Jump to content

Jeremiah Useni

Iwde to Wikipedia
Jeremiah Useni
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InditirdeJeremiah Timbut Useni Taƴto
SoomaJeremiah Timbut Useni Taƴto
InndeJeremiah Taƴto
Ɗuubi daygo16 Colte 1943 Taƴto
ƊofordeLangtang Taƴto
Date of death23 Siilo 2025 Taƴto
WoldeInngilisjo, Hawsare, Nigerian Pidgin Taƴto
Writing languageInngilisjo Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje, civil servant, minister Taƴto
Position heldGovernor of Bendel State, Minister of the Federal Capital Territory, member of the Senate of Nigeria Taƴto
Janngi tosa'aré janngirde dje maral sodje'éine ha Nigeria Taƴto
Member of political partyAll Nigeria Peoples Party Taƴto
LenyolHawsa Taƴto
Hair colorblack hair Taƴto
Eye colorbrown Taƴto
FollowsSamuel Ogbemudia Taƴto
Replaced byJohn Mark Inienger Taƴto
Personal pronounL485 Taƴto

Jeremiah Timbut Useni (16 feebariyee 1943 – 23 lewru Yarkomaa 2025) ko lietnaa-seneraal konu Naajeeriya, o wonnoo ko jaagorgal toppitiingal njuɓɓudi laamorgo leydi ndii, Abuja e les njiimaandi konu Sani Abacha. O huuwi haa lesdi Naajeeriya nder kuuɗe feere-feere bana ministaajo kuuɗe yahdu e kuuɗe ɗen e Quarter-Master General nder konu Naajeeriya. Useni kadi laati cukko hooreejo gooto nder lanndaaji mawɗi nder leydi Naajeeriya, lannda yimɓe Naajeeriya fuu. O suɓaama senaajo diiwal ngal Plateau South, lesdi Naajeeriya nder cuɓi lesdi ndin nder lewru mars 2015. Useni ina doga e laylaytol lannda PDP.[1]

Useni jibinaa ko to wuro Langtang, diiwaan worgo leydi Najeriya, ñalnde 16 feebariyee 1943.O maayi ko ñalnde 23 lewru bowte hitaande 2025, omo yahra e duuɓi 81.[2].[3]

Kuugal konu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Useni wari nder limngal lesdi Naajeeriya nde o toɗɗaama Gomnaajo sooja'en lesdi Naajeeriya, lesdi Bendel, nder lewru Yarkomaa 1984. Nder hitaande 1998, Useni wakkati man ministaajo lesdi laamorde Abuja, o wi'i o ɗon mari haaje lomto Seneraal Sani Abacha. Duuɓi sappo caggal ɗuum, Useni wiyi Abacha maayi ko maayde naftoore, ko luutndii haalaaji ɗi mbiyaten o maayi ko caggal nde o ñaami appel tooke.

Nde o wolwannoo e lewru abriil 2008, ministaajo lesdi laamorde lesdi ndi'i, Aliyu Modibbo Umar, ɗon tuuma caɗeele dow taskaramji Abuja dow hukuuma Useni bana ministaajo les laamu .[4][5][6]

Golle politik

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E lewru ut 2001, o toɗɗaa hooreejo delegaasiyoŋ ummoriiɗo e fedde diisnondiral Arewa ngam hawrude e yeewtidde e guwerneeruuji diiwanuuji Fuɗnaange e ardiiɓe woɗɓe. E hitaande 2003, o woni cukko hooreejo leydi, Fuɗnaange ngam lannda leƴƴi Naajeeriya fuu (ANPP). E noowammbar 2004, o cokaaɗo e hare ndernderiire ANPP e mawɗo Donald Etiebet, hooreejo ngenndi.

E lewru mee 2006, o yalti ANPP ngam wontude hooreejo lannda keso, lannda leñol demokaraasi, o ardi e makko terɗe goɗɗe e nder fedde ANPP.Kono, o dartinaama haa abada e lewru desaambar 2008, sabu o wiyi maayde Ken Saro-Wiwace ko lomto Oyibi, o wiyi ko na. mo ñiŋi ardorde Useni nde moƴƴaani, ɗum addani mo waasde heɓde hay jooɗorde wootere e nder Senaa walla suudu sarɗiiji e wooteeji lewru abriil 2007.Useni dañii woote senaateer to Plateau Sud e lewru abriil 2011 e dow laylaytol DPP, kono ko Victor Lar mo PDP fooli ɗum. O woni caggal mum ngam suɓaade Senaateer to Plateau Sud E hitaande 2015 e les njiimaandi lannda Demokaraasi ɓesngu ngu o dañi.

E lewru Oktoba 2018, Jeremiah Useni heɓi nasaraaku nder kawtal hoore lesdi ndi'i nder PDP ngam o suɓa hooreejo leydi ndi'i les njiimaandi lanyol Democratic People's. O fooli e wooteeji gardagol leydi ndii, hono Simon Lalong, gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii, o dañii 595 582 woote, Useni heɓi 546 813 woote. Useni ƴami suɓol Simon Lalong haa suudu kiita ƴamɗe suɓol guwerneer lesdi plateau ngam daliila Lalong walaa hakke heɓugo kuugal guwerneer, ngam o hokki seedantaagal feere-feere haa ardiijo suɓol (INEC) bee innde feere-feere bee innde guwerneer lesdi Lalong Simon Ba, jooni.

Ñaawirde ñaawooɓe tato (Tribunal) nde ñaawoore Halima Salami ardii ndee, ƴettii ɗaɓɓaande Useni ngam tabitinde suɓagol Lalong sabu ŋakkeende hujjaaji laaɓtuɗi ngam hollirde luural inɗe e seedantaagal Lalong rokki INEC. Useni wullitii ñaawoore ñaawirdu nduu to Ñaawirde Toownde (Cour Appeal) e Ñaawirde Toownde (Supreme Court) kono o dañii caɗeele.Kiɗal ngal mettungal ummoraade e ñaawirɗe ɗee, joofniri ko yiɗde makko laamaade Plateau State e hitaande 2019.

  1. "National Assembly | Federal Republic of Nigeria". Retrieved 29 August 2024.
  2. "Birthdays". Newswatch. Ajah, Lagos, Nigeria: Newswatch Communications. February 2002.
  3. Ex-FCT minister Useni dies at 82
  4. "Who will succeed Abacha?". BBC News. 8 June 1998. Retrieved 24 September 2009.
  5. "Why I did not succeed Abacha as Head of State - Jeremiah Useni". Sunday Daily Trust. 23 August 2009. Archived from the original on 5 September 2009. Retrieved 24 September 2009.
  6. "Abacha's death natural, says Useni". Independent Newspapers. 28 October 2008. Archived from the original on 9 August 2020. Retrieved 24 September 2009.