Kunle Afolayan
| Jinsu | gorko |
|---|---|
| Ɓii-leydiyankaaku | Naajeeriya |
| Innde | Kunle |
| Innde ɓesngu | Afolayan |
| Ɗuubi daygo | 30 Siilto 1975 |
| Ɗoforde | Ebute Metta |
| Father | Adeyemi Afolayan |
| Sibling | Gabriel Afolayan, Moji Afolayan, Aremu Afolayan, Anu Afolayan |
| Relative | Toyin Afolayan |
| Ɗemngal | Yarbankoore |
| Wolde | Inngilisjo, Nigerian Pidgin, Yarbankoore |
| Sana'aji | film director, aktoji, film producer |
| Field of work | theater arts, film production |
| Janngi to | New York Film Academy |
| Start of work period | 1999, 2005 |
| Lenyol | Yarbankoore |
| Diina | Nasaaraankore |
| Hair color | black hair |
| Eye color | brown |
| Award received | Best of Nollywood Awards |
| Related category | Category:Films directed by Kunle Afolayan, Category:Films produced by Kunle Afolayan |
| Personal pronoun | L485 |
Kunle Afolayan (heɗtoR) (jibinaa ko 30 suwee hiitande dubi 1975) ko fijoowo, peewnoowo, e gardo filmo Najeriya.[1]O heɓi njeenaari ngam ɓamtude mbaadi filmuuji Nollywood rewrude e bidsee ɓurɗo mawnude, o fiyi e 35mm, o yaltini e cinemaaji, o moƴƴini daartol Nollywood ngol cliché.[2] Ko o ardinoo ko wayi no filmuuji Aníkúlápó, Figurine, Waylude telefoŋ, go'o 1 lewru oktoobar, e Citation. Afolayan woni hooreejo fedde wiyeteende Golden Effects Pictures, fedde nde wonaa laamuyankoore, nde sosaa e hitaande 2005.[3][4][5][6]
Nguurndam e jaŋde puɗɗagol
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Afolayan ko iwdi Igbomina-Yoruba, o jeyaa ko e diiwaan Kwara. Baaba makko, Ade Loveko gardiiɗo pijirlooji e filmuuji e yumma makko, Adeola, kadi ina gollinoo e pijirlooji ɗii. Omo jogii miñiraaɓe nayo, hono Gabriel Afolayan, Aremu Afolayan, Moji Afolayan — kamɓe fof ko ɓe fiyooɓe filmuuji — e Anu Afoloyan, jimol filmo.[7][8][9]
Afoloyan janngi haa janngirde lesdi Naajeeriya Model haa Lagos, nden o yahi haa janngirde lesdi lesdi Naajeeriya, haa Lagos, ngam jaangirde maako haa lesdi. O heɓi dipoloma makko ko fayti e faggudu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos. E hitaande 2005, o heɓi dipolomaaji e peewnugol filmuuji dijital to duɗal jaaɓi haaɗtirde filmuuji New York.
Kugal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Golle puɗɗaaɗe e ƴellitaare (1998–2010)
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Afolayan fuɗɗii golle mum e filmuuji ko e fijoowo e nder dingiral politik Tunde Kelani biyeteengal Saworoide, yaltungal e hitaande dubi 1999. Kelani hirjinii Afolayan,[10] ɓurɗo yiɗde wonde gardo, nde adii wonde fijoowo hade mum yahde caggal kamera. Hakkunde hiitande dubi 1998 e 2004, Afolayan yaltii e filmuuji Nollywood keewɗi, omo gollina kadi e banke to bannge geɗe gollorɗe. Caggal nde o woppi golle makko e banke ngam jokkude golle timmuɗe e nder filmuuji, Afolayan naati duɗal jaaɓi haaɗtirde filmuuji New York ɗo o heɓi dipolomaat e filmuuji dijital e hitaande 2005.
