Jump to content

Lundazi District

Iwde to Wikipedia
Lundazi District
district of Zambia
LesdiSammbiya Taƴto
Nder laamooreEastern Province Taƴto
Jonde kwa'odineto12°30′0″S 32°45′0″E Taƴto
Map

Distrik Lundazi ko diiwaan e nder leydi Zambie, woni ko e diiwaan Fuɗnaange. Laamorgo leydi ndi yo Lundazi. Diisnondiral ngal ina renndini keeri e diisnondiral Chasefu to fuɗnaange, diisnondiral Lumezi to fuɗnaange-rewo, e Republique Malawi to fuɗnaange e fuɗnaange.

E hitaande 2022, diiwaan oo ina joginoo fotde 154 908 neɗɗo. E hitaande 2018, diiwaan Lundazi feccii e diiwanuuji 3 (Lundazi, Lumezi e Chasefu) e laamu ngam waawde ƴellitaare ladde.Tumbuka ko ɗemngal ɓurngal heewde haaleede e nder diiwaan hee.

Tariya Distrik Lundazi sosaa ko e hitaande 1942, ko Diisnondiral Ladde, caggal mum toɗɗaa ko Diisnondiral Diisnondiral e hitaande 1991. E nder yimɓe fotde 154 908, diiwaan oo ina waɗi rewɓe seeɗa, tawi heen 79 721 ko rewɓe e 75 187 worɓe.

Laamorgo ngo ko Lundazi, inniraa ko maayo Lundazi, hannde jeyaa ko e baraas Lundazi. Engeleejo gooto biyeteeɗo Errol Button mahii galle laamorɗo no Normandi nii to Lundazi e hitaande 1948, ɗo maayooji ɗii kawri. Castle e cuuɗi goɗɗi nannduɗi e mum ko maandeeji maantiniiɗi e nder wuro ngo.

Wakere Distrik oo ina woni ko ina tolnoo e 743 kiloomeeteer fuɗnaange Lusaka, e 184 kiloomeeteer to laamorgo diiwaan oo, hono Chipata. Nde waɗi ko 1 348 kiloomeeteer kaaree, nde woni ko sara maayo Malawi to leydi Malawi. Topografi diiwaan oo ina heewi wonde koɗki, ina waɗi falndeeji ɗi maayooji e maayooji ceerti.

Wuro ngoo ina heɓa weeyo ɓuuɓngo (subtropical).

Demokaraasi

Leƴƴi ɓurɗi heewde heen ko Tumbuka, Chewa, e Ngoni. Demal e njulaagu ina njiyloo faggudu nokku oo, tawi ko ɓuri heewde e njulaagu nguu ko Zambinaaɓe iwdi Asii. Kadi ina anndaa e ndonu pinal mum. Lundazi ina jogii innde wiyeteende « Kaalis gooto Kanele ».

Ɗemngal mawngal kaaleteengal ko Tumbuka wondude e Engele ko laawɗinaande. Ɗemɗe tokoose goɗɗe ina heen Chewa.

Distrik oo ina waɗi diiwanuuji 10, diiwaan gooto (Lundazi), tawi ko ardiiɓe aadaaji tati ardii ɗum : mawɗo mawɗo Mwase, mawɗo Mphamba, e mawɗo Kapichila. Distrik njulaagu hakkundeejo e wuro Lundazi ina tawee teeŋti e nokku Chief Mphamba.

Distrik oo ina yuɓɓina kewu Kulonga hitaande kala, kewu pinal Tumbuka maantinɗo, mawninoowo kosam moƴƴam. Woɗɓe e jimɗi e kewuuji aadaaji ina mbaɗi Vimbuza, e Zengani.

Golle faggudu mawze e nder diiwaan hee ko ndema, ko adii fof e nder njuvvudi tokosiri, njulaagu, njulaagu tokoosi, e turism.

  1. 2022 Census of Population and Housing - Preliminary Report (PDF)
  2. "President Edgar Lungu has declared 7 new districts".
  3. About Lundazi - Lundazi Town Council