Maayo Medjerda
| Lesdinkeejum | Bagrada, مجردة |
|---|---|
| Origin of the watercourse | Atlas Mountains |
| Mouth of the watercourse | Gulf of Tunis |
| Tributary | Maayo Mellegue, Oued Siliana |
| Drainage basin | Mediterranean Basin |
| Lesdi | Aljeri, Tuniisi |
| Jonde kwa'odineto | 36°13′22″N 7°36′12″E, 37°6′42″N 10°12′51″E |


Maayo Medjerda (aarabeeɓe: وادي مجردة), Bagradas ɓooyɗo, ko maayo e nder Afrik worgo, ummortoongo fuɗnaange-rewo Alseri rewrude e Tuunus hade mum ruttaade e Golf Tuunus e maayo Tuunus. Njuuteendi mayri ko 450 km (280 miil), woni maayo ɓurngo juutde e Tuunus. Ina wiyee kadi Wadi Majardah walla Mejerda (e farayse: Oued Majardah).[1]
Yahde
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Maayo Medjerda ummorii ko e Tell Atlas, feccere e koɗli Atlas, to worgo-fuɗnaange Alseri, caggal ɗuum rutta fuɗnaange haa Tuunus, caggal ɗuum naata e Golf Utica to maayo Mediteraane. Njuuteeki laawol mayre ko 460 kiloomeeteer (290 miil). Ko maayo ɓurngo teeŋtude e juutde e nder leydi Tuunus, ngo dammbinaama e nokkuuji keewɗi, ngo woni ko e rokkude ndiyam e ndema alkamaari leydi ndii.[2]
Golf Utica sosaa ko e sahaa mbayliigu caggal glaas ko ina wona duuɓi 6 000 jooni. E nder jamaanu, ɓulli ndiyam ummoriiɗi e Medjerda ina kebbina seeɗa-seeɗa bannge worgo maayo ngoo. Lowre kewuuji e nder yontaaji daartol ina teskaa e binndanɗe ɓooyɗe e seedeeji arkewolosi.
Gaa gaa ƴeewndorɗe leydi morfolooji, fotooje weeyo e satelitaaji kuutoraama ngam yuurnitaade no leydi ndii wayliri e nder duuɓi 3 000 jawtuɗi ɗii. Feccere funnaange golf ndee ina heewi e yontaaji ɓooyɗi. Geec oo ina yalti seeɗa-seeɗa e bannge worgo oo e nder yontaaji hakkundeeji e jamaanu hannde oo. Lagoon Ghar el Melh ko ɓuuɓri cakkitiindi e ko wonnoo ɓuuɓri Utica.
Caggal ilam mawɗam cakkitiiɗam e hitaande 1973, Medjerda wayli, laabi ɗiɗi, laawol mum. Jooni noon, nde rewi ko e weeyo ngo fuɗɗii ɓuuɓde ngam ittude ɓuuɓri ndiyam ilam.[3]
Tariya
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]To bannge daartol, Medjerda ko laawol ndiyam ɓurngol teeŋtude e nder leydi Tuunus, rokkata ndiyam laaɓɗam to nokkuuji ɗo yimɓe leydi ndi ngoni. Ina waɗi kadi nafoore mawnde e yimɓe hoɗɓe e sara maayo ngoo. Ndiyam ummortooɗam Medjerda ina huutoree ngam ustude, ina waɗi nafoore mawnde e ndema diiwaan oo.
Ko ɗum jawdi peeñndi, ndi Kartaaginaaɓe, Roomnaaɓe, Vandal en, Bizantiinnaaɓe, Aarabeeɓe e Otomaan en kaɓi e mum, koɗi heen laabi keewɗi. Wurooji mawɗi keewɗi sosaa e dow mayri walla saraaji mayri, ina jeyaa heen Utica, Carthage, haa caggal ɗuum Tunis. Portooji ɓooyɗi Utica e Ghar el-Melh (Rusucmona walla Porto Farina) uddaama haa laaɓi cer, sabu ɓuuɓgol portooji mum en.
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Beschaouch, Azedine (1986). "De l'Africa latino-chrétienne à l'Ifriqiya arabo-musulmane: questions de toponymie". CRAI (in French). 130 (3): 530–549. doi:10.3406/crai.1986.14420. Archived from the original on 2024-01-28. Retrieved 2023-10-08.
- ↑ "Study on Integrated Basin Management of the Medjerda River | Tunisia | Countries & Regions | JICA". www.jica.go.jp. Archived from the original on 19 October 2009. Retrieved 28 July 2017.
- ↑ Ameur Oueslati, Faouzia Charfi & Fadhel Baccar, La basse vallée de Oued Majerda et la lagune de Ghar El Melh, projet WADI