E hitaande 2006, Afolayan waɗii golle mum gadane e nder filmo Irapada, filmo teskinɗo mo heɓi njeenaari Akademi filmuuji Afrik ngam filmo ɓurɗo moƴƴude e ɗemngal Afrik. Ina hiisee wonde e nder filmuuji Nollywood gadani e nder caka kitaale 2000 ngam hollirde Sinema Nijeer keso, ko ɗum woni ko woɗɗitii filmuuji ɗi ngalaa kaalis, ɗi njuumtaani e wideyooji, fayde e filmuuji ɓurɗi nafoore peewnugol, ɗi daartol mum en ina saɗti, ɗi nganndu-ɗaa ina njiɗi yiyeede e cinemaaji. Afoloayan wiyi e Irapada, mo capanɗe jeegom e nder teemedere (60%) woni e ɗemngal Engele, wonde ɗum faamaani no feewi sabu ko ɗum feewti e innde filmo oo e ɗemngal Yoruba. "Naa ɗum haala to ɗum filmu Engele, Yoruba malla Igbo. Irapada ɗum filmu Naajeeriya tan ngam ɗum woodi ɗemɗe mawɗe Naajeeriya fuu. Min yiɗi waɗugo huunde nde naa tan feere ngam lenyol neɗɗo amma ngam lesdi fuu, huunde nde ɗon nodda yiɗɓe filmji."
Film makko ɗiɗaɓo, The Figurine (2010), waɗii nafoore mawnde e njulaagu, waɗi Afolayan gooto e waɗooɓe filmuuji ɓurɓe anndeede e Nollywood. Nde heɓi nominaasiyoŋaaji sappo, nde heɓi njeenaaje joy Italic texte njeenaari 6th Africa Movie Academy Awards, ina heen njeenaari ɓurndi moƴƴude e Natal, Jaalal e nder golle yi’annde, njeenaari ɓernde Afrik ngam filmo ɓurɗo moƴƴude ummoriiɗo Naajeeriya, Jaalal e nder Cinematography, e Jaalal ɓurngal moƴƴude e golle fijoowo e nder darnde ardiinde. Tiitoonde deftere ganndal, Auteuring Nollywood: Yiyngooji teskinɗi e dow fijirde ndee, fijirde ndee tiiɗtinii darnde Afolayan e nder ardiiɓe ardiiɓe leydi Najeriya, ƴaañooɓe e sifaa keso filmuuji Nollywood baawɗi haɓaade e dingiral winnderewal.
Yahrugol yeeso golle e gollondiral Netflix (2011–hannde)
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Filmo Afolayan garoowo oo, hono Phone Swap (2012), miijanooma ko e jaabawol yeewtere yeeynorde e innde ballitoowo fedde ngam filmo mo weltinta yimɓe duuɓi 15-45. Afolayan anniyaaki yiɗde ardude e komedi ngam feewnude sosiyetee mum peewnugol. "Phone Swap ko huunde seertunde e ko mbaɗ-mi ko adii. Ko huunde weeɓnde, ko huunde jalbunde, ko huunde seertunde e Irapada walla e The Figurine." Nde heɓi nominaasiyoŋaaji 4 e njeenaari 8ɓiri Afrik, ina heen cate filmuuji ɓurɗi moƴƴude e leydi Najeriya, nde heɓi kadi njeenaari Achievement in Production Design.
E hitaande 2014, Afolayan heɓi nafoore woɗnde e njulaagu e teskuyaaji e ñalnde 1 oktoobar, ko yeewtere teskinnde waɗnoonde e hitaande 1960 e leydi Nijeer koloñaal. Ko kanko woni keɓɗo njeenaaje 16 mawɗe e filmuuji Afrik—ina heen filmo ɓurɗo moƴƴude, ɓurɗo moƴƴude e nate, e ɓurɗo moƴƴude e fijooji e nder fedde filmuuji hakkunde leyɗeele Afrik 2014—e ko kañum woni filmo ɗiɗaɓo ɓurɗo heewde ngalu e sahaa nde o yalti ndee, ko ɗum huunde nde Afolayan fotnoo waɗde duuɓi ɗiɗi caggal ɗuum e The CEO. Haa lewru Abriil 2025, filmuuji ɗiɗi ɗii fof ngoni ko e #66 e doggol filmuuji Najeriya ɓurɗi heewde ngalu. E hitaande 2015, Netflix heɓi hakke renndinde e internet haa ñalnde 1 oktoobar, ɗum waɗi ɗum jeyaa ko e filmuuji Nollywood gadani yaltude e streamer.
