Huuber Ogunde
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Hubert |
| Ɗuubi daygo | 31 Duujal 1916 |
| Ɗoforde | Naajeeriya |
| Date of death | 4 Seeɗto 1990 |
| Place of death | Cromwell Hospital |
| Dee/goriiwo | Idowu Philips |
| Wolde | Inngilisjo, Nigerian Pidgin |
| Sana'aji | investor, playwright, aktoji, theatre director, musician |
Hubert Adedeji Ogunde D.Lit. // c(// i; 10 sulyee 1916 – 4 abriil 1990) ko fijoowo, binndoowo, gardiiɗo pijirlooji, e jimoowo, sosɗo sosiyetee pijirlooji jamaanu gadano e nder leydi Nijeer, Fedde wiɗtooji pijirlooji Afriknaajo, e hitaande 1945.
Hubert Ogunde wayliti innde nden o warti Ogunde Theatre Party nder hitaande 1947 e Ogunde Concert Party nder hitaande 1950. Haa ragare, nder hitaande 1960, o wayliti nde o warti Ogunde Theatre, innde nde heddii haa o maayi nder hitaande 1990. O siforaama bana "baaba Yoruba'en jamaanu." tiyaataar".
E nder golle makko e dingiral, o winndii ko ina tolnoo e 50 pijirlooji, ko ɓuri heen heewde ko golle dingiral, jimɗi, e jimɗi, tawi daartol ina hollita goongaaji politik e renndo e oon sahaa. Pewnugol makko gadanol ko pijirlooji ɗi ekkol walli, ina wiyee The Garden of Eden. Nde fuɗɗii ko e Glover Memorial Hall, Lagos, e hitaande 1944. Nafoore ndee addani Ogunde waɗde pijirlooji goɗɗi, o ɓooyaani o woppi golle makko e polis ngam golloraade e nder pijirlooji.
E kitaale 1940, o yaltinii pije keewɗe e miijooji politik : Laamu Tigre, Seppo e heege e Buro e Bullet. E kitaale 1950, o waɗii njilluuji e nder gure Najeriya ceertuɗe e fedde makko yahooɓe. E hitaande 1964, o yaltini Yoruba Ronu, pijirlooji baɗnooɗi luural e tikkere mawnde Akintola, gardiiɗo jaagorɗe diiwaan hirnaange.
Teyaatre Ogunde to Hirnaange Naajeeriya haɗaama duuɓi ɗiɗi ngam ɗum. Ko laamu konu kesu ngu Lietnaa-Kolonel FA Fajuyi tan itti kuulal ngal ñalnde 4 feebariyee 1966.
E darorɗe kitaale 1970, nafoore Ija Ominira e Ajani Ogun, filmuuji ɗiɗi Yoruba, addani mo waɗde filmo makko gadano, Aiye, e hitaande 1979. Caggal ɗuum o yaltini Jaiyesimi, Aropin N'tenia, e Ayanmo, filmuuji juutɗi ɗi mistikaaji Yoruba njiylotoo.
Ogunde feeñii e filmo Mr. Johnson, filmo dilloowo mo Pierce Brosnan hollitnoo. Film o waɗi ko e nokku to Toro, sara Bauchi, to leydi Nijeer.
Nguurndam gadano
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ogunde jibinaa ko to wuro Ososa, sara Ijebu-Ode, to diiwaan Ogun, to leydi Nijeer, to wuro Jeremiah Deinbo e Eunice Owotusan Ogunde. Baaba makko ko pastoor Baptist, mawniiko to bannge yumma ko almuudo Ifa, diine aadaaji Afrik. Ogunde jooɗii ko juuti e nokku ɗo taaniraaɓe mum ngoni ɗoo, o wonnoo ko e Ifá, Ogun e kewuuji diineeji gaadanteeji goɗɗi. Diineeji Kerecee’en e diineeji Yoruba’en fuu ɗon mari bawɗe nder nehdi maako. O heɓi jaŋde makko ko hakkunde 1925 e 1932, o naati duɗal St John, Ososa, (1925-28), Duɗal St Peter, Faaji, Lagos, (1928-30) e Duɗal Afrik Wasimi, (1931-32).
Ko adii fof ko o naati e naalankaagal ko nde o woni tergal Egun Alarinjo e duuɓi makko jaŋde leslesre. Caggal nde o heɓi bak makko, o woni jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde St.
Ndeen o naati e polis leydi Najeriya e lewru marse 1941 to wuro Ibadan. [1] E hitaande 1943, polis nawti mo to nokku polis Denton, Ebute Metta, ɗo o naati e Egliis Alla (Aladura) mo Afrik. To Lagos, o sosi fedde jimɗi amateur, wiyeteende Fedde wiɗtooji jimɗi Afrik, e hitaande 1945. [1]
Hono no fiyooɓe heewɓe e jamaanu makko, ko wayi no A. B. David, P. A. Dawodu, Layeni e G. T. Onimole, golle makko fiyooɓe puɗɗii ko e les njiimaandi Eklesiya. E hitaande 1944, o gollodii e G. B. Kuyinu e opera makko gadano, Jardiin Eden e Jappeere Alla, mo Egliis Alla (Aladura) to Lagos, mo Josiah Ositelu sosi. Pijirlooji ɗii njamiraama ngam wallitde kaalis mahngo Eklesiya.
Kugal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Fuɗɗoode golle dingiral : drama classique
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]No mbiyru-ɗen dow nii, lannda wiɗtooji Afriknaaɓe ngam Ogunde, sosaande e hitaande 1945, [1] woni sosiyetee gadano e nder leydi Yoruba. Pelle tiyaataar ɓennuɗe ɗee ko fiyooɓe masiŋaaji biyeteeɗi Alarinjo tuugiiɓe e ñaawirdu walla ekkol ngam ballal, kadi ɓe umminii darnde e nder golle maɓɓe. [1] Ogunde seerndi fedde mum ko e huutoraade laabi ƴellitaare ko wayi no jeeyngal e postooji, e waylude dingiral cirƴam ngal fiyooɓe Alarinjo kuutortoo ngal, waɗta ɗum dingiral gonngal e proscenium. Yanti heen, o naatini e nder pijirlooji makko kollirɗe e goongaaji, o tuugnii ko e ballal njulaagu. E nder ɗeen golle, Ogunde fuɗɗii ƴellitde pijirlooji jamaanu e nder leydi Najeriya, dille ɓurɗe waawde huutoreede e fannu oo. [1]
Caggal nde o yalti e golle makko polis, Ogunde wayli hakkille makko e tiitoonde diine, o waɗti winndude pijirlooji ngenndiiji e koloñaal, ɗi mbaɗnoo to Lagos e nder kitaale capanɗe jeegom. [2] E nder oo sahaa, ko heewi e operaaji makko gadani ɗii ko G. B. Kuyinu ardii ɗi.
firooji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- 1 2 3 4 5 Clark 1979.
- ↑ Asobele 2003.