Isiaka Adetunji Adeleke
Isiaka Adetunji Adeleke ((Heeɗito); 15 lewru Yarkomaa 1955 – 23 lewru Abriil 2017) ko politikyanke Naajeeriya, o woniino senaateer laabi ɗiɗi, o lomtii Osun West tuggi 2007 haa 2011 e les njiimaandi lannda demokaraasi leƴƴi (PDP) o suɓaama kadi e les njiimaandi... banner Kongres Denndaangal Yahrude yeeso e hitaande 2015.[1] O ƴami suɓol ngol nder lewru Abriil 2011 dow laylaytol PDP, o woni ɗiɗaɓo bee 77,090 woote ɓaawo Mudasiru Oyetunde Hussein, mo heɓi 121,971 woote.[2]
Ɓawo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Isiaka Adetunji Adeleke jibinaa ko ñalnde 15 lewru bowte hitaande 1955 e nder galle senaateer Ayoola Adeleke e Esther Adeleke.[3] O jibinaa ko e nder diiwaan Enugu, o waɗi duuɓi makko gadani e nder wuro ngo haa nde wolde hakkunde leyɗeele Naajeeriya fuɗɗii. O fuɗɗi jaŋde makko leslesre to duɗal jaaɓi haaɗtirde Christ Church, to Enugu, hade makko yahde Ibadan.[3] O timmini jaŋde makko hakkundeere to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ogbomoso. Adeleke ina jogii dipolom Bachelor Of Arts, e dipolom master e njuɓɓudi laamu. O woni hooreejo, Kawtal laamu, Kawtal Ƴellitaare Eksport Naajeeriya, Pro-chancellor e Hooreejo, Kawtal Kawtal, Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Calabar, Naajeeriya.[1][4] Ko kanko woni kaaw mum musiɗɗo Naajeeriya, Davido [5].
Golle politik
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Diiwaan Osun, Naajeeriya
E nder republique tataɓo Naajeeriya, Adeleke ƴaañii ngam suɓaade guwerneer diiwaan Osun keso oo, mo diiwaan Oyo ƴetti. O jeyaa ko e lannda SDP ɓurɗo mawnude e nder diiwaan hee. Dogoowo yeeso oo ko awokaa, Oladipo Oladosu kono caggal primaire ɓadtiinde nde Adeleke woni ɗiɗaɓo, Adeleke dañii heɓde doggol ɗiɗaɓol.[6] Ndeen o suɓaama guwerneer siwil gadano e nder diiwaan Osun e hitaande 1992. Kuule teeŋtuɗe ɗe Adeleke ƴetti ko sosde politeknik to Iree, kolees karallaagal to Esa-Oke e timminde fedde jaayndeeji diiwaan Osun. Kono e hitaande 1994, caggal nde republique ndee fusi, Adeleke ƴetti laylaytol mum e fedde luulndo, Afenifere kono caggal ɗuum o wayli ngam naatde e lannda Demokaraasi leydi Nijeer, lannda politik keso e ballal sehilaaɓe Abacha.[7] E hitaande 2007, Adeleke suɓaama senaateer Osun West. Ko ɓuri haɓaade mo ko Mudasiru Oyetunde Huseyn, daraninooɗo “Congrès d’action”. Hussein waɗiino manndaaji ɗiɗi e nder suudu sarɗiiji (1999–2007) e nder lannda Alliance pour la démocratie e nder diiwaan Lagos, kono o ummorii ko e diiwaan Osun. Hussein wullitii woote ɗee, kono o heɓaani.[8] Isiaka Adetunji Adeleke toɗɗaama e goomuuji ko faati e ngalu petroŋ dowri, jokkondiral e gollondiral, koɗki e doole weeyo.[1]
E lewru mars 2008, o sosi njeenaari bursi wonande fotde 100 almuudo waasɓe e nder duɗe toowɗe e nder leydi ndii kala.[9]
E lewru sulyee 2009, nde o woni hooreejo Goomu Senaa ngam INEC, senaateer Isiaka Adetunji Adeleke yetti golle Komiseer Ngenndiijo Toowngo, o wiyi "haa jooni INEC waɗii golle moƴƴe".[10] O walli hakkeeji Naajeeriya'en jooɗiiɓe lesdi feere ngam suɓugo nder cuɓi lesdi Naajeeriya.[11] Adeleke, ko adii maayde mum ina wiyee ina ndaara jooɗorde guwerneer to Osun ko adii wooteeji 2018 e nder diiwaan hee.[12]
Wade
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E lewru abriil 2017, Adeleke heɓi rafi ɓernde. O sankii ko ñalnde 23 abriil 2017 to opitaal Biket to Osogbo, laamorgo leydi Osun.[13]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- "Sen. Isiyaka Adetunji Adeleke". Asaambele ngenndi Naajeeriya. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 23 noowammbar 2009. Ƴeewtaa ko ñalnde 20 suwee 2009.
- "Njeñtudi laawɗundi wooteeji senateeruuji OSUN". Punndi ndii. Abriil 2011. Moƴƴinaama e asli mum ñalnde 13 abriil 2011. Heɓtinaama ñalnde 5 mee 2011.
- Lawal, Olumide. "Isiaka Adeleke: Duuɓi 60 golle e neɗɗaagu". laylaytol naange. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 5 lewru Yarkomaa 2016. Ƴeewtaa ko ñalnde 27 lewru Duujal 2015.
- "Timi de Ede, Oba Oyewusi Agbonran II". Ngenndi ndii. 22 lewru bowte 2009. Moftinaama gila e fuɗɗoode ñalnde 26 lewru juko 2011. Ƴeewtaa ko ñalnde 20 suwee 2009.
- "Davido ina woya maayɗo kaaw mum, senaateer Isiaka Adeleke". Ko adii fof. 24 abriil 2017.
- Agbroko, G. (1996, 18 noowammbar). Gila e rewtinoowo. Yontere nde
- Olaniyonu, Y. (1996, 18 noowammbar). Ko ɓiɗɗo walla ko bonɗo? Yontere nde
- "Kanndidaajo senaa AC ina manti: miɗo yaltina Adeleke e senaa". Naange ñalnde kala. 28 ut 2008. Ƴeewtaa ko 20 suwee 2009.[jokkondiral maayngal duumingal]
- "Njeenaari bursi Adeleke ngam janngooɓe waasɓe". Oo Ñalawma. 4 mars 2008. Ƴeewtaa ko ñalnde 20 suwee 2009.
- "INEC waɗii ko moƴƴi, Goomu Senaa!". INEC. 31 sulyee 2009. Ƴeewtaa ko ñalnde 20 suwee 2009. [jokkondiral maayngal].
- "Nijeeriya'en wonɓe caggal leydi ndokkii kuulal jowitiingal e hakke woote to Asaambele ngenndi". Jaayɗe Gardiiɗo. 4 ut 2009. Ƴeewtaa ko ñalnde 20 suwee 2009. [jokkondiral maayngal].
- "Osun: APC ina suusi Adeleke ngam bayyinde e peeñcu yiɗde mum wonde guwerneer". Kabaaru Naija. 4 Duujal 2016. Mooftaa ko e asli mum ñalnde 24 abriil 2017. Heɓtinaama ñalnde 23 abriil 2016.
- "Senateer Isiyaka Adeleke Maayii". Jaaynooɓe Sahara. 23 abriil 2017.