Afolayan woni caggal mum ardaade filmo biyeteeɗo The Bridge (2017), filmo njimri ndi jimoowo Najeriya biyeteeɗo Chidinma waɗi e nder golle mum gadane. Filmu man, mo Chidinma's Igbo ɗon mari yidde bee laamiiɗo Yoruba, ɗum nder yewtere maajum dow ɓillaaji ɗi sukaaɓe Naajeeriya'en ɗon mari haaje ngam nastugo kala suudu e lenyol nder suɓol dewgal maɓɓe. E oon hitaande kadi, gardo oo yaltini komedi Omugwo. Pijirlooji ɗii ina tuugnii e jom suudu mo Ken Erics e Omowumi Dada njimi, mo yummiraaɓe mum en, ɓe Ayo Adesanya e Patience Ozokwor njiylotonoo, naati e maɓɓe ngam waɗde Omugwo, aada Igbo en toppitagol caggal jibineede rokkata yumma mum e ɓiɗɗo mum keso. Komedi ina hawra e miijooji renndo sabu luural hakkunde yummiraaɓe ɗiɗo ɓe pine mum en ceerti ina saɗtina nguurndam sukaaɓe ɗiɗo ɓee.
E hitaande 2021 Kunle yaltinii Citation, ko ɗum woni fijirde Netflix tuugniinde e haala nguurndam goonga e njulaagu e nder duɗe jaaɓi haaɗtirde Najeriya, tawi ko Jimmy Jean-Louis woni jannginoowo tuumaaɗo oo, Temi Otedola woni ɓiɗɗo mum. Tambay Obenson, ƴeewoowo filmuuji, teskiima wonde, so tawii filmo oo ina hollita huunde nde meeɗaa yiyeede e filmuuji, o waɗiri ɗum ko e gite Afrik hirnaange ɗe yimɓe winndere ndee keewaani yiyde. Citation woni filmo Afolayan nayaɓo mo Netflix heɓi hakkeeji yeeyde e internet ko jiidaa e The CEO, 1 oktoobar, e The Figurine. E darorɗe hitaande ndee, streamer oo hollitii wonde ina yaaji e gollondiral mum e Afolayan, e yamirde filmuuji tati asliiji : drama daartol, fantasy folklore, e drama jikkuuji.
Swallow, ko ƴeewndo ekran deftere Sefi Atta e innde wootere, ko ngol woni go’o ko Netflix yaltata e lewru oktoobar 2021. Waɗi ko to Lagos e kitaale 1980, ko ɗoon woni ɗo filmo gritty oo rewi ko e debbo tokooso mo Ijeoma Grace Agu fiyi mo teddinii so ina waawi wonde muulngo dorog. Netflix caggal mum yaltini Aníkúlápó, ko filmo Najeriya, e lewru suwee 2022. Afolayan siftinii filmo oo ko "Pijirlooji laamuuji peewnaaɗi e nder leydi Najeriya kono ko ɓuri moƴƴude e pinal men".Balɗe sappo e go'o caggal nde yalti, ko kañum woni #1 ɓurɗo yiyeede e filmo Netflix asliijo mo wonaa Engele. E hitaande 2023 kadi ko kañum woni filmo ɓurɗo toɗɗaade e njeenaaje cuɓagol yiyooɓe Afrik Magic, e 16 noddaango. Filmu oo, Anikulapo: Ummagol Spectre, yaltinaama e nder filmuuji jeegom ñalnde 1 mars 2024. Nde woni nder limngal top-10 Netflix wurtugo nder asaweeje 10 nder Naajeeriya, nde mooɓi ko ɓuri 13M wakkatiiji laarago. E lewru Oktoobar 2024, gardiiɗo oo hollitii wonde Netflix hesɗitinii yeewtere ndee e sahaa ɗiɗaɓo.
