Jump to content

John Hawley Glover

Iwde to Wikipedia
John Hawley Glover
ɓii aadama
Jinsugorko Taƴto
Ɓii-leydiyankaakuNaajeeriya Taƴto
InndeJohn Taƴto
Innde ɓesnguGlover Taƴto
Ɗuubi daygo24 Colte 1829 Taƴto
Date of death30 Siilto 1885 Taƴto
Place of deathLondon Taƴto
Place of burialKensal Green Cemetery Taƴto
WoldeInngilisjo Taƴto
Sana'ajingaɗoowo siyaasaje, colonial administrator, naval officer, governor Taƴto
Position heldGovernor of Newfoundland, Governor of Newfoundland, Governor of Lagos Colony, Governor of the Leeward Islands Taƴto
Military branchRoyal Navy Taƴto
Award receivedKnight Grand Cross of the Order of St Michael and St George Taƴto

Sir John Hawley Glover GCMG (24 feebariyee 1829 30 suwee 1885) ko ofisee laana ndiwoowa laamɗo, gonnooɗo guwerneer koloñaal Lagos, guwerneer Newfoundland, e guwerneer duuɗe Leeward Biritaan .

Golle laana ndiwoowa

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

O naati e golle ɗee ko e hitaande 1841, o heɓi ƴeewndo makko e hitaande 1849, kono o heɓaani yamiroore haa lewru mee 1851.

O golliima e dingiral ceertungal, o gaañii no feewi e nder hare hakkunde makko e Birmaani to Donabew (4 feebariyee 1853). E nder duuɓi makko e golle lietnaa e nder laana ndiwoowa o dañii humpito mawngo e nder geec Afrik, o tawtoraama e yah-ngartaa Dr WB Baikie dow Niiseer . [1] Glover kadi yamiri laana ndiwoowa gonka e dogde e maayo Lagos e hitaande 1861.

Guwerneer leydi Lagos

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ñalnde 21 abriil 1863, o toɗɗaa gardiiɗo laamu Koloni Lagos, e nder oon fannu, walla ko o gardiiɗo koloñaal, o woni ɗoon haa hitaande 1872. [1] No o laamirta Lagos nii, ina luurdi e ardiiɓe birooji Koloni Angalteer, ɓe ngulliima e "disre" makko. Kono e Lagosnaaɓe, Glover ina yiɗaa, ina wiyee Oba Globar e giɗli sabu ƴettugol makko paandaale gonɗe e pinal nokku oo. O ardii luure keewɗe e nder Lagos, o rewi e ñaawirɗe koloñaal kese. O rewi e hakkille makko jokkondiral e Lagosinaaɓe ko wayi no Oshodi Tapa, Kosoko, e Taiwo Olowo wonnooɓe ko adii ɗuum naftortooɓe njulaagu jiyaaɓe hakkunde Atlantik, o hirjini ɓe e laawol njulaagu laawɗungu. Ko ɓuri haawnaade heen, ko ɓeen ngoni añɓe politik Oba Lagos mo jooni leefɗi, Dosunmu mo rokki Lagos e juuɗe Angalteer e lewru ut 1861 e les nanondiral Lagos . E nder heen, lowre nde Glover remnoo e lollirɓe Lagos, rokki mo hakkille e humpitooji baawɗi addande mo laamaade no moƴƴi. [2]

Sosde ardiiɗo konu e polis leydi Naajeeriya

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Glover sosi nukkuur konu e polis leydi Nijeer hannde oo e jiyaaɓe 10 Hausaaji dognooɓe ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1863. Fedde nde ina anndiraa Hausaaji Glover walla ‘Wujjooɓe capanɗe tati Glover’. Glover waɗii golle keewɗe ngam ƴellitde jokkondiral hakkunde mum e Hausaaji Armeeji. Ko kanko e hoore makko o janngini, o yamiri, o suɓi lomtiiɓe mo, o tabitini nuunɗal maɓɓe. E nder ballal maɓɓe, Glover yoɓi konu mum leydi e hoɗorde. O ɓeydi njoɓdi maɓɓe, o rokki ɓe uniformeeji laaɓtuɗi, bayyinɗi darnde maɓɓe e worɓe rimɓe e gollotooɓe e laamu koloñaal Angalteer. [2]

Caggal ndeen yonta Glover gollinaama ngam riiwtude naatgol Ashanti en . Nde wolde tataɓere Angalteer-Ashanti fuɗɗii e hitaande 1873, Kapiteen Glover ƴetti golle yuɓɓinde leñol ngol, ngol njiyaagu mum e Ashanti en ina waawi ɗaminaade ina addana ɗum en weltaade e laamuuji Angalteer – haa ko famɗi fof, ko kulol mum en addanta ɗum en waɗde. Sarwisaaji makko njaɓaa, e lewru suwee 1873, o jippii e wuro wiyeteengo Cape Coast to Gold Coast, caggal nde o sosi doole tokoose koolniiɗe Hausa, o yahi haa Accra. Semmbe makko ina heddinoo ngam mooftude doole ngenndiije keewɗe. [1]

E lewru Yarkomaa 1874, Kapiteen Glover waawii waɗde heen ballal e ƴettugol Kumasi, kono ko e hoore konu Hausa. Golle makko njaɓaama e Parlemaa e toɗɗagol makko e Knight Grand Cross e nder Ordre St Michael e St George e hitaande 1874 . [1]

Guwerneer leydi Newfoundland, e duuɗe Leeward

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

E hitaande 1875, o toɗɗaa guwerneer Newfoundland, o woni e golle ɗee haa hitaande 1881, nde o artiraa e duuɗe Leeward . O arti e leydi Newfoundland e hitaande 1883, o woni guwerneer kadi. [1]

Maayde e ndonu

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Glover maayi ko to Londres ñalnde 30 lewru Seeɗto hitaande 1885. Nguurndam jom suudu mum Lady Glover feeñii e hitaande 1897. [1] Lagosnaaɓe moofti kaalis e hitaande 1885 ngam mahde galle jamaa [1] [2] siftorde mo - Galle ciftorgol Glover, tawaaɗo e leydi ndi won e gollodiiɓe Madam Glover. Ina woodi kadi siftorde makko e nder galle laamorɗo St Paul to Londres. [3] Renndo belngo, ɓuuɓngo, wiyeteengo Glovertown, to leydi Terre-Neuve, ɗo winndiyanke biyeteeɗo Stanley Sparkes jibinaa, ina inniri mo. Renndo Glovers Harbor to Newfoundland ngo alaa ko woni e mum so wonaa innde makko. [4]

  • Guwerneeruuji leydi Newfoundland
  • Doggol yimɓe ummoriiɓe leydi Nuwel e Labrador
  • Selim Aga
  1. 1 2 3 4 5 Chisholm 1911.
  2. 1 2 Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Mann".