Taƴgol jawturu debbo
Taƴgol debbo ( FGM ) (anndiraaɗo kadi taƴgol jawturu debbo, taƴgol/taƴgol jawti debbo ( FGM/C ) e taƴgol debbo) ko taƴgol walla ittude heen huunde walla denndaangal ɓalndu ngam dalillaaji ɗi ngonaa safaara. Jaagol FGM ina seerti e nder winndere ndee kala, kono ina teskaa e won e leyɗeele Afrik, Asii e Fuɗnaange hakkundeejo, e nder diiwaanuuji mum en. As of 2024 , UNICEF ina hiisi wonde e nder winndere ndee kala 230 miliyoŋ suka debbo e debbo (144 miliyoŋ e nder Afrik, 80 miliyoŋ e nder Aasiya, 6 miliyoŋ e nder Fuɗnaange hakkundeejo, e miliyoŋaaji 1-2 e nder leyɗeele goɗɗe) mbaɗaama sifaa gooto walla ko ɓuri ɗum .
Ko ɓuri heewde ko taƴoowo aada huutortoo lampa, FGM ina waɗee gila e balɗe caggal jibinannde haa e cukaagu e ko ɓuri ɗum. E nder feccere e leyɗeele ɗe limlebbi ngenndiiji ɗii njogii, ko ɓuri heewde e sukaaɓe rewɓe ina taƴaa ko adii nde ɓe keɓata duuɓi joy. Kuugal ngal footi feere-feere e dow lesdi malla yimɓe. Ɓe hawti e jaɓɓugo clitoral hood (type 1-a) e clitoral glans (1-b); jaɓɓugo ɓooyi nder ɓooyi (2-a); e jaɓɓugol ɓooyi ɓooyi e ɓooyi fuɗɗi e ɓooya ɓooyi (type 3). Nder kuugal man, anndiraaɗum infibulation, ɗum taƴi go'o ngam ɓuwaaje e ɓuwaaji nder menstrual, vaginal ɗon maɓɓina ngam hawtaade e ɓeydaago ngam danygol. FGM ina heewi waɗeede tawa alaa ko woni e mum so wonaa anestetik walla analgesia e kaɓirɗe ɗe ngonaa safaara ko wayi no ƴiye.