Ijogbon, tataɓo e nanondiral Afolayan e Netflix fotooje tati, yalti ko e lewru Oktoobar 2023. Binndol ngol ko Tunde Babalola mo 1 Oktoobar e Citation, o filmo ko daartol garoowol duuɓi, ngol tuugnii ko e sehilaaɓe nayo e nder laddeeji Fuɗnaange-rewo Nijeer, ɓe njiylotoo ko e saak diamond mo taƴaaka. E nder yontereeji ɗiɗi gadani ɗii, filmo oo heɓi nokku e nder 10 ɓurɓe mawnude e winndere ndee, o naati e 10 ɓurɓe mawnude e nder leyɗeele sappo e jeegom.
E lewru noowammbar 2024, filmo Afolayan biyeteeɗo Recall, mo nganndu-ɗaa ko kañum woni sabaabu hakkille, yaltinaa e ñalɗi filmuuji hakkunde leyɗeele Afrik (AFRIFF). E nder mbaydi golle gardiiɗo oo goɗɗe ko wayi no The Figurine, Irapada, e Aníkúlápó, daartol filmo oo ina woni e nder ngonka ruuhuyaŋkaagal Afrik. Anita (Sharon Ooja) e Goke (Olarotim Fakunle) ina njogii duuɓi 10 dewgal, ina njogii ɓiɓɓe ɗiɗo. Ñalawma gooto caggal nde ɓe mawni, aduna maɓɓe ina ɓuuɓtoo nde Anita majji, sirluuji keewɗi cuuɗiiɗi ina mbaɗa feccere luggiɗnde hakkunde maɓɓe. Filmu oo yalti ko e cinemaaji leydi Najeriya ñalnde 4 abriil 2025.
So tawii ko naftortooɗo jokkondiral Netflix e nder duuɓi, Afolayan kadi ko ƴaañoowo e nder njuɓɓudi filmuuji Naajeeriya waɗde ko ɓuri heewde ngam feewnude e semmbinde laylayti renndo mum. E fuɗɗoode hitaande 2025, o yaltinii filmuuji keewɗi ɗi nanondiral mum e Netflix timmi—The Figurine, Phone Swap, e The CEO—ngam yiyde ɗum en e lowre makko KAPStream to YouTube tawa ko e njoɓdi. E nder yeewtere Channels TV, o hollitii wonde, sabu ŋakkeende no feewi peccitagol sinemaaji Afrik e sahaa nde ɓe njaltata ndee, ɗum ko fartaŋŋe ngam addude filmuuji ɗii e yimɓe ɓurɓe yaajde. O ɓeydi heen wonde waɗooɓe filmuuji ina poti yuɓɓinde golle mum en to bannge njulaagu e ƴellitde golle mum en ina keddii e jokkondire e yontaaji garooji.
Nguurndam neɗɗo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Afolayan resii Tolu Afolayan e hitaande 2007, ɓe ceerti e hitaande 2019. Ɓe ndañi ɓiɓɓe nayo. O anndini ko o miijotooɗo.
Luural
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ñalnde 6 abriil 2015, Afolayan yaltinii tweet ina hollita wonde Igbos ko fedde ɓurnde heewde caggal njulaagu e nder leydi Nijeer. Jaabawol fanniyankooɓe ngol addani Afolayan yaafnaade e firo wonde omo wondi e sunaare e piraasiyoŋ filmuuji makko, haa teeŋti noon e koppiiji ɗi ngalaa kaayitaaji ñalnde 1 oktoobar, filmo makko cakkitiiɗo e oon sahaa e oon sahaa. Caggal luural ngal seeɗa, ñalnde 13 abriil 2015, koppiiji pirateeji 1 oktoobar njalti e luumo hee.
