Jump to content

Little Sparta

Iwde to Wikipedia
Little Sparta
sculpture garden
LesdiBiritaani-Mawndi Taƴto
Nder laamooreSouth Lanarkshire Taƴto
Associated electoral districtDumfriesshire, Clydesdale and Tweeddale Taƴto
Historic countyLanarkshire Taƴto
LocationDunsyre Taƴto
Jonde kwa'odineto55°43′28″N 3°30′31″W Taƴto
CreatorIan Hamilton Finlay Taƴto
Heritage designationInventory Garden and Designed Landscape Taƴto
Map

Sparta tokooso ko jarne to Dunsyre e nder koɗli Pentland to bannge worgo Lanarkshire, Ecosse, ko naalanke e yimoowo biyeteeɗo Ian Hamilton Finlay e debbo mum Sue Finlay mbaɗi ɗum gila 1966.

Jardiin Arcadian mo ektaaruuji joy (ektaaruuji ɗiɗi) ina waɗi jimɗi konnguɗi e mbaadi mbaylaandi, polemik, e aforismaaji filosof, wondude e mbaylaandi e templeeji ɗiɗi. So ɗum fof hawrii ina waɗi ko ina tolnoo e 275 golle naalankaagal, ɗe naalanke oo sosi e ballondiral e sehilaaɓe e rewɓe heewɓe.

Jardiin oo fuɗɗii soseede ko e hitaande 1966, innde mum fuɗɗii ko Stonypath. Finlay wuuri toon haa ko juuti hade makko maayde e hitaande 2006. Finlay suɓii innde « Little Sparta » e hitaande 1983, ngam jaabaade innde Edinburgh, « Aten Fuɗnaange », e fiyde e luural daartol hakkunde gure Giriik ɓooyɗe Aten e Sparta. Sparta tokooso wuuri ko e luure keewɗe, walla "Wars" no Finlay inniri ɗum nii, ko fayti e tolno e darnde Temple Garden ; ina heen luural njoɓdi e nanngugol laamu. Hareeji ɗii ina mbinndaa e binndanɗe Graeme Moore, naalanke leydi gollodinooɗo e Finlay, jogorɗo yuɓɓineede e nokku biyeteeɗo Kislak to duɗal jaaɓi haaɗtirde Pennsylvania ngam mooftude defte keertiiɗe, defte e binndanɗe seeɗa.

E nder gollondiral maɓɓe duuɓi 23 Ian Hamilton Finlay e Sue Finlay cosi Little Sparta ko jimɗi lolluɗi e nder winndere ndee, jillondiral jarribooji avant-garden, hakkilantaagal e ƴoƴre Ecoppi e aadaaji jarde leydi Engele. Ina waɗi gesa yeeso, nokku ɓurɗo ɓadaade, ina waɗi yeruuji keewɗi e ‘yimre gesa’ Finlay ; jarne leɗɗe ina yaaji e saraaji weendu tokoosru; e doggol laabi, nokkuuji e seppooji e nder leydi ɓurndi ladde. Finlay miijii gesa oo ko e saraaji pooli jokkondirɗi, ɓuuɓri e maayo tokooso, Lochan Eck.

Finlay caggal ɗuum yaajtini werlaaji ɗii e kitaale 1990, o sosi nokku tokooso biyeteeɗo Parkland Engele e nder paddock ɓooyɗo oo. Jardiin koɗorɗe, ‘Hortus Conclusus’, ɓeydaa heen caggal maayde makko. Ɗeeɗoo nokkuuje sosaa ko e ballondiral e Pia Simig e Ralph Irving.

"Njuɓɓudi hannde ndii ko jiiɓru janngo (St Just)" winndaa to Little Sparta

Miijo mawngo ngo Ian sosi to Little Sparta ko miijo ‘yimre jarde’, tawaande e nder ‘nokku’. Finlay siftinii jokkondire hakkunde ɗeen jimɗi-geɗe e koɗki mum en : "Ko heewi e kala nokku ina heɓa artefakt tokooso, laamɗo no laamɗo tokooso walla ruuhu nokku. Famde am ko golle ɗee ko denndaangal jillondiral – artefakt oo e nder ngonka mum. Golle ɗee ngonaa huunde woɗnde, kono ko huunde planter, so, trees".

Sue Finlay, ƴettuɗo ko ɓuri heewde e aawdi e ndema, ina siftina yaakaare ndee ɗoo feere tagoore e nder deftere mum wiyeteende The Planting of a Hillside Garden : “Golle janngugol ina haani waɗde heen hakkille no feewi e nder ndunngu".

Jooni noon, jarne oo ko Little Sparta Trust jeyi ɗum, ina anniyii hisnude jarne oo haa ko fayi arde, tawa ina moofta heen ko heewi ngam yoɓde kaalis toppitiiɗo ɗum. Hooreejo leydi ndii ina jeyaa heen jaaynoowo biyeteeɗo Magnus Linklater e jom galle oo biyeteeɗo Victoria Miro. Jardiin oo ina udditanaa yimɓe fof e dow keewal.

E lewru Duujal 2004, wiɗto waɗaango e naalankooɓe Ecoppi capanɗe joyi, ardiiɓe galleeji e annduɓe naalankaagal, ngo Ecoppi waɗi ñalnde alet, suɓii Little Sparta « golle ɓurɗe teeŋtude e naalankaagal Ecoppi ». Daartoowo naalankaagal biyeteeɗo Sir Roy Strong wiyi e Little Sparta wonde ko kañum tan woni « jarde asliire waɗnde e ndii leydi gila 1945 ». James Campbell, winnduɗo e jaaynde wiyeteende The Guardian, siftinii jarne oo ko « gooto e kaawniiɗe naalankaagal teeminannde 20ɓiire », kadi o jaɓi sifaade Hamilton Finlay e hoore mum wonde « jarnoowo gadano ».[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]

  1. Ian Hamilton Finlay, quoted in Little Sparta: A Portrait of a Garden, Robin Gillanders, with an Afterword by Alec Finlay (Scottish National Portrait Gallery, 1998)
  2. "Little Sparta goes a long way in poll on Scotland's greatest art". Retrieved 15 April 2012.
  3. The status of the Garden Temple is discussed in detail in Ian Hamilton Finlay: A Visual Primer, Yves Abrioux (Reaktion Books, 1985)
  4. Allingham, Sam (2019) The Many Battles of Little Sparta. The Special Collections Processing Center (SCPC) of the University of Pennsylvania’s Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts. (April 24).
  5. Allingham, Sam (2019) The Many Battles of Little Sparta. The Special Collections Processing Center (SCPC) of the University of Pennsylvania’s Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts. (April 24).
  6. Ian Hamilton Finlay, quoted in Little Sparta: A Portrait of a Garden, Robin Gillanders, with an Afterword by Alec Finlay (Scottish National Portrait Gallery, 1998)
  7. New Arcadian Journal, (No. 61/62, Patrick Eyres (ed.), New Arcadian Press, 2007, Template:ISSN.
  8. "Contact the Trust". Little Sparta Trust. Archived from the original on 5 February 2012. Retrieved 18 August 2009.
  9. "Little Sparta goes a long way in poll on Scotland's greatest art". Retrieved 15 April 2012.
  10. Campbell, James (17 November 2012). "Ian Hamilton Finlay: the concrete poet as avant gardener". The Guardian. Retrieved 30 November 2018.