Jump to content

Lagos nanondiral cemmbingol

Iwde to Wikipedia
Lagos nanondiral cemmbingol
treaty

Cede Ceesiyon, 6 August 1861 ko Cede Ceessiyon Lagos ko cede hakkunde laamu British e Oba Dosunmu of Lagos (donooɗo 'Docemo' nder defte English) nder nde Dosunmu, nder haɗiiji bonnduki konu, hokki leydi Lagos to Britain, haa e nder ko o jogii laamu Oba, to leyɗe Farayse.

Nder haɓre lesdi Britaniya fuɗɗam karni 19 dow haɓre gardagol maccuɓe Atlantik, gardagol Afrik hirnaange walla gardagol darnde bana ɗum anndiraa, tokki ɗaɓɓugo gardagol ladde maccuɓe Portugaal, Amerik, Farayse e Kuba e waɗugo dooka dow ɗowtanaago maccuɓe bee ardiiɓe maayo hirnaange Afrik bee hakkiilo ɗuɗɗum ngam ɓe waɗi darnde mawnde nder maayo hirnaango Afrik diga Sierra Leone haa Niger Delta (ha jooni Nigeria) e haa worgo haa Kongo. Nder hitaande 1849, Britaniya suɓii John Beecroft bana Konsul Bights of Benin e Biafra, nokku ɗo o waɗi (jo hawti e laamu maako dow Fernando Po) haa maayde maako nder hitaande 1854. John Duncan nodditi Vice Consul e wonnoo e Wydah. Nder wakkati beecroft'en, laamu Lagos (go je'e Oba Kosoko) ɗon ha fombina fuunaaŋge konsulaatu lesdi Benin e Biafra e ɗon je'e nokkuure mawɗe nder jaaynde maccuɓe. Nder hitaande 1851 e dow semmbe maccuɓe ɓe ɓe njeyaama ɓe ɗon mari semmbe siyasa e jaayɗe, leydi Biritaniya hawti nder Lagos nder ko jooni anndiraa bana Ɓamtaare Lagos ngam daliila ɗum haɓɓii Oba Akitoye (e jaɓugo Oba Kosoko mo saini alkawal hakkunde Biritaniya mawɗo e Lagos, 1 lewru 1 hitaande 1852). Jaɓɓorgo Ganndal 1852 waɗi ko e nder taariika Lagos, nde leydi Biritaniya hokki leydi Lagos hakkille militaare.

Kuugal Ceesiyon

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Caggal ko Kosoko e Farayse'en ɓe ɗon ɗon ɗon ɗon haɓɓoo dow laamu Wydah, go'owol waɗii ko Lord Palmerston (ɗawra ardiiɗo leydi Britaniya) wi'i "ko ɗum nafata wakkati ngam heɓugo protectorate Lagos". William McCoskry, Konsolɗo nder Lagos e Komandantaar Bedingfield noddi kawtal e Oba Dosunmu e lewru 30 Luuta 1861, dow HMS Prometheus, to ɗum holli yiɗi lesdi lesdi e ɗum yiɗi jaabol dow haalaji diga lewru August 1861. Dosunmu haɓɓi haala kaalis ngal, ammaa ngam ngam haɗuki waɗugo bombing dow Lagos diga dow Komandaar Bedingfield, Dosunmu hokki ko o waɗi e saini kaalis ngal.

Ɗe defte traktateeji

[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]

Ɗuum ko ɗemngal ngal waɗii ko e nder leyɗe Lagos:

Dowwol hakkunde Norman B. Bedingfeld, hooreejo mayri maako Prometheus, e mawɗo mawɗo dow suudu Bights, e William McCoskry, Esquire, hooreejo majji maako Britannic, dow dow dow dow Dow dow dow dow Dawla Maariya mawɗo leydi leydi leydi leydi, e Docemo, laamiiɗo Lagos, dow dow hoore maako e dow dow dow hooreejo majje.

Ɗuumɗinal INgam laamiiɗo lesdi Angilandi heɓan baawɗe ɓurɗe huuwugo, haɓugo, e hakkilantaago yimɓe lesdi Lagos, e halki ceede maccuɓe nder lesdi ndi'e e nder diiwaanji ɓooyi, e halka konuji halkiɗiniɗi ɗi Dahomey e feere feere ɗon waɗana ngam hakkilantaaki maccuɓe, mi Docemo, bee jaɓugo e jaɓugo kawtal am, mi jaɓɓina, mi jaafata, mi jaajina, mi hokkata, mi hokki, mi hokkataa, ngam daliila ɗi'en mi hokkata laamiiɗo leydi Biritaniya, ɓe'e warɓe, e ɓe'e maɓɓe haa abadaa, laamiiɗo laamiiɗo, laamiiɓe laamiiɗo ladde, laamiije laamiiɗo Laagoos bee hakkki, ɓesɗe, laamiiji, e kuuje ɗe'e fuu, bana boo laamiiɓe, e laamiiɓe laaɓɗum, e laamuuji, e laamu, e laamorde laamiiɗo laaɓɗum e laamiiɗo ma, bee hakkilantaaku maɓɓe fuu, e fuu, e nder Mi ɗon alkawal bana non, mi ɗon hokki ɓe, ngam ɓe keɓan ɗi'e nder laaɓɗum e nder jam, nder sahaaji fuu, ɓe ɗon hokkata ɗi'e haa laamiiɗo lesdi Biritaniya, malla goɗɗo mo laamiiɗo maako suɓay ngam ɓe huutoroo nder huuwugo kuugal ngol; yimɓe jooɗiiɓe nder saare ɗe'e e nder lesdi ɗe'e, bana yimɓe laamiiɗo, e nder laamu maako, e nder laamiiɗo maɓɓe, e nder lesdi maako, e ley laamu maako, ɓe ɗon njooɗoto nder lesdi ndi'e

Ɗuumɗinal IIDocemo hokkata huutoraade laamorde laamiiɗo nder ma'ana afriknaaje, nden hokkata huutoreeji hakkunde yimɓe lesdi Lagos bee jaɓugo maɓɓe, to ɓe ɗon haɓɓii e dentuji lesdi Britaniya.

Ɗuumɗinal IIINder jaɓɓorgo leydi, dokemo huutore dow dokkoowo dow dow walaa ko'e feere dow maako, e ngam maajum o heɓay laawol huutore ɗum bana haa jooni.E dow tagdi no wi'etee ha dow nder laana e saare e nder leydi Lagos, wakiila'en laamiiɗo leydi Biritaniya mawnde ɗon alkawal, to jaɓugo majji maako, Docemo heɓay pension ngal ngal ngal ngalotiraama diga laamiiɗo Biritaniya ngalotiraaki limce ɓaawo hitaande, ko o heɓay haa jooni; pension ngal ngalotiraa e nder wakkatiji e nder laawol ngol ɗum heɓay nder ɓaawo ɗun

LAGOS, 6 August 1861 Saini DOCEMO TELAKE OBALEKOW NORMAN B. BEDINGFIELD ship of Her Majesty Prometheus, Senior Officer, Bights Division W. McCOSKRY, Acting Consul