Kofo Abayomi

Kofo Abayomi

ɓii aadama

Jinsu	gorko
Ɓii-leydiyankaaku	Naajeeriya
Ɗuubi daygo	10 Morso 1896
Ɗoforde	Lagos
Date of death	1 Siilo 1979
Place of death	Lagos
Dee/goriiwo	Oyinkansola Abayomi
Sana'aji	ngaɗoowo siyaasaje
Janngi to	University of Edinburgh
Honorific prefix	Knight Commander of the Order of the British Empire

 

 From Wikidata

Oloye Sir Kofoworola Adekunle "Kofo" Abayomi, listen c KBE (10 juillet 1896 – 1 janvier 1979) ko politikyanke Najeriya gooto jeyaaɗo e sosɓe fedde ngenndiyankoore, fedde sukaaɓe Najeriya, e hitaande 1934, o yahri yeeso haa o dañi diɗɗal laamu. Golle makko cakkitiiɗe mawɗe e nder renndo ko wonde hooreejo fedde toppitiinde ƴellitaare Lagos gila 1958 haa 1966.

Duuɓi gadani

Abayomi jibinaa ko ñalnde 10 sulyee 1896 to Lagos iwdi mum ko Egbe-Yoruba . Tuggi 1904 haa 1909, o naati duɗal UNA, Lagos, caggal ɗuum o naati duɗal jaaɓi haaɗtirde Wesleyan, anndiraangal hannde duɗal sukaaɓe Methodist, Lagos . O woppi golle e fuɗɗoode hitaande 1914 ngam naatde e gollotooɓe to opitaal Afrik, Lagos. E wolde adunaare adannde, o waɗti waɗde hoore makko e mbaydi mbaylaandi to opitaal mawɗo to Kameruun . O janngi farmasi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Yaba, caggal ɗuum o naati duɗal jaaɓi haaɗtirde safaara to duɗal jaaɓi haaɗtirde Edinburgh, o heɓi bak makko e hitaande 1928.

O jogaama seppooɓe haa wakkati seɗɗa ko adii o hoota lesdi Naajeeriya ngam o huuwa les Dr. Oguntola Sapara . O arti to leydi Angalteer e hitaande 1930 ngam janngude safaara e cellal nokkuuji ɓuuɓɗi, kadi e hitaande 1939, o arti e duɗal jaaɓi haaɗtirde to bannge safaara gite e safaara.

Ko o doktoor Afriknaajo jogiiɗo jaŋde Angalteer, Abayomi naati e safrirde koloñaal Angalteer ngam dañde nguura.

Diɗɗal Sukaaɓe Naajeeriya

Abayomi ko tergal sosngal fedde sukaaɓe leydi Nijeer (NYM) e hitaande 1933. NYM sosaa ko e terɗe annduɓe Lagos, ɓe ngonnoo ko e seppude peeje ngam waɗde duɗal jaaɓi haaɗtirde Yaba, ngal ɓe cikkatnoo ina rokka Afriknaaɓe jaŋde leslesre. Abayomi wonti hooreejo NYM e maayde Doktoor James Churchil Vaughan e hitaande 1937.

Abayomi suɓaama tergal e Diiso sarɗiiji e hitaande 1938. Nde o woppi golle ɗee ɗiɗi fof ngam waawde yahde caggal leydi ngam ɓeydaade janngude, o ɓuuɓtii kiris. Kanndidaaji luulndiiɗi ɗii ko Ernest Ikoli, Ijo, e Samuel Akisanya, Ijebu mo Nnamdi Azikiwe walli . Nde laamu nguu suɓii Ikoli ngam wonde kanndidaa maɓɓe, Akisanya e Azikiwe fof njalti lannda kaa, ɓe njahdi e ko ɓuri heewde e almuɓɓe maɓɓe.

Caggal golle

Abayomi warti lesdi Naajeeriya nder hitaande 1941 ngam jokkitugo kuugal maako nder saare maako. Caggal mum o wonti doktoor keeriiɗo gadano cuɓaaɗo hooreejo fedde safrooɓe leydi Najeriya . Egbe Omo Oduduwa, fedde toppitiinde ko fayti e renndo Yoruba sosaande to Londres e hitaande 1945, udditaa to Ile Ife e lewru suwee 1948. Sir Adeyemo Alakija suɓaama hooreejo leydi. Abayomi suɓaama ko keso.

O woniino tergal e diiso doosɗe guwerneer tuggi 1949 haa 1951.

E hitaande 1950, Alaafin Oyo, hono Adeyemi II, rokki Oloye Abayomi tiitoonde laamɗo gooto-Isokun Oyo .

Duuɓi ɗiɗi caggal ɗuum, e lewru abriil 1952, Oba Adele II mo Lagos rokki mo tiitoonde Baba Isale .

Abayomi ina jeyaa e terɗe sosɗe fedde Action Group nde oon lannda udditaa ñalnde 5 mee 1951.

E feccere adannde e hitaande 1954, waɗii fitinaaji keewɗi e nder gure Oyo worgo. E lewru ut ndeen hitaande, mawɓe Yoruba en heewɓe neldi mo ngam yiyde Alaafin Oyo e etaade waɗde mo woppude ballal mum e Diiso ngenndiijo leydi Nijeer e Kameruun .

Sir Kofo woniino wakiiliijo suudu sarɗiiji leydi Najeriya e nder diiso doosɗe duɗal jaaɓi haaɗtirde, Ibadan gila nde sosaa e hitaande 1948 haa 1961. O toɗɗaama cukko hooreejo fedde toppitiinde njuɓɓudi opitaal duɗal jaaɓi haaɗtirde, Ibadan nde ngal udditaa e hitaande 1951.

E hitaande 1958, o toɗɗaa hooreejo fedde toppitiinde ƴellitaare Lagos, jogiinde mbaawka ustude cuuɗi ɗi ngonaa laaɓtuɗi e waɗde peeje peewnugol wuro. [1] Yiilirde ndee ina jeyaa kadi e ƴellitgol galleeji e estaaduuji ɗi ngalaa njoɓdi e nder Surulere, Fuɗnaange-rewo e Fuɗnaange-rewo Ikoyi eɓɓaaɗe ƴellitgol e fotde ujunere ektaar ƴellitgol e nder duunde Victoria . [ ]

Abayomi laati hooreejo Naajeeriya arandeejo nder kawtal suudu nyawndiigu janngirde mawnde, Ibadan nder hitaande 1958, kuugal ngal o jogi haa hitaande 1965. Nder hitaande 1959, o laati hooreejo kawtal hukuumaaji pamari janngirde janngirde Lagos haa Lagos. O woniino e yiilirde walla hooreejo sosiyeteeji keewɗi haa o dañi nguurndam makko fof

Sir Kofo maayi e jam e nder galle mum ñalnde 1 lewru Yarkomaa hitaande 1979, tawi omo yahra e duuɓi 82, o acci debbo makko, Oyinkan, Lady Abayomi, mo kanko e hoore makko o wonnoo neɗɗo mawɗo e nder daartol leydi Najeriya.