Jump to content

Ife

Iwde to Wikipedia

Ife (Yorubankoɓe: Ife; ko boo Ile-Ife) un gelle kiiɗe ɗe Yorubankoɓe ɗer fombina hirna Naajeeriya. Gelle ɗen ete joɗori ɗer hanɗere ɗe e ɗer [[Diiwal Osun. Ife un kamano 218km woyla-fuuna ɗunn laage hawti e ɗuɗirka ɗun 509,813 ɗe mawɗe mawgu nder diiwal Osun e hollingo hisaago ɗun dubi 2006.e noonuɗe ɗeɓe finnataawa ɗunɓe Yorubanko’en diinaaji Ile-Ife ɗum tiggama eɗer ɗe talkuru ɗumɓe sariyankoore jomirawo olodumare heɓeede obatala. Wilsere jenka ɓilii ɗer jooɗe juuɗe ɗun banɗirko Oduduwa fikitindo ɗun wooda hakkuɗe ɗe ɗiɗi. Oduduwa fikitinni e dynastiwol ethon e ɓiɓɓe mako bacci deɓbi e gorɗi ɗun ɗu’un jewirɗun latti mawɗe ɗun ɗun ɗuɗɗe luttuɗe laamorɗe nder leydi Yorubanko’en.

Noonude dinaaku Yorubankoɓe olodumare ɗi sariyankore jomirawo, umarnu Obatala e tiggigo ɗi dunngal lesdi amma e gonɗon laawol ko ɗaatal mo teefoyi njaaram ɗon wine ɗen mo yariɗam ɗon wannayimo illu ɗe’eɓo ɗi sakiraɓe banɗiraɓe maako ɗunɗi ɓaawoɗon oduduwa, hooci taatije haajeji ɗun tiggugo gaɗa maako, nyenti les gaɗa ɗun teɗɗirka ɗun e sooɗere e feeruki e heɓingo jungo ɗun ɗimgal lesdi ɗiɗun heeda e weedu, ɗin watti e cockerel e maajun gam ɗun semɓirɗina ɗi dunngal lesdi ɗun mo tiggi ɗi leydi ɗun ɗon Ile-Ife nyiiɓaɗumm. Oduduwa gurral e lekkol kol ɓikkol e nder ɗin ɗukkol nder heesere tiggude lesdi e gaɗa laawi maago e wonde hauti e sappo’e jeweego’o wijjaade e alaamuje wakiltiiɗe ɗeɗun monarto ɗun ɗi artude gelle Ife diiwal.