E nder yeewtere nde o waɗdunoo e jaaynde Cable, Afolayan wiyi o yiyataa filmuuji Najeriya no feewi; ′′Goonga, mi ɗon laara ɗi ngam mi ɗon mari haaje laarugo filmji ɗi ɗon ƴama am e waylugo gite am dow kuuje feere.′′ nden ɗum waɗi mo heɓugo jaabawol ɗuuɗngol ngol fanniyankooɓe e woɓɓe gollodiiɓe maako nder fijirde filmji lesdi Naajeeriya. Balɗe seeɗa caggal ɗuum, Afolayan hollitii wonde haala makko yaltinaama e konngol.
Filmogaraafi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Hitaande Filmo Darnde Teskorɗe Ref
Fiyoowo Gardiiɗo Pewjanoowo Winndiyanke
1999 Saworoide Eey
2002 Agogo Eewo Eey
2005 Ti Ala Ba Ku Eey
2006 Irapada Eey Eey Eey Eey
Èjiwòrò Eey
2007 Onitemi Eey
2009 Fijirde Eey Eey
Farayola Eey
2012 Telefoŋ Swap Eey Eey Eey
2014 Miraas ɓuuɓɗo Eey .
1 Oktoobar Eey Eey Eey
2016 CEO oo Eey Eey
2017 Ponto Eey Eey
Omugwo Eey Eey
2018 Yimɓe majjuɓe Eey
2019 Mokalik Eey Eey
Diamant e nder Asamaan Eey
2020 Ciimtol Eey
2021 Ayinla Eey
Swallow Eey Eey Eey Eey
A Naija Natal Eey
2022 Anikulapo Eey Eey Eey
2023 Ijogbon eey
2024 Siftor Eey Eey
Njeenaaje e nominaasiyoŋ
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Hitaande njeenaari Categori Film Result Ref
2019 Ko ɓuri moƴƴude e njeenaari Nollywood Gardiiɗo hitaande Diamond e nder asamaan toɗɗaama
2021 Net Honors ko fijoowo ɓurɗo yiyteede toɗɗaa
2023 Njeenaaje cuɓagol yiyooɓe maagiyaŋkooɓe Afrik Ɗemngal Ɓurngal moƴƴude – Yoruba Anikulapo Won
Filmu ɓurɗo moƴƴude Afrik hirnaange toɗɗaa
Filmu ɓurɗo moƴƴude e kuuɓal Won
Gardiiɗo ɓurɗo moƴƴude toɗɗaaɗo
Ƴeew kadi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Liste omo Yoruba
Doggol peewnitooɓe filmuuji leydi Najeriya
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ "Its Kunle Afolayan's birthday". The Nation. Lagos, Nigeria. 30 September 2014. Archived from the original on 7 October 2014. Retrieved 24 October 2014.
- ↑ "Kunle Afolayan set to release 'ROTI'". Vanguard (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 21 May 2017. Retrieved 8 March 2022.
- ↑ "Out of Africa: Kunle Afolayan bids to bring Nollywood cinema to the world". the Guardian (in Engeleere). 30 October 2012. Retrieved 19 November 2022.
- ↑ "The CEO: Kunle Afolayan unveils cast of multi-lingual movie". The Nation (in Engeleere). Lagos, Nigeria. 29 August 2015. Archived from the original on 18 November 2018. Retrieved 21 January 2019.
- ↑ "NET Special: 2014 Most influential people in entertainment". Nigerian Entertainment Today (in Engeleere). 17 November 2014. Archived from the original on 22 January 2019. Retrieved 21 January 2019.
- ↑ Nigeria, News Agency of (19 November 2017). "Nollywood powerful tool for "soft" diplomacy – Audu Kadiri". TODAY.NG (in Engeleere). Archived from the original on 30 January 2019. Retrieved 29 January 2019.
- ↑ Akande, Victor (22 December 2012). "Kunle Afolayan on the trail of Yoruba deities". The Nation. Archived from the original on 22 December 2015. Retrieved 18 December 2015.
- ↑ "'Mi smo nova filmska revolucija'". www.tportal.hr. Archived from the original on 8 January 2014. Retrieved 4 January 2014.
- ↑ "234Next.com". Archived from the original on 17 February 2010. Retrieved 18 December 2009.
- ↑ "Kunle Afolayan". Africa Interviews (in Engeleere). Retrieved 2025-04-04.