Jerome Oputa Udoji

Jerome Oputa Udoji CMG, CFR (1912–2010), ko neɗɗo mawɗo e nder leydi Najeriya, ganndiraaɗo golle mum e nder njuɓɓudi njulaagu, e golle laamu, e nder golle moƴƴe, e wonde ardiiɗo aadaaji. O joginoo tiitoonde Igwe Ozuluoha I mo Igboland. Udoji heɓi njeenaari ngam tawtoreede "Njeenaari Udoji" e darnde makko ceertunde e nder laamu e nder sekteer keeriiɗo. O anndaa ko e nuunɗal e neɗɗaagu makko, o heɓi jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde Cambridge to Angalteer e Duɗal Faggudu Banke Adunanke to Wasinton. Udoji joginoo tiitooɗe ko wayi no Kumaandaajo Ordo Saint Michael e Saint George (1959), Kumanda Ordo Republique Federaal Naajeeriya (1963), e Papal knight Ordo Saint Gregory le Grand (1975).[1]. ][2]

Udoji woni hooreejo aranndeere nder bursi Naajeeriya, jooni woni hooreejo bursi Naajeeriya (1981–1986), e hooreejo ɗiɗaɓo mo kawtal peewnoowo Naajeeriya (1982–1987). Ko kanko wonnoo kadi hooreejo fedde fuku koyɗe wiyeteende Udoji United F.C. ko ɗum heɓi tiitoonde Ligue des Najeriya e hitaande 1996.[3] Suudu birooji laamu diiwaan Anambra to Awka inniraa ko e teddungal makko, suudu Sekretariat Jerome Udoji, ɗo jaɓɓotoo gollotooɓe laamu e ardiiɓe laamu.[4]

Nguurndam e jaŋde puɗɗagol

Udoji jibinaa ko e hitaande 1912 to Ozubulu, Ekusigo e nder diiwaan Anambra, o fuɗɗii jaŋde makko ko e duɗal katolik St. Michael, Ozubulu, rewi heen ko duɗal jaaɓi haaɗtirde St. O noddiraa ko to Bar at Gray’s Inn, to Londres, e hitaande 1948. Yanti heen, Udoji jokki jaŋde mum to Banke Adunanke, to Washington, hakkunde 1955 e 1956. Jaŋde Udoji timminaama e humpitooji makko e janngingol e nder duɗe diiwanuuji Fuɗnaange e Hirnaange, ina heen Duɗal Jaŋde Ibadan e Duɗal Jaŋde Abeokuta. O woni kadi koolaaɗo kuuɓal diiwanuuji hirnaange leydi Naajeeriya.

Golle laamu

Nde o arti Angalteer, Udoji fuɗɗii golle e nder sarwiis njuɓɓudi koloñaal. O wonii balloowo diiwaan Ado Ekiti, caggal mum o woni ofisee diiwaan Egbado. Kuugal Udoji yaaji haa diiwal Ondo e Abeokuta, haa o holli darnde yeru e baawɗe hakkiilo. E hitaande 1954, o ummii o fayi to diiwaan Fuɗnaange, o woni e golle binndol duumingol e nder ministeeruuji cellal, njulaagu, kaalis, e sosiyeteeji. E hitaande 1959, nuunɗal e darnde Udoji addani mo toɗɗaade hooreejo gollordu diiwaan oo, gardiiɗo jaagorɗe diiwaan Fuɗnaange, Michael Okpara, e jaagorgal Diisnondiral. Ɗee darnde ina njokki haa e hitaande 1966 kuudetaa Naajeeriya. Caggal ɗuum, o juuti

Golle njulaagu e filantropi

Nder lesdi Naajeeriya arandeere, Udoji wakiili laamuuji diiwalji nder kuuɗe ceede bana Otel hooreejo lesdi, Enugu, e Port Harcourt, non boo nokkuuje birniwol jeytaare, Umuahia. Sabu luural hakkunde makko e laamuuji konu e hitaande 1966, o ummii e golle siwil diiwaan oo, o woni e golloraade sariya ko juuti hade makko naatde e Ford Foundation. Udoji golliima e njuɓɓudi sosiyeteeji keewɗi ko wayi no R.T. Briscoe, banke hakkunde leyɗeele Naajeeriya, Michellin Naajeeriya, Wiggins Teape, Udoji United F.C., e Sosiyetee Tuubaako Naajeeriya. O waɗii kadi nafoore mawnde e sosde Bursi Naajeeriya (NSE) e wonde hooreejo mum gadano gila 1981 haa 1986. Batte Udoji e nder njulaagu e renndo ɓeydiima yeru e nder golle makko e nder golle makko e wonde hooreejo ɗiɗaɓo fedde peewnugol (MAN). ) tuggi 1982 haa 1987. Ko o rokki koo ina jeyaa heen darnde makko e fannuuji keewɗi ko wayi no bankeeji, peewnugol, e fuku koyɗe

Darnde winndereere

Semmbe Udoji yaaji haa yaasi keeri lesdi Naajeeriya. O woniino jiiloowo e batu Fedde Ngenndiije Dentuɗe jowitiingal e njuɓɓudi gollorɗe laamu yuɓɓinaande to Yugoslawi (1969), o waɗii heen geɗel gootel to Suwaziland (1970) e wonde Komiseriyaa gooto to Komiseer Localisation leydi ndii, o wonii kadi Sekereteer Jeneraal Fedde Afrik ngam njuɓɓudi e njuɓɓudi laamu (1972–75). Kuugal maako mawngal haa lesdi Naajeeriya hawti bee toɗɗaago kuugal ɓamtaare lesdi Naajeeriya ngam laarugo e yuɓɓinki kuugal laamu lesdi Uganda nder hitaande 1991. O laati gootel nder walliinde hukuumaaji lesdi Naajeeriya haa fuunaange lesdi Naajeeriya wakkati kawtal lesdi Naajeeriya nder hitaande 1977–1978. Darnde Udoji e nder dingiral hakkunde leyɗeele ina teeŋtini humpito makko e geɗe njuɓɓudi e njuɓɓudi.[9]

Nguurndam neɗɗo e ɓesngu

Mawɗo Jérôme Udoji ina resi Marselina Uzoamaka Udoji. Ɓeen ɗiɗo njibinii ɓiɓɓe tato: ɓiɗɗo debbo gooto ina wiyee Scholastica e ɓiɓɓe ɗiɗo worɓe, Oscar Paul Udoji e Peter Ebelechukwu Udoji. Yimɓe galle Udoji kadi mbaɗii darnde tiiɗnde e fannuuji keewɗi, ko wayi no njulaagu e politik. Batte Udoji njahdi e taaniraaɓe makko, o acci heen ko duumotoo.