Maayo Nunez
| Mouth of the watercourse | Atalantika |
|---|---|
| Lesdi | Gine |
| Nder laamoore | Boké Region |
| Jonde kwa'odineto | 10°35′40″N 14°40′30″W, 10°50′0″N 14°32′0″W |




Maayo Nunees walla Riyo Nuñees (Kakandé) ko maayo e nder leydi Gine tawa iwdi mum ko e dow tooweeki Futa Jallon. Ina anndaa kadi maayo Tinguilinta, caggal wuro wonngo e dow ŋoral maggal toowngal.[1]
Geography
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E nder maayo Kogon [fr] to bannge worgo e maayo Pongo to bannge fuɗnaange, Nunez ina ɓuuɓtoo e nder geec Atlantik to wuro laamorgo Kamsar, saraaji Gine-Konakri. Maayo ngoo ina ɓuuɓta hitaande kala e sahaa toɓo, ina waɗa ɓulli e ɓulli nder leydi. Ɗeeɗoo nokkuuje ilam ko Nalu e Baga hoɗi heen.[2] Fotde 64 km nder leydi ko wuro wiyeteengo Boké ; ɓurɗo mawnude e maayo ngoo e nokku njulaagu mawɗo Gine. Ɗoo maayo ngoo ina waɗi 100m njaajeendi, 1m luggiɗde.[3][4]
To dow Boké, maayo ngo ɓuuɓngo ina rewi e tule ceene, ina waɗi diƴƴe keewɗe e ɓulli tokoosi haa e ɓuuɓri mum, ko ɗoon ɓulli tokoosi keewɗi kawrata.
Koolondiral
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Tariya
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ko adii hitaande 1840, ngool maayo wonnoo ko luumo ngam karallaagal jiyaaɓe Fulbe ina nawta jiyaaɓe ummoraade e Imamat juulɓe Futa Jallon.[5] E hitaande 1793 Kapiteen Samuel Gamble mo Sandown dooli ɗaɓɓude ndeenka e laanaaji konu gaño e wuyɓe e nder ŋoral mangrove Rio Nunez e nder woldeeji Farayse, ɗo laanaaji ndiwoowa Farayse njiylotonoo e daande maayo Afrik hirnaange. Ngam dalillaaji ɗi anndaaka, o yahata ko e gure ndema saraaji nokkuuji njulaagu Boke e Kacundy. E nder yahdu makko Gamble winnditii sifaaji gadani anndaaɗi e ndema maaro ndiyam e nder diiwaan Rio Nunez (hay so tawii noon nate gadiiɗe ɗee ina ngoodi ko wayi no binndanɗe Diego Gomes e teeminannde 15ɓiire ko fayti e ndema maaro mangrove e sara maayo Gambia, ina ciftina ciimtol makko e gite makko e ndema maaro toshed gila e remooɓe Rio Nunez.[6]
E hitaande 1849, maayo ngoo woni nokku kewu Rio Nuñez, nde laanaaji konu Farayse-Belsik njani e Boké, ɗum addani njulaagu Angalteer ɗiɗo waasde jogaade kaɓirɗe. Haala kaa noon, ko ko ŋakki.
E kitaale 1870, ooɗoo maayo wonnoo ko nokku mawɗo njulaagu nguura, tawi ko 5 000 ton hitaande kala. E kitaale 1880, njulaagu nguu wayliima wonti kaɓirɗe.[7]
Demokaraasi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Haalooɓe ɗemɗe Rio Nunez, Mbulungish e Baga Mboteni, ina nguuri e daande maayo Nunez.[8]
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ Rouck, J. (1925). Sur les Côtes du Sénégal et de la Guinée. Voyage du Chévigne. Paris. pp. 155–175.
- ↑ Coffinières de Nordeck (1886). "Voyage aux pays des Baga et du Rio Nunez par M. le Lieutenant de Vaisseau Coffinières de Nordeck, commandant 'Le Goëland'". Le Tour du Monde: 273–304.
- ↑ Fields-Black, Edda L. (2008). Deep roots: rice farmers in West Africa and the African diaspora. Blacks in the diaspora. Indiana University Press. p. 32–34. ISBN 978-0-253-35219-4.
- ↑ National Geospatial-intelligence Agency (2005). Prostar Sailing Directions 2005 West Coast of Europe & Northwest Africa Enroute (9th ed.). ProStar Publications. p. 239. ISBN 1-57785-660-0.
- ↑ Thomas, Hugh (1997). The slave trade: the story of the Atlantic slave trade, 1440-1870. A Touchstone Book. Simon and Schuster. p. 683. ISBN 0-684-83565-7.
- ↑ Fields, Edda L. (2008). Deep Roots: Rice Farmers in West Africa and the African Diaspora. Indiana University Press. pp. 3-4.
- ↑ Martin A. Klein (1998). Slavery and colonial rule in French West Africa. African studies series. Vol. 94. Cambridge University Press. p. 145. ISBN 0-521-59678-5
- ↑ Güldemann, Tom (2018). "Historical linguistics and genealogical language classification in Africa". In Güldemann, Tom (ed.). The Languages and Linguistics of Africa. The World of Linguistics series. Vol. 11. Berlin: De Gruyter Mouton. pp. 58–444. doi:10.1515/9783110421668-002. ISBN 978-3-11-042606-9. S2CID 133888593.