Jump to content

Maayo Medjerda

Iwde to Wikipedia
Maayo Medjerda
Wokiro River
LesdinkeejumBagrada, مجردة Taƴto
Origin of the watercourseAtlas Mountains Taƴto
Mouth of the watercourseGulf of Tunis Taƴto
TributaryMaayo Mellegue, Oued Siliana Taƴto
Drainage basinMediterranean Basin Taƴto
LesdiAljeri, Tuniisi Taƴto
Jonde kwa'odineto36°13′22″N 7°36′12″E, 37°6′42″N 10°12′51″E Taƴto
Map
a view of the river

Maayo Medjerda (aarabeeɓe: وادي مجردة), Bagradas ɓooyɗo, ko maayo e nder Afrik worgo, ummortoongo fuɗnaange-rewo Alseri rewrude e Tuunus hade mum ruttaade e Golf Tuunus e maayo Tuunus. Njuuteendi mayri ko 450 km (280 miil), woni maayo ɓurngo juutde e Tuunus. Ina wiyee kadi Wadi Majardah walla Mejerda (e farayse: Oued Majardah).[1]

Maayo Medjerda ummorii ko e Tell Atlas, feccere e koɗli Atlas, to worgo-fuɗnaange Alseri, caggal ɗuum rutta fuɗnaange haa Tuunus, caggal ɗuum naata e Golf Utica to maayo Mediteraane. Njuuteeki laawol mayre ko 460 kiloomeeteer (290 miil). Ko maayo ɓurngo teeŋtude e juutde e nder leydi Tuunus, ngo dammbinaama e nokkuuji keewɗi, ngo woni ko e rokkude ndiyam e ndema alkamaari leydi ndii.[2]

Golf Utica sosaa ko e sahaa mbayliigu caggal glaas ko ina wona duuɓi 6 000 jooni. E nder jamaanu, ɓulli ndiyam ummoriiɗi e Medjerda ina kebbina seeɗa-seeɗa bannge worgo maayo ngoo. Lowre kewuuji e nder yontaaji daartol ina teskaa e binndanɗe ɓooyɗe e seedeeji arkewolosi.

Gaa gaa ƴeewndorɗe leydi morfolooji, fotooje weeyo e satelitaaji kuutoraama ngam yuurnitaade no leydi ndii wayliri e nder duuɓi 3 000 jawtuɗi ɗii. Feccere funnaange golf ndee ina heewi e yontaaji ɓooyɗi. Geec oo ina yalti seeɗa-seeɗa e bannge worgo oo e nder yontaaji hakkundeeji e jamaanu hannde oo. Lagoon Ghar el Melh ko ɓuuɓri cakkitiindi e ko wonnoo ɓuuɓri Utica.

Caggal ilam mawɗam cakkitiiɗam e hitaande 1973, Medjerda wayli, laabi ɗiɗi, laawol mum. Jooni noon, nde rewi ko e weeyo ngo fuɗɗii ɓuuɓde ngam ittude ɓuuɓri ndiyam ilam.[3]

To bannge daartol, Medjerda ko laawol ndiyam ɓurngol teeŋtude e nder leydi Tuunus, rokkata ndiyam laaɓɗam to nokkuuji ɗo yimɓe leydi ndi ngoni. Ina waɗi kadi nafoore mawnde e yimɓe hoɗɓe e sara maayo ngoo. Ndiyam ummortooɗam Medjerda ina huutoree ngam ustude, ina waɗi nafoore mawnde e ndema diiwaan oo.

Ko ɗum jawdi peeñndi, ndi Kartaaginaaɓe, Roomnaaɓe, Vandal en, Bizantiinnaaɓe, Aarabeeɓe e Otomaan en kaɓi e mum, koɗi heen laabi keewɗi. Wurooji mawɗi keewɗi sosaa e dow mayri walla saraaji mayri, ina jeyaa heen Utica, Carthage, haa caggal ɗuum Tunis. Portooji ɓooyɗi Utica e Ghar el-Melh (Rusucmona walla Porto Farina) uddaama haa laaɓi cer, sabu ɓuuɓgol portooji mum en.

  1. Beschaouch, Azedine (1986). "De l'Africa latino-chrétienne à l'Ifriqiya arabo-musulmane: questions de toponymie". CRAI (in French). 130 (3): 530–549. doi:10.3406/crai.1986.14420. Archived from the original on 2024-01-28. Retrieved 2023-10-08.
  2. "Study on Integrated Basin Management of the Medjerda River | Tunisia | Countries & Regions | JICA". www.jica.go.jp. Archived from the original on 19 October 2009. Retrieved 28 July 2017.
  3. Ameur Oueslati, Faouzia Charfi & Fadhel Baccar, La basse vallée de Oued Majerda et la lagune de Ghar El Melh, projet WADI