Humira Saqib
| Jinsu | debbum |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Afganistan |
| Ɗuubi daygo | 1980 |
| Ɗoforde | Kabul |
| Sana'aji | journalist, writer, human rights defender |
Humira Saqib ( Dari . ; jibinaa ko 1980) ko jaayndiyanke Afganistaan, daraniiɗo jojjanɗe aadee rewɓe . E nder binndanɗe makko e nder jaaynde wiyeteende Negah-e-Zan (Yiyngo rewɓe) e nder jaaynde wiyeteende Afghan Women’s News Agency, o woni ko e seppude ngam haɓaade mborosaaji ɓurɗi bonde e rewɓe e nder leydi makko ndi lislaam mum ɓuri heewde. O ñaagii parlemaa nde waɗata kuule ngam haɗde bonanndeeji baɗeteeɗi e rewɓe. Saqib ina jokki e golle mum ngam ɓeydude hakkeeji rewɓe e golloraade jaaynde rewɓe e binndol e njuɓɓudi.[1]
Nguurndam
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Saqeb jibinaa ko to leydi Afganistaan e hitaande 1980. E wiyde yimɓe heewɓe e nder leydi ndi, jibnaaɓe makko mbaɗi mo dewgal nde o woni suka. O weltiima e dewgal ngal, o dañi sukaaɓe rewɓe tato tawi omo yahra e duuɓi 20. O timmini jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde, o heɓi kadi dipolom makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kabul, nde tawnoo jom suudu makko ina wallitnoo mo. O miijii wonde ko o barkinaaɗo e oon fannu no leydi makko nii, renndo ngo baabiraaɓe mum en ngoni ngo no feewi, ko sukaaɓe worɓe tan ɓuri waawde jaŋde e nder duɗe keeriɗe walla laamu tawi sukaaɓe rewɓe ɓuri waawde yejjiteede.
Saqib fuɗɗii yaltinde jaaynde wiyeteende Negah-e-Zan (Yiytere rewɓe) to Kabul e lewru mee 2010 e anniya jannginde rewɓe leydi mum hakkeeji mum en e « wiyde rewɓe wonde eɗen njogii miijooji mawɗi, e mbaawka waɗde ɗeen miijooji goonga ». O yaltinii jaaynde ndee tonngooɗe ɗiɗi (fotde 3 000 ekkol) o cirŋinii nde e dow ballal yimɓe ɓe ngalaa nafoore, e nder rewɓe jannguɓe tokosɓe (fotde 20% tan ko jannguɓe no ONU holliri nii) e nder leydi ndii, e nder duɗe jaaɓi-haaɗtirde e birooji laamu leydi ndi caɗeele ɗe worɓe e nder leydi ndii ina nganndi. Ko tonngooɗe ɗiɗi tan njaltinaa e nder lebbi 5. E nder bayyinaango adanngo jaaynde ndee o ñiŋii diisnondiral diine to bannge worgo Baghlan . [2] [3]
E nder gooto e nate caggal jaaynde ndee o hollirii natal juuɗe debbo gooto ina hollira binndol "gorko", goɗɗo oo ina hollira "debbo". Jaaynde makko ndee ina hiisee wonde « radikal », tee ina addana worɓe luulndiiɓe hono ndeeɗoo jaaynde debbo waɗde golle tiiɗɗe. O hulɓinaama laabi keewɗi e telefoŋ, ɓiyiiko debbo jahroowo e duuɓi 10 ina ñaawee. Hay etaade nanngude mo. Wullitaango makko feewde e polis e njuɓɓudi laamu keɓaani jaabawol ballal. Ñaawooɓe ɓee mbiyi mo hay "woppu ndee jaaynde walla min ngoppa ma... jooɗo e galle maa e sukaaɓe maa, dogginde jaaynde wonaa golle potɗe e debbo". Ko ɗum waɗi, e kulol nguurndam makko, o ummii o fayi leydi Tajikistaan fotde hitaande wootere, e hitaande 2011, ɗo o woni ɗoo e kisal. [4]
E hitaande 2013, Saqib arti Kabul ngam jokkude agitaasiyoŋ mum kono o ƴettataa hay darnde renndo. Jooni ko kanko ardii jaaynde ndee ummoraade Kabul e faandaare heɓde potal rewɓe e worɓe e nuunɗal. Gaagaa geɗe rewɓe, agitaasiyoŋ makko ko ngam heɓde sariya baawɗo saabaade Parlemaa ngam ittude bonanndeeji baɗeteeɗi e rewɓe e waawde ɓeydude naatgol maɓɓe e laamu e nder politik. O woni kadi ko e jokkude golle ngam haɗde njiyaagu e banndiraaɓe makko. O woni ko e Goomu "Naatgol rewɓe Afganistaan e politik."
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- Hakkeeji rewɓe e nder leydi Afganistaan
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Akbar, Noorjahan (13 October 2015). "Afghan activists live unconventional lives". American University School of Communication. Archived from the original on 26 March 2016. Retrieved 29 March 2016
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedMacKenzie - ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedLatifi - ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedLatifi2