Maayo Umfolozi
| Mouth of the watercourse | Indian Ocean |
|---|---|
| Tributary | White Umfolozi River |
| Lesdi | Sawdafirika |
| Jonde kwa'odineto | 28°24′6″S 32°25′17″E |

Maayo Umfolozi (wom kadi ko uMfolozi, Imfolozi walla Mfolozi) ko maayo e nder diiwaan Kwazulu-Nataal e nder diiwaan Afrik worgo. Nde sosaa ko e kawral maayo ɓaleejo (Imfolozi emnyama) e maayo ɓaleejo (Imfolozi emhlope) sara keeri fuɗnaange-rewo nokku restoraaji Hluhluwe-Umfolozi. Innde isiZulu imFolozi ina heewi siforaade no sifotoo laawol zigzag ngol ɓulli ɗiɗi ɗii fof ndewi, hay so tawii noon firooji goɗɗi ina ndokkee.[1]
Maayo ngo ina ilna bannge fuɗnaange haa yettoo maayo Indiya to Maphelana, nokku gonɗo e daande maayo to bannge worgo hunduko maayo St Lucia. Nde fuɗɗii ko e dow ŋoral Monzi, ɗo nde feccii e ŋoral keewngal ɓuuɓngal hade mayre naatde e maayo St. Lucia to Honeymoon Bend. Ndiyam e leɗɗe ɓuuɓɗe e nder laabi gollorɗi ko no mbaydi filtoraade nafoore nde ittata ɓuuɓri e ndiyam ilam Umfolozi, nde sosi nokku keewɗo hoɗorde ngam kullon keewkon.
Ekoloji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]E kitaale 1950, Fedde jom leydi en Umfolozi ina joginoo, ina artificie, ina rewna maayo ngoo e nder ŋoral Monzi ngam ƴellitde gese kaaƴe. Kanal Umfolozi keso oo waɗii ndiyam ɗam filtiraaka ɗam ina ɓuuɓna ɓuuɓri mum caggal nde naati e maayo St. Lucia ɓurngo leeltude. Ɗum addani hunduko maayo ngoo yaawde ɓuuɓde. Ko winndannde wootere tan waɗi ɗum haa oon sahaa, e nder yooro duumiingo e kitaale 1930.
To 28°20′58′′S 31°58′46′′E maayo Umfolozi ɓaleejo e maayo Umfolozi ɓaleejo, kawri ngam waɗde Umfolozi.
Maandolji
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Ko maayo ɓuuɓngo, ngo njaajeendi mum ko 11 068 km3. Njaajeendi maggal ko 38 meeter saraaji hunduko maggal, njuuteendi maggal ko 0,36 m/km. Hakindo njaajeendi huunde leeso ngoo ko 0,35 mm (sanngara).[2]
Caɗeele sediment
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Transports maayo ina nawda hitaande kala 1,4 miliyoŋ ton ƴiiƴam ɓuuɓɗam haa e maayo.[2] Laamu nguu fuɗɗiima golle ɓuuɓɗe e nder nokku biyeteeɗo hunduko maayo ngoo, kono ɗum hollitii wonde alaa ko nafata. Caggal duuɓi keewɗi e ɓuuɓri, peeje garooje ɗee ko haɗde maayo Umfolozi naatde e maayo St Lucia. Maayo Umfolozi ngoo, ko kañum feewnaa e maayo to Maphelana. Batte ndeeɗoo kuulal ina njokki ; ɓuuɓol silt ummoraade e maayo ngoo ina heewi ɓuuɓde e henndu tiiɗndu fuɗnaange haa to fuɗnaange Sodwana Bay, 100 km. Waylooji ɗii ina kulɓina ƴiye koraay, ɗe ndokka liɗɗi hoɗorde, ina ndeena daande maayo. Yanti heen, ina haɗa njulaagu moƴƴu jokkondirngu e Kap Vidal, jeyaaɗo e nokku ɓuuɓɗo iSimangaliso, nokku gonɗo e taariindi winndere UNESCO.
Lidi
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]Liɗɗi daneeji (Labeobarbus natalensis) ko liɗɗi tawaaɗi e nder Siistem maayo Umfolozi kam e Umzimkulu, Umkomazi, Tugela e Mgeni. Ko ɗum leñol keewngol e nder diiwaan KwaZulu-Natal, ngol wuuri ko e nokkuuji ceertuɗi hakkunde ŋoral Drakensberg e ŋoral daande maayo.[3]
Fotooje weeyo
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- The lower Umfolozi converging on St. Lucia town (top right)
- The Mfolozi Rivers are seen converging on the iSimangaliso Wetland Park
Tuugnorgal
[taƴto | taƴto ɗaɗi wiki]- ↑ du Plessis, E.J. (1973). Suid-Afrikaanse berg- en riviername. Tafelberg-uitgewers, Cape Town. p. 273. ISBN 0-624-00273-X.
- 1 2 Hanibal Lemma, and colleagues (2019). "Bedload transport measurements in the Gilgel Abay River, Lake Tana Basin, Ethiopia". Journal of Hydrology. 577 123968. Bibcode:2019JHyd..57723968L. doi:10.1016/j.jhydrol.2019.123968. S2CID 199099061.
- ↑ "Technical Report on the State of Yellowfishes in South Africa 2007" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2017-06-29. Retrieved 2012-03-29.