiwaan Gyeongsang worgo. Wuro ngo ko nokku taariindi winndere UNESCO, dance-drama ko jawdi pinal teeŋtundi ndi alaa ko woni e mum, e mooftirgel masiŋaaji sappo e tati (13) ko ngalu ngenndi. Laawol ngol ina renndini yoga e tiitooɗe mawɗe e nder dingiral maske koreeji e shamanism koreeji, woni satire e jaleeɗe almuɓɓe Buddhist murtuɓe e tedduɓe.[1][2][3]
Laabi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Laabi jibinannde wuro hitaande kala anndiraaɗi dong-je ina mbaɗi jaŋngugol charms e duwaawu, kono alaa drama mask. Laabi keertiiɗi ɗi byeolsingut talnori walla pyŏlsin kut-nori mbaɗata ko e darorɗe lewru desaambar e puɗal lewru januyee ngam weltinde laamɗo biyeteeɗo Seonangsin. Ina waɗi daartol duuɓi teemedde joy, nde toɗɗaa ko jeyi pinal teeŋtuɗo mo alaa ko woni e mum (No. 69, toɗɗaa ko 1980). Caggal nde dumunna laaɓtuɗo e coktirgal waɗi, ina waɗi seppo ngo rewi heen ko dance-drama mask, e nder episoduuji jeetati mawɗi (madang) :[4][5]
(1) Feccere shaman (Mudong madang)
(2) Feccere liyon (Juji madang)
(3) Feccere kosam (Baekjeong madang)
(4) Episode debbo ɓooyɗo (Halmi madang)
(5) Episode moñño murtuɗo (Pagyeseong madang)
(6) Haala tedduɗo e ganndo (Yangban e Seonbi madang)
(7) Episode kewu dewgal (Holrye madang)
(8) Jamma dewgal ngal (Sinbang madang)
Dance-drama, e ballondiral e jimɗi, ina hollita ribaldry no feewi, e liɗɗi ina kaɓa ina simula jokkondiral ; kosam ɗam ina waɗa sadak nagge hade mum etaade yeeyde ɓernde mum e ƴiye mum; debbo mawɗo oo to loomre ndee ina yima nguurndam mum tan; moñño lecherous, apostate ina 6uuccoo e Pune, suka debbo 6uu6cfo walla suka debbo 6uu6cfo, ina mictura e, ina ummoo, ina 6uu6too leydi hade mum dogde e mum; tedduɗo e ganndo etaade heɓde moƴƴere Pune e mawninde nehdi mum en e jaŋde mum en, tawi omo ƴattoo gooto e maɓɓe fof e warde liɗɗi mum, hade ñaawoore ndee taƴde e juuɗe jom jawdi en ; rewi heen ko ƴettugol kewu dewgal e jamma dewgal gonngal e nguurndam haa sukaaɓe e rewɓe njaɓataa ndaarde.[1]
Maskuuji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Maskuuji sappo e goo (11) ummoriiɗi Hahoe e ɗiɗi ummoriiɗi wuro hoɗdiiɓe Byeongsan toɗɗaama ngam wonde Ngalu Ngenndi (No. 121, toɗɗaama 1964).[5] So tawii masiŋaaji juulde ina keewi waɗeede e ɓuuɓri walla e kaayitaaji, ina keewi ɓuuɓde caggal nde juulde ndee joofi, ɗeen masiŋaaji ko leɗɗe alkule pentirɗe, ɗe ƴiye dillooje ceertuɗe jokkondirɗe e ŋoral. Maskuuji Hahoe sappo e go’o keddiiɗi ɗii – woɗɓe ina cikka majjii, ina heen oon jommbaajo (Chonggak) – ina heen liɗɗi ɗiɗi (Juji), jom suudu (Baekjeong), debbo mawɗo (Halmi), debbo jom suudu bonɗo (Chung), debbo jom suudu jom suudu (Pune), jom suudu jom suudu (Yangbiddon), ganndo jom suudu jom suudu (Glass). njulaagu (Koraengi), e jom doole (Imae). Jooni noon, masiŋaaji ɗii ina tawee e nokku ɗo masiŋaaji Hahoe njiylotoo.
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Jeyiiji pinal teeŋtuɗi ɗi njiyataa e leydi Koree
- Ngalu ngenndi Koree worgo
- Shamanism koreeji
- Doggol nokkuuji taariindi winndere to Koree worgo
- Ndonaandi pinal ndi njiyataa
Tuugnorgal
- ↑ NRICP, ed. (1987). "The Folkloristic Background of Korean Masked Dance-Drama". International Symposium on the Conservation and Restoration of Cultural Property: Masked Performances in Asia (1986 Symposium). Tokyo Research Institute of Cultural Properties. pp. 183–190.
- ↑ "Heritage Information – General Search (search term: hahoe)". Cultural Heritage Administration. Retrieved 3 May 2012.
- ↑ "Historic Villages of Korea: Hahoe and Yangdong". UNESCO. Retrieved 3 May 2012.
- ↑ NRICP, ed. (1987). "The Folkloristic Background of Korean Masked Dance-Drama". International Symposium on the Conservation and Restoration of Cultural Property: Masked Performances in Asia (1986 Symposium). Tokyo Research Institute of Cultural Properties. pp. 183–190.
- ↑ "Heritage Information – General Search – Important Intangible Cultural Property 69". Cultural Heritage Administration. Retrieved 3 May 2012.